C-151/24

Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej2026-03-05

cjeuprawo_ue_ogolneswobody_przemieszczania_sie_i_pobytuWysokatrybunal

obywatele państw trzecichzezwolenie na pobytzabezpieczenie społecznerówne traktowaniezasiłek socjalnypomoc społecznarezydent długoterminowydyrektywa 2011/98rozporządzenie 883/2004

Podsumowanie

Trybunał orzekł, że zasiłek socjalny dla osób starszych w trudnej sytuacji finansowej, będący specjalnym nieskładkowym świadczeniem pieniężnym, nie podlega zasadzie równego traktowania w ramach dyrektywy o jednym zezwoleniu, co pozwala Włochom na uzależnienie jego przyznania od posiadania zezwolenia na pobyt długoterminowy.

Sprawa dotyczyła obywatelki Albanii, V.M., która ubiegała się o zasiłek socjalny we Włoszech. Włoskie prawo uzależniało przyznanie tego świadczenia od posiadania zezwolenia na pobyt długoterminowy, którego V.M. nie posiadała. Sąd odsyłający zapytał Trybunał Sprawiedliwości UE, czy art. 12 dyrektywy 2011/98 (o jednym zezwoleniu) obejmuje takie świadczenie i czy prawo UE stoi na przeszkodzie włoskim przepisom. Trybunał uznał, że zasiłek socjalny jest specjalnym nieskładkowym świadczeniem pieniężnym, a nie świadczeniem z zakresu zabezpieczenia społecznego w rozumieniu rozporządzenia 883/2004. W związku z tym nie podlega on zasadzie równego traktowania z art. 12 dyrektywy 2011/98, co pozwala na stosowanie krajowych wymogów dotyczących zezwolenia na pobyt długoterminowy.

Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczył wykładni art. 12 ust. 1 lit. e) dyrektywy 2011/98/UE, który stanowi o prawie do równego traktowania pracowników z państw trzecich w zakresie zabezpieczenia społecznego. Sprawa dotyczyła obywatelki Albanii, V.M., która przebywała we Włoszech na podstawie zezwolenia na pobyt ze względów rodzinnych i ubiegała się o zasiłek socjalny dla osób starszych w trudnej sytuacji finansowej. Włoskie przepisy uzależniały przyznanie tego świadczenia od posiadania przez obywateli państw trzecich zezwolenia na pobyt w Unii dla rezydentów długoterminowych. Sąd odsyłający, Corte costituzionale, miał wątpliwości, czy włoskie przepisy są zgodne z prawem UE, w szczególności z zasadą równego traktowania. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej rozważył, czy zasiłek socjalny, będący specjalnym nieskładkowym świadczeniem pieniężnym, mieści się w definicji „działów zabezpieczenia społecznego” określonych w rozporządzeniu nr 883/2004, do których odsyła dyrektywa 2011/98. Trybunał stwierdził, że zasiłek socjalny, ze względu na swój charakter (zaspokojenie potrzeb materialnych, finansowanie z podatków, a nie składek) oraz sposób przyznawania (uwzględniający sytuację materialną i wiek), nie jest świadczeniem z zakresu zabezpieczenia społecznego w ścisłym tego słowa znaczeniu, lecz specjalnym nieskładkowym świadczeniem pieniężnym, które ma również cechy pomocy społecznej. W konsekwencji, zasada równego traktowania z art. 12 ust. 1 lit. e) dyrektywy 2011/98 nie ma zastosowania do tego typu świadczeń. Oznacza to, że państwa członkowskie mogą uzależniać przyznanie takich świadczeń obywatelom państw trzecich od spełnienia dodatkowych warunków, takich jak posiadanie zezwolenia na pobyt długoterminowy, co jest zgodne z prawem UE. Trybunał podkreślił, że takie podejście jest spójne z celem dyrektywy, jakim jest zapewnienie sprawiedliwego traktowania obywateli państw trzecich, ale niekoniecznie przyznanie im praw identycznych z prawami obywateli UE, zwłaszcza w kontekście świadczeń o charakterze pomocy społecznej.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism

Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, art. 12 ust. 1 lit. e) dyrektywy 2011/98/UE nie ma zastosowania do specjalnych nieskładkowych świadczeń pieniężnych w rozumieniu art. 70 rozporządzenia nr 883/2004.

Uzasadnienie

Trybunał rozróżnił świadczenia z zakresu zabezpieczenia społecznego od specjalnych nieskładkowych świadczeń pieniężnych. Zasiłek socjalny, ze względu na swój charakter (pomoc w niedostatku, finansowanie z podatków) i sposób przyznawania, został zakwalifikowany jako specjalne nieskładkowe świadczenie pieniężne, a nie świadczenie z zakresu zabezpieczenia społecznego. Dyrektywa 2011/98 odnosi się do zabezpieczenia społecznego, a nie do specjalnych nieskładkowych świadczeń pieniężnych, co pozwala państwom członkowskim na stosowanie krajowych warunków przyznawania tych świadczeń, np. wymogu posiadania zezwolenia na pobyt długoterminowy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odpowiedz_na_pytanie

Strona wygrywająca

udzielono odpowiedzi na pytanie

Strony

Nazwa	Typ	Rola
Istituto nazionale della previdenza sociale (INPS)	organ_krajowy	pozwany
V.M.	osoba_fizyczna	skarżący
rząd włoski	inne	interwenient
Komisja Europejska	instytucja_ue	interwenient

Przepisy (12)

Główne

Dyrektywa 2011/98/UE art. 12 § 1

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/98/UE

Artykuł 12 ust. 1 lit. e) ma zastosowanie do pracowników z państw trzecich w zakresie działów zabezpieczenia społecznego określonych w rozporządzeniu nr 883/2004. Nie obejmuje on jednak specjalnych nieskładkowych świadczeń pieniężnych.

Ustawa nr 335/1995 art. 3 § 6

Ustawa nr 335/1995 (Włochy)

Przewiduje zasiłek socjalny dla osób starszych w trudnej sytuacji materialnej.

Ustawa nr 388/2000 art. 80 § 19

Ustawa nr 388/2000 (Włochy)

Uzależnia przyznanie zasiłku socjalnego obywatelom państw trzecich od posiadania zezwolenia na pobyt w Unii dla rezydentów długoterminowych.

Pomocnicze

Rozporządzenie 883/2004 art. 3 § 1