C-156/23
Podsumowanie
Trybunał orzekł, że organy administracyjne i sądy krajowe muszą z urzędu badać ryzyko naruszenia zasady non-refoulement przed wykonaniem decyzji o powrocie, nawet jeśli nie złożono wniosku o ochronę międzynarodową.
Sprawa dotyczyła obywateli państwa trzeciego, którym oddalono wniosek o dokument pobytowy, co skutkowało stwierdzeniem nielegalnego pobytu i koniecznością wykonania wcześniejszej decyzji o powrocie. Sąd odsyłający pytał, czy organy krajowe i sądy muszą z urzędu badać ryzyko naruszenia zasady non-refoulement w takich sytuacjach. Trybunał stwierdził, że zasada non-refoulement jest bezwzględna i musi być badana na wszystkich etapach postępowania, niezależnie od tego, czy złożono wniosek o ochronę międzynarodową, a sądy krajowe mają obowiązek badać ją z urzędu.
Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczył wykładni przepisów dyrektywy 2008/115/WE w sprawie powrotów nielegalnie przebywających obywateli państw trzecich oraz Karty praw podstawowych Unii Europejskiej. Sprawa dotyczyła obywateli państwa trzeciego, którzy po oddaleniu wniosku o dokument pobytowy zostali uznani za nielegalnie przebywających, co skutkowało koniecznością wykonania wcześniejszej decyzji nakazującej powrót. Sąd odsyłający pytał, czy organ administracyjny i sąd krajowy są zobowiązani do ponownego zbadania zgodności wykonania decyzji nakazującej powrót z zasadą non-refoulement, nawet jeśli nie złożono wniosku o ochronę międzynarodową, oraz czy sąd krajowy musi badać tę kwestię z urzędu. Trybunał orzekł, że zasada non-refoulement, będąca bezwzględną zasadą prawa UE, musi być przestrzegana na wszystkich etapach postępowania dotyczącego powrotu. Oznacza to, że organ administracyjny musi przeprowadzić zaktualizowaną ocenę ryzyka naruszenia tej zasady przed wykonaniem decyzji o powrocie, a sąd krajowy ma obowiązek badać ją z urzędu, opierając się na danych zawartych w aktach sprawy. Obowiązek ten dotyczy wszystkich nielegalnie przebywających obywateli państw trzecich, niezależnie od tego, czy złożyli wniosek o ochronę międzynarodową.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, organ administracyjny musi upewnić się co do przestrzegania zasady non-refoulement poprzez ponowne rozpatrzenie wydanej uprzednio decyzji nakazującej powrót, której zawieszenie ustało w następstwie oddalenia wniosku o dokument pobytowy.
Uzasadnienie
Zasada non-refoulement jest bezwzględna i musi być przestrzegana na wszystkich etapach postępowania dotyczącego powrotu. Dyrektywa 2008/115 ma zastosowanie do wszystkich nielegalnie przebywających obywateli państw trzecich, niezależnie od przyczyn ich pobytu.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odpowiedz_na_pytanie
Strona wygrywająca
skarżący (w zakresie wykładni)
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| K | osoba_fizyczna | skarżący |
| L | osoba_fizyczna | skarżący |
| M | osoba_fizyczna | skarżący |
| N | osoba_fizyczna | skarżący |
| Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid | organ_krajowy | pozwany |
Przepisy (10)
Główne
Dyrektywa 2008/115/WE art. 5
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/115/WE z dnia 16 grudnia 2008 r. w sprawie wspólnych norm i procedur stosowanych przez państwa członkowskie w odniesieniu do powrotów nielegalnie przebywających obywateli państw trzecich
Zasada non-refoulement musi być przestrzegana na wszystkich etapach postępowania dotyczącego powrotu. Wymaga ponownego rozpatrzenia decyzji nakazującej powrót w świetle tej zasady przed jej wykonaniem, nawet jeśli nie złożono wniosku o ochronę międzynarodową.
Dyrektywa 2008/115/WE art. 13 § 1
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/115/WE z dnia 16 grudnia 2008 r. w sprawie wspólnych norm i procedur stosowanych przez państwa członkowskie w odniesieniu do powrotów nielegalnie przebywających obywateli państw trzecich
Obywatel państwa trzeciego musi mieć możliwość skorzystania ze skutecznych środków odwoławczych od decyzji dotyczących powrotu.
Dyrektywa 2008/115/WE art. 13 § 2
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/115/WE z dnia 16 grudnia 2008 r. w sprawie wspólnych norm i procedur stosowanych przez państwa członkowskie w odniesieniu do powrotów nielegalnie przebywających obywateli państw trzecich
Organy sądowe i administracyjne powinny mieć możliwość ponownego rozpatrzenia decyzji dotyczących powrotu i wstrzymania wydalenia.
Karta art. 4
Karta praw podstawowych Unii Europejskiej
Zakazuje tortur oraz nieludzkiego lub poniżającego traktowania albo karania.
Karta art. 19 § 2
Karta praw podstawowych Unii Europejskiej
Zakazuje zbiorowego wydalania oraz wydalania lub wydania osoby, jeżeli istnieją poważne podstawy, by sądzić, że będzie ona narażona w państwie docelowym na karę śmierci, tortury lub inne nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie.
Karta art. 47
Karta praw podstawowych Unii Europejskiej
Prawo do skutecznego środka prawnego przed sądem.
Pomocnicze
TFUE art. 267
Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej
Podstawa prawna dla odesłań prejudycjalnych.
kodeks administracyjny art. 8:69 § 1
Algemene wet bestuursrecht
Określa uprawnienia sądu do rozpatrywania sprawy na podstawie przedstawionych dokumentów i postępowania dowodowego.
kodeks administracyjny art. 8:69 § 2
Algemene wet bestuursrecht
Sąd uzupełnia argumenty prawne z urzędu.
kodeks administracyjny art. 8:69 § 3
Algemene wet bestuursrecht
Sąd może uzupełnić okoliczności faktyczne z urzędu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zasada non-refoulement jest bezwzględna i musi być badana na wszystkich etapach postępowania dotyczącego powrotu. Dyrektywa 2008/115 ma zastosowanie do wszystkich nielegalnie przebywających obywateli państw trzecich, niezależnie od przyczyn ich pobytu. Sądy krajowe mają obowiązek badać zasadę non-refoulement z urzędu, aby zapewnić skuteczną ochronę sądową.
Godne uwagi sformułowania
zasada non-refoulement ma charakter bezwzględny sąd krajowy musi czuwać, w stosownym przypadku z urzędu, nad przestrzeganiem tej zasady ochrona sądowa zagwarantowana w art. 47 Karty i skonkretyzowana w art. 13 ust. 1 i 2 dyrektywy 2008/115 nie byłaby ani skuteczna, ani pełna, gdyby sąd krajowy nie był zobowiązany do stwierdzenia z urzędu braku poszanowania zasady non-refoulement
Skład orzekający
K. Jürimäe
prezes_izby
K. Lenaerts
prezes
N. Jääskinen
sędzia
M. Gavalec
sędzia
N. Piçarra
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Obowiązek organów i sądów krajowych do badania zasady non-refoulement z urzędu w sprawach dotyczących powrotu obywateli państw trzecich, nawet w przypadku braku wniosku o ochronę międzynarodową."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy wykładni prawa UE i może wymagać dostosowania do specyfiki prawa krajowego w zakresie procedur sądowych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy fundamentalnej zasady praw człowieka (non-refoulement) w kontekście polityki imigracyjnej i proceduralnych gwarancji sądowych, co jest tematem o dużym znaczeniu społecznym i prawnym.
“Czy polskie sądy muszą z urzędu chronić przed deportacją? TSUE wyjaśnia obowiązek badania ryzyka naruszenia praw człowieka.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI