C-139/22
Podsumowanie
Trybunał Sprawiedliwości UE orzekł, że bank ma obowiązek informowania konsumenta o ryzyku kredytu indeksowanego walutą obcą, nawet jeśli konsument jest jego pracownikiem i posiada wiedzę w tej dziedzinie.
Sprawa dotyczyła kredytu hipotecznego indeksowanego do franka szwajcarskiego, gdzie konsumenci zarzucili bankowi stosowanie nieuczciwych warunków umownych. Sąd odsyłający pytał m.in. czy wpisanie klauzuli do krajowego rejestru jest wystarczające do uznania jej za nieuczciwą, czy nieuczciwy warunek może stracić swój charakter przez inny warunek umowy, oraz czy bank musi informować o ryzyku pracownika-konsumenta. Trybunał potwierdził, że wpis do rejestru jest wystarczający, nieuczciwy warunek nie traci swojego charakteru przez inny warunek, a obowiązek informacyjny istnieje nawet wobec pracownika banku.
Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczył wykładni dyrektywy 93/13/EWG w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich. Spór dotyczył kredytu hipotecznego indeksowanego do franka szwajcarskiego, gdzie konsumenci zarzucili mBankowi stosowanie nieuczciwych warunków, w tym tych wpisanych do krajowego rejestru klauzul niedozwolonych. Sąd Rejonowy dla Warszawy-Śródmieścia zadał pytania prejudycjalne dotyczące m.in. znaczenia wpisu do rejestru klauzul niedozwolonych dla oceny nieuczciwego charakteru warunku, możliwości utraty nieuczciwego charakteru przez warunek z powodu innego warunku umowy, oraz obowiązku informowania o ryzyku kursowym pracownika banku będącego konsumentem. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej orzekł, że wpis warunku do krajowego rejestru klauzul niedozwolonych jest wystarczający do uznania go za nieuczciwy. Potwierdził również, że nieuczciwy warunek nie traci swojego charakteru z powodu istnienia innego, potencjalnie uczciwego warunku umowy, który umożliwia alternatywną spłatę. Co istotne, Trybunał podkreślił, że bank ma obowiązek poinformowania konsumenta o istotnych cechach umowy i związanym z nią ryzyku, nawet jeśli konsument jest pracownikiem banku i posiada wiedzę w tej dziedzinie, ponieważ definicja konsumenta jest obiektywna i nie zależy od indywidualnej wiedzy.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (4)
Odpowiedź sądu
Tak, art. 3 ust. 1, art. 7 ust. 1 i art. 8 dyrektywy 93/13 nie stoją na przeszkodzie takiemu uznaniu.
Uzasadnienie
Mechanizm krajowego rejestru klauzul niedozwolonych, będący bardziej rygorystycznym przepisem zgodnym z art. 8 dyrektywy, pozwala na szybsze eliminowanie nieuczciwych warunków. Ocena równoważności treści warunku z wpisem do rejestru jest dopuszczalna, a przedsiębiorca ma możliwość zakwestionowania tej równoważności.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odpowiedz_na_pytanie
Strona wygrywająca
udzielono odpowiedzi na pytanie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| AM | osoba_fizyczna | skarżący |
| PM | osoba_fizyczna | skarżący |
| mBank S.A. | spolka | pozwany |
| Rzecznik Finansowy | organ_krajowy | interwenient |
Przepisy (18)
Główne
Dyrektywa 93/13/EWG art. 3 § 1
Dyrektywa Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich
Warunki umowy nieuzgodnione indywidualnie są nieuczciwe, jeśli stoją w sprzeczności z wymogami dobrej wiary i powodują znaczącą nierównowagę praw i obowiązków stron ze szkodą dla konsumenta.
Dyrektywa 93/13/EWG art. 3
Dyrektywa Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich
Ocena nieuczciwego charakteru warunków nie dotyczy głównego przedmiotu umowy ani relacji ceny do towarów/usług, o ile zostały wyrażone prostym i zrozumiałym językiem.
Dyrektywa 93/13/EWG art. 4 § 1
Dyrektywa Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich
Nieuczciwy charakter warunku określa się z uwzględnieniem rodzaju towarów/usług, okoliczności zawarcia umowy i innych warunków umowy.
Dyrektywa 93/13/EWG art. 4 § 2
Dyrektywa Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich
Wymóg przejrzystości warunków umownych oznacza, że warunek musi być zrozumiały dla przeciętnego konsumenta i umożliwiać mu zrozumienie konsekwencji ekonomicznych.
Dyrektywa 93/13/EWG art. 6 § 1
Dyrektywa Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich
Nieuczciwe warunki nie wiążą konsumenta, a umowa w pozostałej części obowiązuje, jeśli jest to możliwe po wyłączeniu nieuczciwych warunków.
Dyrektywa 93/13/EWG art. 7 § 1
Dyrektywa Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich
Państwa członkowskie zapewnią stosowne i skuteczne środki zapobiegające dalszemu stosowaniu nieuczciwych warunków.
Dyrektywa 93/13/EWG art. 7 § 2
Dyrektywa Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich
Środki te obejmują możliwość wszczęcia postępowania przez organizacje chroniące konsumentów w celu ustalenia nieuczciwego charakteru warunków i uzyskania zakazu ich stosowania.
Dyrektywa 93/13/EWG art. 8
Dyrektywa Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich
Państwa członkowskie mogą przyjąć lub utrzymać bardziej rygorystyczne przepisy prawne zgodne z traktatem w celu zapewnienia wyższego stopnia ochrony konsumenta.
k.c. art. 385¹ § 1
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny
Definicja niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 385¹ § 3
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny
Definicja postanowień nieuzgodnionych indywidualnie.
Pomocnicze
Dyrektywa 93/13/EWG art. 2 § b
Dyrektywa Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich
Konsumentem jest osoba fizyczna działająca w celach niezwiązanych z działalnością gospodarczą lub zawodową.
Konstytucja RP art. 76
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
k.c. art. 22¹
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny
Definicja konsumenta.
k.c. art. 58 § 1
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny
k.c. art. 385²
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny
Kryteria oceny zgodności postanowienia z dobrymi obyczajami.
k.p.c. art. 479³⁶
Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego
Właściwość Sądu Okręgowego w sprawach o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone.
k.p.c. art. 479⁴² § 1
Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego
Skutek uwzględnienia powództwa w sprawach o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone.
k.p.c. art. 479⁴³
Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego
Skutek prawomocnego wyroku w sprawach o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone wobec osób trzecich.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wpisanie klauzuli do krajowego rejestru klauzul niedozwolonych jest wystarczające do uznania jej za nieuczciwą. Nieuczciwy warunek umowny nie traci swojego charakteru z powodu innego warunku umowy. Obowiązek informacyjny banku wobec konsumenta istnieje niezależnie od jego wiedzy, nawet jeśli jest pracownikiem banku.
Godne uwagi sformułowania
konsument jest stroną słabszą niż przedsiębiorca, zarówno pod względem możliwości negocjacyjnych, jak i ze względu na stopień poinformowania ocena nieuczciwego charakteru warunku musi być dokonana w oparciu o jego treść i potencjalne konsekwencje w momencie zawarcia umowy wymóg przejrzystości warunków umownych należy rozumieć jako nakładający obowiązek, aby warunek był zrozumiały dla przeciętnego konsumenta pojęcie „konsumenta” ma charakter obiektywny i jest niezależne od konkretnego zasobu wiedzy, jaki może mieć dana osoba
Skład orzekający
L.S. Rossi
prezes_izby
S. Rodin
sprawozdawca
O. Spineanu-Matei
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie znaczenia krajowego rejestru klauzul niedozwolonych, interpretacja zasady nieutraty nieuczciwego charakteru warunku, a przede wszystkim rozszerzenie obowiązku informacyjnego banku na pracowników-konsumentów."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy wykładni dyrektywy UE, więc jego bezpośrednie zastosowanie zależy od implementacji w prawie krajowym i specyfiki danej umowy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu kredytów walutowych i nieuczciwych warunków, a kluczowe jest rozstrzygnięcie dotyczące obowiązku informacyjnego banku wobec własnych pracowników, co jest nietypowe i budzi zainteresowanie.
“Czy pracownik banku może być nieświadomym konsumentem? TSUE odpowiada: bank musi informować o ryzyku, nawet własnych pracowników!”
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI