C-168/20

Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej2021-11-11
cjeuswobody_rynkuswoboda przedsiębiorczościWysokatrybunal
swoboda przedsiębiorczościupadłośćemeryturyobywatelstwo UEdyskryminacjaprawo brytyjskieprawo irlandzkieTSUE

Podsumowanie

Trybunał orzekł, że brytyjskie przepisy uzależniające wyłączenie uprawnień emerytalnych z masy upadłości od zatwierdzenia programu w Wielkiej Brytanii dyskryminują obywateli UE prowadzących działalność na własny rachunek.

Sprawa dotyczyła obywatela Irlandii, pana M, który prowadził działalność na własny rachunek w Wielkiej Brytanii, a następnie ogłoszono jego upadłość. Syndycy domagali się włączenia do masy upadłości jego irlandzkich uprawnień emerytalnych, które nie były zatwierdzone przez brytyjskie organy podatkowe. Pan M twierdził, że brytyjskie przepisy dyskryminują obywateli UE, ponieważ pełne wyłączenie z masy upadłości przysługuje tylko programom zatwierdzonym w Wielkiej Brytanii. Trybunał uznał, że takie przepisy mogą stanowić ograniczenie swobody przedsiębiorczości, chyba że zostaną uzasadnione nadrzędnym względem interesu ogólnego i będą proporcjonalne.

Sprawa C-168/20 dotyczyła obywatela irlandzkiego, pana M, który przeniósł swoją działalność gospodarczą na własny rachunek z Irlandii do Wielkiej Brytanii, gdzie następnie ogłoszono jego upadłość. Syndycy masy upadłości domagali się włączenia do masy upadłości uprawnień emerytalnych pana M, wynikających z programu emerytalnego ustanowionego i zatwierdzonego do celów podatkowych w Irlandii. Kluczową kwestią było brytyjskie prawo (Welfare Reform and Pensions Act 1999), które przewidywało pełne i automatyczne wyłączenie uprawnień emerytalnych z masy upadłości tylko w przypadku programów zatwierdzonych do celów podatkowych w Wielkiej Brytanii. Program pana M, choć zatwierdzony w Irlandii, nie spełniał tego wymogu. Pan M argumentował, że takie rozróżnienie stanowi dyskryminację obywateli Unii Europejskiej, naruszając tym samym art. 49 TFUE (swoboda przedsiębiorczości) oraz art. 24 ust. 1 dyrektywy 2004/38. Sąd odsyłający (High Court of Justice) zwrócił się do Trybunału Sprawiedliwości UE z pytaniami prejudycjalnymi dotyczącymi wykładni tych przepisów. Trybunał uznał, że sprawa wchodzi w zakres stosowania art. 49 TFUE, ponieważ dotyczy obywatela UE, który skorzystał z prawa do swobodnego przemieszczania się i osiedlił się w innym państwie członkowskim w celu prowadzenia działalności na własny rachunek. Trybunał stwierdził, że brytyjskie przepisy, uzależniając pełne wyłączenie uprawnień emerytalnych z masy upadłości od zatwierdzenia programu w Wielkiej Brytanii, mogą stanowić pośrednio dyskryminujące ograniczenie swobody przedsiębiorczości. Taka dyskryminacja jest zakazana, chyba że jest uzasadniona nadrzędnym względem interesu ogólnego, odpowiednia do osiągnięcia celu i nie wykracza poza to, co jest konieczne. Trybunał wskazał, że choć cel polityki społecznej, jakim jest zapewnienie uprawnień emerytalnych, może być uznany za nadrzędny, to wymóg zatwierdzenia programu w Wielkiej Brytanii, nawet jeśli program jest już zatwierdzony w państwie pochodzenia, może być nieproporcjonalny, zwłaszcza jeśli nie ma związku z celem ochrony wierzycieli lub jeśli istnieją inne mechanizmy zapewniające przejrzystość. Ostatecznie Trybunał orzekł, że art. 49 TFUE stoi na przeszkodzie takim przepisom, chyba że zostaną one uzasadnione zgodnie z prawem Unii.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Tak, takie przepisy stanowią ograniczenie swobody przedsiębiorczości zakazane przez art. 49 TFUE, chyba że są one uzasadnione nadrzędnym względem interesu ogólnego, odpowiednie do osiągnięcia celu i nie wykraczają poza to, co jest konieczne.

Uzasadnienie

Trybunał uznał, że brytyjskie przepisy, które wymagają zatwierdzenia programu emerytalnego w Wielkiej Brytanii, aby uprawnienia z niego wynikające mogły zostać wyłączone z masy upadłości, mogą stanowić pośrednio dyskryminujące ograniczenie swobody przedsiębiorczości dla obywateli UE, którzy przenieśli się do Wielkiej Brytanii i prowadzą tam działalność na własny rachunek, a ich program emerytalny został zatwierdzony w państwie pochodzenia. Taka dyskryminacja jest zakazana, chyba że zostanie uzasadniona.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odpowiedz_na_pytanie

Strona wygrywająca

Pan M (obywatel UE)

Strony

NazwaTypRola
BJinnesyndyk masy upadłości pana M
OVinnesyndyk masy upadłości pana M
Pani Mosoba_fizycznainna strona postępowania
MHosoba_fizycznainna strona postępowania
ILAspolkainna strona postępowania
Pan Mosoba_fizycznainna strona postępowania
Komisja Europejskainstytucja_ueinterwenient

Przepisy (9)

Główne

TFUE art. 49

Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

Swoboda przedsiębiorczości; zakaz dyskryminacji ze względu na przynależność państwową.

WRPA 1999 art. 11

Welfare Reform and Pensions Act 1999

Wyłączenie uprawnień emerytalnych z zatwierdzonych systemów emerytalnych z masy upadłości.

Pomocnicze

TFUE art. 21

Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

Ogólne prawo obywatela UE do swobodnego przemieszczania się i pobytu.

Dyrektywa 2004/38 art. 24 § 1

Dyrektywa 2004/38/WE Parlamentu Europejskiego i Rady

Zasada równego traktowania obywateli UE na terytorium państw członkowskich.

Rozporządzenie nr 1346/2000 art. 3 § 1

Rozporządzenie Rady (WE) nr 1346/2000

Jurysdykcja w postępowaniu upadłościowym (główny ośrodek podstawowej działalności).

Rozporządzenie nr 1346/2000 art. 4

Rozporządzenie Rady (WE) nr 1346/2000

Prawo właściwe dla postępowania upadłościowego (prawo państwa wszczęcia postępowania).

WRPA 1999 art. 12

Welfare Reform and Pensions Act 1999

Wyłączenie uprawnień emerytalnych z niezatwierdzonych systemów emerytalnych z masy upadłości (ograniczone).

ustawa finansowa z 2004 r. art. 153

Finance Act 2004

Rejestracja programów emerytalnych.

ITEPA art. 308A

Income Tax (Earnings and Pensions) Act 2003

Zwolnienie składek na zagraniczne programy emerytalne spełniające warunki.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brytyjskie przepisy uzależniające wyłączenie uprawnień emerytalnych z masy upadłości od zatwierdzenia programu w Wielkiej Brytanii dyskryminują obywateli UE prowadzących działalność na własny rachunek, naruszając art. 49 TFUE. Ograniczenie to nie jest uzasadnione nadrzędnym względem interesu ogólnego ani proporcjonalne do realizowanego celu.

Odrzucone argumenty

Przepisy prawa krajowego dotyczące upadłości nie podlegają kontroli pod kątem zgodności z podstawowymi swobodami UE. Upadłość jest zdarzeniem przyszłym i hipotetycznym, zbyt niepewnym, aby stanowić ograniczenie swobody przedsiębiorczości. Pan M dokonał wyboru sądu ze względu na możliwość korzystniejszego rozstrzygnięcia (forum shopping). Pan M dokonał selekcji przepisów ('cherry picking'), co podważa skuteczność rozporządzenia o upadłości. Sekcja 11 WRPA 1999 ma zastosowanie dopiero po skorzystaniu ze swobody przedsiębiorczości, a przepis ten nie zniechęcił pana M do osiedlenia się w Wielkiej Brytanii.

Godne uwagi sformułowania

Ograniczenie swobody przedsiębiorczości zakazane przez art. 49 TFUE, chyba że jest uzasadnione. Pośrednio dyskryminujący charakter przepisu krajowego. Nadrzędny wzgląd interesu ogólnego. Proporcjonalność ograniczenia. Zasada równego traktowania. Ochrona uprawnień emerytalnych jako cel polityki społecznej.

Skład orzekający

A. Prechal

sprawozdawca

J. Passer

sędzia

F. Biltgen

sędzia

L.S. Rossi

sędzia

N. Wahl

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 49 TFUE w kontekście prawa upadłościowego i ochrony uprawnień emerytalnych obywateli UE prowadzących działalność na własny rachunek."

Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy program emerytalny został zatwierdzony w państwie członkowskim pochodzenia, a postępowanie upadłościowe toczy się w innym państwie członkowskim.

Wartość merytoryczna

Ocena: 8/10

Sprawa dotyczy ważnych swobód obywatelskich w UE (swoboda przedsiębiorczości) w kontekście osobistych finansów (emerytury) i trudnej sytuacji życiowej (upadłość), co czyni ją interesującą dla prawników i potencjalnie dla szerszej publiczności.

Czy brytyjskie prawo upadłościowe dyskryminuje obywateli UE? TSUE rozstrzyga w sprawie emerytur i swobody przedsiębiorczości.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI