C-143/88 i C-92/89

W niniejszej sprawie połączono dwa postępowania zainicjowane wnioskami o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym przez Finanzgericht Hamburg (sprawa C-143/88) oraz Finanzgericht Düsseldorf (sprawa C-92/89). Głównym przedmiotem pytań prejudycjalnych była wykładnia art. 189 akapit drugi Traktatu EWG w kontekście uprawnienia sądów krajowych do zawieszania wykonania krajowych aktów administracyjnych wydanych na podstawie rozporządzeń wspólnotowych, a także ważność rozporządzenia Rady (EWG) nr 1914/87 z dnia 2 lipca 1987 r. ustalającego specjalną opłatę eliminacyjną w sektorze cukru na rok gospodarczy 1986/1987. Finanzgericht Hamburg pytał, czy art. 189 Traktatu EWG wyklucza uprawnienie sądów krajowych do zawieszenia wykonania krajowego aktu administracyjnego wydanego na podstawie rozporządzenia wspólnotowego, oraz jakie są przesłanki takiego zawieszenia. Trybunał, odwołując się do swojego wcześniejszego orzecznictwa (wyrok w sprawie Foto-Frost oraz Factortame), stwierdził, że prawo wspólnotowe przyznaje jednostkom prawo do ochrony prawnej, która nie może być ograniczana przez brak możliwości uzyskania tymczasowego zawieszenia wykonania aktu. W związku z tym, sądy krajowe mają prawo do zarządzenia takiego zawieszenia, aby zapewnić skuteczność prawa wspólnotowego do czasu wydania przez Trybunał orzeczenia w sprawie ważności aktu wspólnotowego. Trybunał określił przesłanki takiego zawieszenia: istnienie poważnych wątpliwości co do ważności aktu wspólnotowego, pilny charakter sprawy zagrażający poważną i nieodwracalną szkodą dla skarżącego, oraz konieczność należytego rozważenia interesu Wspólnoty. Finanzgericht Düsseldorf zakwestionował ważność rozporządzenia nr 1914/87, podnosząc szereg zarzutów. Dotyczyły one między innymi naruszenia procedury określonej w art. 201 Traktatu EWG (zarzut, że opłata powinna być wprowadzona na podstawie tego artykułu, a nie art. 43), niezgodności z rozporządzeniem podstawowym nr 1785/81, naruszenia zasady niedziałania prawa wstecz, zakazu obciążania jednego sektora gospodarki ryzykiem zewnętrznym lub nadmiernymi obciążeniami finansowymi, a także naruszenia zasady zakazu dyskryminacji (art. 40 ust. 3 akapit drugi Traktatu) poprzez nałożenie wyższej opłaty na cukier typu B niż na cukier typu A. Kwestionowano również naruszenie prawa własności i swobody wykonywania działalności gospodarczej. Trybunał szczegółowo przeanalizował każdy z zarzutów. Stwierdził, że opłata eliminacyjna stanowiła środek własny Wspólnoty, a jej wprowadzenie na podstawie art. 43 Traktatu EWG było dopuszczalne, nie naruszając przy tym procedury z art. 201. Oddalił zarzut niezgodności z rozporządzeniem podstawowym, wskazując, że Rada może zmieniać wcześniejsze rozporządzenia przyjęte na tej samej podstawie prawnej. W kwestii zasady niedziałania prawa wstecz, Trybunał uznał, że choć co do zasady akty wspólnotowe nie powinny działać wstecz, to w wyjątkowych sytuacjach, gdy wymaga tego zamierzony cel i nie narusza to uzasadnionych oczekiwań zainteresowanych, jest to dopuszczalne. W tym przypadku, cel stabilizacji rynku cukru i pokrycia strat uzasadniał zastosowanie opłaty do roku gospodarczego 1986/1987, a producenci byli świadomi możliwości wystąpienia takich obciążeń. Zarzuty dotyczące ryzyka zewnętrznego i nadmiernych obciążeń finansowych zostały oddalone, wskazując na zasadę samofinansowania w sektorze cukru oraz możliwość przerzucenia części opłaty na producentów buraków. Trybunał uznał również, że zróżnicowanie opłaty między cukrem typu A i B było uzasadnione specyfiką systemu kwot produkcyjnych. Wreszcie, zarzuty naruszenia prawa własności i swobody działalności gospodarczej zostały oddalone, podkreślając, że ograniczenia te są dopuszczalne w ramach wspólnej organizacji rynku, jeśli służą celom interesu ogólnego i nie naruszają istoty praw. Podsumowując, Trybunał orzekł, że badanie przedłożonych pytań nie wykazało istnienia okoliczności, które mogłyby wpłynąć na ważność rozporządzenia Rady (EWG) nr 1914/87. Rozstrzygnięcie o kosztach pozostawiono sądom krajowym.

Zagadnienia prawne (7)

Skład orzekający