C-135/15
Podsumowanie
Trybunał Sprawiedliwości UE orzekł, że rozporządzenie Rzym I stosuje się do umów o pracę zawartych przed 17 grudnia 2009 r. tylko, jeśli zostały one znacząco zmienione po tej dacie, tworząc nowy stosunek prawny, a przepisy wymuszające swoje zastosowanie innego państwa członkowskiego mogą być uwzględnione jedynie jako okoliczność faktyczna, nie jako norma prawna.
Sprawa dotyczyła wykładni rozporządzenia Rzym I w kontekście obniżenia wynagrodzenia greckiego nauczyciela pracującego w Niemczech. Bundesarbeitsgericht pytał, czy rozporządzenie Rzym I ma zastosowanie do umów zawartych przed jego wejściem w życie, jeśli zostały one później zmienione, oraz czy można stosować greckie przepisy wymuszające swoje zastosowanie. Trybunał stwierdził, że rozporządzenie stosuje się do umów sprzed 17 grudnia 2009 r. tylko w przypadku znaczącej zmiany umowy, tworzącej nowy stosunek prawny. Ponadto, greckie przepisy wymuszające swoje zastosowanie mogą być uwzględnione jedynie jako okoliczność faktyczna, a nie jako podstawa prawna, zgodnie z wykładnią art. 9 rozporządzenia Rzym I.
Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczył wykładni rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 593/2008 w sprawie prawa właściwego dla zobowiązań umownych (Rzym I), w szczególności jego art. 28 dotyczącego stosowania w czasie oraz art. 9 dotyczącego przepisów wymuszających swoje zastosowanie. Sprawa wywodziła się ze sporu między Republiką Grecką a Grigoriosem Nikiforidisem, greckim nauczycielem pracującym w szkole w Niemczech, któremu obniżono wynagrodzenie na mocy greckich ustaw mających na celu zmniejszenie deficytu budżetowego. Bundesarbeitsgericht (niemiecki sąd pracy) miał wątpliwości, czy rozporządzenie Rzym I, które weszło w życie 17 grudnia 2009 r., ma zastosowanie do umowy o pracę zawartej w 1996 r., nawet jeśli została ona później zmieniona. Sąd pytał również, czy można uwzględnić greckie przepisy wymuszające swoje zastosowanie, które nakazywały obniżenie wynagrodzeń w sektorze publicznym, oraz czy zasada lojalnej współpracy (art. 4 ust. 3 TUE) wpływa na tę kwestię. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (wielka izba) orzekł, że art. 28 rozporządzenia Rzym I należy interpretować w ten sposób, że rozporządzenie to stosuje się do umów o pracę zawartych przed 17 grudnia 2009 r. tylko wtedy, gdy wskutek obopólnego porozumienia stron, uzewnętrznionego po tej dacie, stosunek pracy uległ zmianie o tak doniosłej wadze, że można uznać, iż została zawarta nowa umowa. W kwestii przepisów wymuszających swoje zastosowanie, Trybunał stwierdził, że art. 9 ust. 3 rozporządzenia Rzym I wyklucza stosowanie jako norm prawnych przepisów wymuszających swoje zastosowanie państwa innego niż państwo sądu lub państwo wykonania umowy. Jednakże, takie przepisy mogą być uwzględnione jako okoliczność faktyczna, jeśli prawo krajowe właściwe dla umowy na to zezwala. Zasada lojalnej współpracy nie pozwala na obejście tych przepisów. Ostatecznie, do sądu odsyłającego należy ustalenie, czy umowa o pracę uległa tak doniosłej zmianie, aby objąć ją rozporządzeniem Rzym I, oraz czy greckie przepisy mogą być uwzględnione jako okoliczność faktyczna.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Rozporządzenie Rzym I stosuje się do umów o pracę zawartych przed 17 grudnia 2009 r. tylko wtedy, gdy wskutek obopólnego porozumienia stron, uzewnętrznionego po tej dacie, stosunek pracy uległ zmianie o tak doniosłej wadze, że można uznać, iż została zawarta nowa umowa.
Uzasadnienie
Trybunał podkreślił, że art. 28 rozporządzenia Rzym I odnosi się do umów zawartych od określonej daty. Wykładnia autonomiczna i jednolita prawa UE wymaga ścisłego stosowania tego przepisu. Zmiany umowy nie powodują automatycznie jej objęcia rozporządzeniem, chyba że są na tyle istotne, że tworzą nowy stosunek prawny. Zmiana taka musi być ustalona przez sąd krajowy.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odpowiedz_na_pytanie
Strona wygrywająca
udzielono odpowiedzi na pytanie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Republik Griechenland | panstwo_czlonkowskie | pozwany |
| Grigorios Nikiforidis | osoba_fizyczna | skarżący |
| rząd niemiecki | organ_krajowy | interwenient |
| rząd grecki | organ_krajowy | interwenient |
| rząd Zjednoczonego Królestwa | organ_krajowy | interwenient |
| Komisja Europejska | instytucja_ue | interwenient |
Przepisy (9)
Główne
TFUE art. 267
Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej
Rozporządzenie Rzym I art. 28
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 593/2008
Stosuje się do umów zawartych od dnia 17 grudnia 2009 r. W przypadku umów zawartych przed tą datą, stosuje się tylko, jeśli wskutek obopólnego porozumienia stron, uzewnętrznionego po tej dacie, stosunek ten uległ zmianie o tak doniosłej wadze, że należy uznać, iż została zawarta nowa umowa.
Rozporządzenie Rzym I art. 9 § 3
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 593/2008
Wyklucza stosowanie jako norm prawnych przepisów wymuszających swoje zastosowanie państwa innego niż państwo sądu lub państwo wykonania umowy. Nie stoi na przeszkodzie uwzględnieniu takich przepisów jako okoliczności faktycznej, jeśli prawo krajowe właściwe dla umowy na to zezwala.
TUE art. 4 § 3
Traktat o Unii Europejskiej
Zasada lojalnej współpracy nie upoważnia do obejścia prawa Unii ani do stosowania przepisów wymuszających swoje zastosowanie w sposób sprzeczny z rozporządzeniem Rzym I.
Pomocnicze
konwencja rzymska art. 7
Konwencja o prawie właściwym dla zobowiązań umownych
konwencja rzymska art. 17
Konwencja o prawie właściwym dla zobowiązań umownych
EGBGB art. 34
Einführungsgesetz zum Bürgerlichen Gesetzbuch
ustawa nr 3833/2010
Ustawa nr 3833/2010
ustawa nr 3845/2010
Ustawa nr 3845/2010
Argumenty
Skuteczne argumenty
Rozporządzenie Rzym I stosuje się do umów zawartych po 17 grudnia 2009 r. lub do umów zawartych wcześniej, które zostały znacząco zmienione po tej dacie, tworząc nowy stosunek prawny. Przepisy wymuszające swoje zastosowanie innego państwa członkowskiego mogą być uwzględnione jedynie jako okoliczność faktyczna, a nie jako norma prawna, zgodnie z art. 9 ust. 3 rozporządzenia Rzym I. Zasada lojalnej współpracy nie pozwala na obejście przepisów prawa Unii ani na stosowanie przepisów wymuszających swoje zastosowanie w sposób sprzeczny z rozporządzeniem Rzym I.
Odrzucone argumenty
Każda zmiana umowy o pracę zawartej przed 17 grudnia 2009 r., nawet nieznaczna, powinna powodować zastosowanie rozporządzenia Rzym I. Greckie przepisy wymuszające swoje zastosowanie powinny być stosowane jako normy prawne w sprawie, niezależnie od ograniczeń wynikających z rozporządzenia Rzym I. Zasada lojalnej współpracy nakłada obowiązek uwzględnienia greckich przepisów wymuszających swoje zastosowanie jako norm prawnych.
Godne uwagi sformułowania
Rozporządzenie Rzym I ma się stosować wyłącznie do stosunków umownych wynikających z obopólnego porozumienia umawiających się stron, uzewnętrznionego począwszy od dnia 17 grudnia 2009 r. Jakakolwiek pochodzące z okresu po dniu 16 grudnia 2009 r. porozumienie umawiających się stron o kontynuowaniu wykonywania umowy zawartej uprzednio nie może, nie naruszając wyraźnie wyrażonej woli prawodawcy Unii, prowadzić do tego, by rozporządzenie Rzym I miało zastosowanie do tego stosunku umownego. Artykuł 9 rozporządzenia Rzym I jako przepis stanowiący odstępstwo podlega ścisłej wykładni. Wyszczególnienie w art. 9 rozporządzenia Rzym I przepisów wymuszających swoje zastosowanie, którym sąd orzekający może przyznać skuteczność, ma charakter wyczerpujący. Zasada lojalnej współpracy nie upoważnia państwa członkowskiego do obchodzenia zobowiązań nałożonych na nie prawem Unii.
Skład orzekający
K. Lenaerts
prezes
A. Tizzano
wiceprezes
M. Ilešič
prezes_izby
L. Bay Larsen
prezes_izby
T. von Danwitz
prezes_izby
A. Borg Barthet
sędzia
A. Arabadjiev
sędzia
E. Jarašiūnas
sędzia
C.G. Fernlund
sędzia
C. Vajda
sędzia
S. Rodin
sędzia
F. Biltgen
sędzia
C. Lycourgos
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Wykładnia stosowania w czasie rozporządzenia Rzym I do umów o pracę oraz zakres stosowania przepisów wymuszających swoje zastosowanie w prawie prywatnym międzynarodowym UE."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji umowy o pracę zawartej przed wejściem w życie rozporządzenia Rzym I i późniejszych zmian. Interpretacja przepisów wymuszających swoje zastosowanie jest ściśle związana z brzmieniem art. 9 rozporządzenia Rzym I.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnych kwestii prawa prywatnego międzynarodowego UE, w szczególności stosowania przepisów w czasie i wpływu kryzysu gospodarczego na umowy o pracę. Wykładnia TSUE ma istotne znaczenie praktyczne dla prawników i przedsiębiorców.
“Czy zmiana umowy o pracę po latach oznacza nowe prawo? TSUE wyjaśnia zasady stosowania rozporządzenia Rzym I.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI