C-15/24 PPU
Podsumowanie
Trybunał Sprawiedliwości UE orzekł, że niepiśmienny podejrzany musi być w pełni poinformowany o konsekwencjach zrzeczenia się prawa do adwokata, a dowody uzyskane z naruszeniem tego prawa nie mogą być wykorzystane przy ocenie środków zapobiegawczych.
Sprawa dotyczyła wykładni dyrektywy o prawie do adwokata w postępowaniu karnym. Podejrzany CH, niepiśmienny i nieznający języka, zrzekł się prawa do adwokata po zatrzymaniu, nie otrzymując pełnych informacji o konsekwencjach. Trybunał orzekł, że takie zrzeczenie się nie jest ważne, a dowody uzyskane w jego następstwie nie mogą być wykorzystane przy ocenie środków zapobiegawczych, co narusza prawo do obrony i rzetelnego procesu.
Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczył wykładni dyrektywy 2013/48/UE w sprawie prawa dostępu do adwokata w postępowaniu karnym oraz art. 47 Karty praw podstawowych UE. W sprawie karnej przeciwko CH, który został zatrzymany i oskarżony o kradzież z użyciem przemocy, pojawiły się wątpliwości co do ważności zrzeczenia się przez niego prawa do adwokata. CH był niepiśmienny i nie znał języka bułgarskiego, a mimo to podpisał oświadczenie o zrzeczeniu się prawa do adwokata, nie otrzymując pełnych informacji o konsekwencjach. Ponadto, dowody uzyskane podczas przesłuchań i czynności dochodzeniowych prowadzonych bez obecności adwokata były wykorzystywane przez bułgarskie sądy przy ocenie środków zapobiegawczych. Sofiyski rayonen sad zwrócił się do TSUE z pytaniami dotyczącymi dopuszczalności wykorzystania takich dowodów, możliwości odstąpienia od prawa do adwokata w wyjątkowych okolicznościach, ważności zrzeczenia się prawa przez osobę niepiśmienną oraz obowiązku informowania o możliwości odwołania zrzeczenia. Trybunał orzekł, że art. 3 ust. 6 lit. b) dyrektywy nie może być stosowany przez organy policji w braku transpozycji do prawa krajowego. Zrzeczenie się prawa przez niepiśmiennego podejrzanego, bez pełnego poinformowania o konsekwencjach i bez odpowiedniego odnotowania, nie jest zgodne z dyrektywą. Ponadto, osoba wymagająca szczególnego traktowania musi być informowana o możliwości odwołania zrzeczenia się prawa do adwokata. Wreszcie, art. 12 ust. 2 dyrektywy stoi na przeszkodzie orzecznictwu krajowemu, które pozbawia sąd możliwości oceny, czy dowody zostały uzyskane z naruszeniem prawa do adwokata, przy podejmowaniu decyzji o środkach zapobiegawczych.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (4)
Odpowiedź sądu
Tak, sąd badający środek zapobiegawczy musi mieć możliwość oceny, czy dowody zostały uzyskane z naruszeniem prawa do adwokata, zgodnie z art. 12 ust. 2 dyrektywy 2013/48.
Uzasadnienie
Art. 12 ust. 2 dyrektywy 2013/48, w związku z art. 47 Karty praw podstawowych UE, wymaga, aby prawo do obrony i rzetelne postępowanie były przestrzegane przy ocenie dowodów uzyskanych z naruszeniem prawa do adwokata, nawet na etapie oceny środków zapobiegawczych.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odpowiedz_na_pytanie
Strona wygrywająca
podejrzany (CH) w zakresie ochrony jego praw
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| CH | osoba_fizyczna | podejrzany |
| Sofyiska rayonna prokuratura | organ_krajowy | strona w postępowaniu głównym |
| I. R. Stoyanov | inne | pełnomocnik strony |
| Komisja Europejska | instytucja_ue | interwenient |
Przepisy (12)
Główne
Dyrektywa 2013/48/UE art. 3 § 6 lit. b)
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/48/UE
Państwa członkowskie mogą zastosować czasowe odstępstwo od prawa dostępu do adwokata w postępowaniu przygotowawczym w wyjątkowych okolicznościach, gdy konieczne jest podjęcie natychmiastowego działania w celu niedopuszczenia do narażenia postępowania karnego na znaczący uszczerbek.
Dyrektywa 2013/48/UE art. 9 § 1 lit. a) i b)
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/48/UE
Zrzeczenie się prawa dostępu do adwokata wymaga, aby podejrzanemu udzielono jasnych i wystarczających informacji o treści prawa i konsekwencjach zrzeczenia się, a zrzeczenie musi być dobrowolne i jednoznaczne.
Dyrektywa 2013/48/UE art. 9 § 2
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/48/UE
Zrzeczenie się praw, pisemne lub ustne, oraz okoliczności jego dokonania, muszą zostać odnotowane zgodnie z prawem krajowym, w sposób umożliwiający sprawdzenie spełnienia wymogów.
Dyrektywa 2013/48/UE art. 9 § 3
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/48/UE
Podejrzani lub oskarżeni mogą odwołać zrzeczenie się praw na każdym etapie postępowania i muszą być o tym poinformowani.
Dyrektywa 2013/48/UE art. 12 § 2
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/48/UE
Przy ocenie wyjaśnień lub dowodów uzyskanych z naruszeniem prawa do adwokata, należy przestrzegać prawa do obrony i rzetelnego postępowania.
Dyrektywa 2013/48/UE art. 13
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/48/UE
Przy stosowaniu dyrektywy należy uwzględniać odrębne potrzeby podejrzanych i oskarżonych wymagających szczególnego traktowania.
Karta art. 47 § 1 i 2
Karta praw podstawowych Unii Europejskiej
Prawo do skutecznego środka prawnego i rzetelnego procesu.
Konstytucja bułgarska art. 30 § 4
Konstytucja Republiki Bułgarii
Prawo do obrony przez adwokata od chwili zatrzymania lub przedstawienia zarzutów.
Ustawa o MSW art. 72 § 5
Ustawa o ministerstwie spraw wewnętrznych (Bułgaria)
Zatrzymana osoba ma prawo do adwokata, o czym jest informowana, w tym o możliwości zrzeczenia się tego prawa i jego konsekwencjach.
NPK art. 94 § 1 pkt 6
Kodeks postępowania karnego (Bułgaria)
Udział obrońcy jest obowiązkowy, gdy oskarżony przebywa w areszcie.
NPK art. 96 § 1
Kodeks postępowania karnego (Bułgaria)
Oskarżony może zrzec się prawa do pomocy adwokata, z wyjątkiem określonych przypadków, a konsekwencje zrzeczenia się są mu wyjaśniane.
NPK art. 97 § 1 i 2
Kodeks postępowania karnego (Bułgaria)
Obrońca może uczestniczyć w postępowaniu od chwili zatrzymania lub przedstawienia zarzutów; organ wyjaśnia prawo do adwokata i zapewnia możliwość kontaktu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie prawa do obrony i rzetelnego procesu poprzez wykorzystanie dowodów uzyskanych z naruszeniem prawa do adwokata przy ocenie środków zapobiegawczych. Nieważność zrzeczenia się prawa do adwokata przez niepiśmiennego podejrzanego bez pełnego poinformowania o konsekwencjach. Niedopuszczalność powoływania się przez organy ścigania na przepisy dyrektywy nie transponowane do prawa krajowego. Obowiązek informowania o możliwości odwołania zrzeczenia się prawa do adwokata, szczególnie w przypadku osób wymagających szczególnego traktowania.
Godne uwagi sformułowania
prawo do obrony będzie co do zasady w sposób nieodwracalny naruszone w przypadku, gdy do celów skazania danej osoby wykorzysta się obciążające ją wyjaśnienia złożone podczas przesłuchania policyjnego prowadzonego bez dostępu do adwokata. podejrzani lub oskarżeni znajdujący się w potencjalnie gorszej sytuacji. zrzeczenie się praw dokonane zostało w sposób dobrowolny i jednoznaczny. nie piśmienny podejrzany musi być traktowany w sposób szczególny.
Skład orzekający
A. Arabadjiev
prezes izby
T. von Danwitz
sędzia
P. G. Xuereb
sędzia
A. Kumin
sprawozdawca
I. Ziemele
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "interpretacja i stosowanie dyrektywy 2013/48/UE w zakresie prawa do adwokata, ochrony praw podejrzanych i oskarżonych, oceny dowodów uzyskanych z naruszeniem prawa do obrony."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznych okoliczności sprawy, w tym niepiśmienności podejrzanego i braku transpozycji przepisów do prawa krajowego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy fundamentalnych praw jednostki w postępowaniu karnym, w szczególności prawa do obrony i dostępu do adwokata, co jest zawsze istotne. Dodatkowo, aspekt niepiśmienności podejrzanego i jego wpływu na ważność zrzeczenia się praw dodaje jej ludzkiego i praktycznego wymiaru.
“Czy zrzeczenie się adwokata przez niepiśmiennego podejrzanego jest ważne? TSUE odpowiada!”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI