C-137/25
Podsumowanie
Trybunał Sprawiedliwości UE orzekł, że polski sąd pierwszej instancji nie jest związany oceną sądu wyższej instancji, jeśli jest ona sprzeczna z prawem UE, i nie musi występować o prejudycjalną wykładnię, jeśli orzecznictwo TSUE jest jasne.
Sprawa dotyczyła wykładni prawa UE w kontekście polskiego postępowania cywilnego, gdzie sąd pierwszej instancji miał wątpliwości co do zgodności wyroku sądu apelacyjnego z orzecznictwem TSUE dotyczącym nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich. Sąd Okręgowy w Warszawie zapytał, czy jest związany oceną sądu wyższej instancji, nawet jeśli stoi ona w sprzeczności z prawem UE, oraz czy musi występować o prejudycjalną wykładnię. Trybunał Sprawiedliwości UE orzekł, że zasady skuteczności i pierwszeństwa prawa UE stoją na przeszkodzie przepisom krajowym wiążącym sąd niższej instancji oceną sądu wyższej instancji sprzeczną z prawem UE. Ponadto, sąd pierwszej instancji nie jest zobowiązany do zwrócenia się o prejudycjalną wykładnię, jeśli orzecznictwo TSUE jest jasne.
Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Sąd Okręgowy w Warszawie dotyczył wykładni prawa Unii Europejskiej w kontekście polskiego postępowania dotyczącego umowy kredytu hipotecznego indeksowanego do waluty obcej. Sąd Okręgowy miał wątpliwości, czy jest związany oceną prawną Sądu Apelacyjnego w Warszawie, która jego zdaniem była sprzeczna z orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości UE (TSUE) w sprawie nieuczciwych warunków umów konsumenckich (Dyrektywa 93/13/EWG). W szczególności, sąd pierwszej instancji powołał się na art. 386 § 6 Kodeksu postępowania cywilnego, który wiąże go oceną sądu drugiej instancji. Trybunał Sprawiedliwości UE, działając w trybie przyspieszonym (art. 99 regulaminu postępowania), orzekł, że zasady skuteczności i pierwszeństwa prawa Unii stoją na przeszkodzie przepisom krajowym, które wiążą sąd pierwszej instancji oceną sądu wyższej instancji, jeśli ta ocena jest sprzeczna z prawem UE. Trybunał podkreślił, że sądy krajowe mają obowiązek zapewnić pełną skuteczność prawa Unii i w razie potrzeby mogą odstąpić od stosowania przepisów krajowych lub utrwalonego orzecznictwa, jeśli są one niezgodne z prawem UE. W odniesieniu do drugiego pytania, Trybunał stwierdził, że sąd krajowy pierwszej instancji nie jest zobowiązany do zwrócenia się o prejudycjalną wykładnię do TSUE, zanim odrzuci ocenę sądu wyższej instancji, jeśli orzecznictwo TSUE w danej kwestii jest jasne i jednoznaczne. W tym przypadku, TSUE powołał się na swoje wcześniejsze orzecznictwo w sprawie Bank BPH (C-19/20), które jasno określiło zasady dotyczące utrzymania w mocy nieuczciwych warunków umownych.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, zasady skuteczności i pierwszeństwa prawa Unii stoją na przeszkodzie takim przepisom krajowym.
Uzasadnienie
Prawo UE wymaga, aby sądy krajowe zapewniały pełną skuteczność norm UE, interpretując prawo krajowe w sposób zgodny z prawem UE i w razie potrzeby zmieniając utrwalone orzecznictwo. Sąd krajowy nie może być związany oceną sądu wyższej instancji, jeśli jest ona sprzeczna z prawem UE, zwłaszcza gdy prowadzi do niemożności wykonania praw przyznanych przez prawo UE.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odpowiedz_na_pytanie
Strona wygrywająca
sąd odsyłający (uzyskał jasność co do swoich obowiązków)
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J.F. | osoba_fizyczna | skarżący |
| P.F. | osoba_fizyczna | skarżący |
| Bank BPH S.A. | spolka | pozwany |
Przepisy (4)
Główne
TFUE art. 267
Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej
Określa kompetencje Trybunału Sprawiedliwości UE do orzekania w trybie prejudycjalnym oraz uprawnienia sądów krajowych do zwracania się o wykładnię.
Dyrektywa 93/13/EWG art. 6 § 1
Dyrektywa Rady 93/13/EWG
Nieuczciwe warunki w umowach konsumenckich nie są wiążące dla konsumenta; umowa pozostaje w mocy w pozostałej części, jeśli jest to możliwe po wyłączeniu nieuczciwych warunków.
Dyrektywa 93/13/EWG art. 7 § 1
Dyrektywa Rady 93/13/EWG
Państwa członkowskie zapewnią stosowne i skuteczne środki zapobiegające stałemu stosowaniu nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich.
Pomocnicze
k.p.c. art. 386 § 6
Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego
Ocena prawna wyrażona w uzasadnieniu wyroku sądu drugiej instancji wiąże sąd pierwszej instancji przy ponownym rozpoznaniu sprawy, chyba że nastąpiła zmiana stanu prawnego lub faktycznego lub Sąd Najwyższy wyraził odmienną ocenę.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zasady skuteczności i pierwszeństwa prawa UE nakładają na sądy krajowe obowiązek zapewnienia pełnej skuteczności prawa UE, nawet kosztem odstąpienia od krajowych przepisów proceduralnych lub orzecznictwa, jeśli są one sprzeczne z prawem UE. Jeśli orzecznictwo TSUE jest jasne, sąd krajowy nie musi występować o dodatkową wykładnię, aby móc zastosować prawo UE i odstąpić od sprzecznej z nim oceny sądu wyższej instancji.
Godne uwagi sformułowania
ocena prawna wyrażona w uzasadnieniu wyroku sądu drugiej instancji wiąże sąd pierwszej instancji zasada pierwszeństwa prawa Unii zasada skuteczności prawa Unii nieuczciwy warunek nie może zostać częściowo utrzymany w mocy poprzez usunięcie elementów przesądzających o jego nieuczciwym charakterze sąd krajowy nie jest zobowiązany zwrócić się do Trybunału z pytaniem prejudycjalnym, zanim odrzuci tę ocenę, jeżeli uzna, że jest ona sprzeczna z jasną wykładnią prawa Unii
Skład orzekający
I. Ziemele
prezeska izby
A. Kumin
sędzia
S. Gervasoni
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Wykładnia zasad pierwszeństwa i skuteczności prawa UE w kontekście hierarchii sądów krajowych i stosowania przepisów proceduralnych. Obowiązki sądu krajowego w przypadku sprzeczności krajowego orzecznictwa z prawem UE."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy sąd krajowy pierwszej instancji jest związany oceną sądu wyższej instancji, a ta ocena jest sprzeczna z jasnym orzecznictwem TSUE. Nie dotyczy sytuacji, gdy orzecznictwo TSUE nie jest jednoznaczne.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy fundamentalnych zasad relacji między prawem krajowym a prawem UE, a także praktycznych problemów sądów krajowych w stosowaniu prawa UE. Jest to kluczowe zagadnienie dla każdego prawnika pracującego z prawem unijnym.
“Czy polski sąd musi słuchać sądu wyższej instancji, gdy ten łamie prawo UE? TSUE daje jasną odpowiedź.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI