C-132/20
Podsumowanie
Trybunał Sprawiedliwości UE orzekł, że samo powołanie sędziego w czasach reżimu komunistycznego lub w wyniku wadliwej procedury nominacyjnej nie podważa automatycznie jego niezawisłości i bezstronności w świetle prawa UE, jeśli nie ma dowodów na rzeczywisty wpływ zewnętrzny na jego orzeczenia.
Sprawa dotyczyła dopuszczalności odesłania prejudycjalnego z polskiego Sądu Najwyższego, który kwestionował niezawisłość sędziów powołanych w czasach PRL lub w wyniku wadliwych procedur nominacyjnych. Sąd Najwyższy pytał, czy takie okoliczności dyskwalifikują sędziego jako „sąd” w rozumieniu prawa UE. Trybunał Sprawiedliwości UE uznał wniosek za dopuszczalny, ale orzekł, że samo powołanie sędziego w czasach niedemokratycznego reżimu lub w wyniku nieprawidłowości proceduralnych nie jest wystarczające do podważenia jego niezawisłości i bezstronności, jeśli nie ma dowodów na rzeczywisty wpływ zewnętrzny na jego orzeczenia.
Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym został złożony przez Sąd Najwyższy (Polska) w związku ze sprawą dotyczącą nieuczciwych warunków w umowie kredytu konsumenckiego. Sąd Najwyższy powziął wątpliwości co do niezawisłości i bezstronności sędziów zasiadających w składzie Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu, którzy zostali powołani do pełnienia urzędu w czasach Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej lub w wyniku procedur, które mogły być wadliwe. Sąd Najwyższy pytał, czy takie okoliczności dyskwalifikują sędziego jako „sąd” w rozumieniu prawa Unii Europejskiej, co mogłoby wpłynąć na dopuszczalność skargi kasacyjnej. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (wielka izba) uznał wniosek za dopuszczalny, podkreślając, że nie należy badać zgodności krajowych procedur z prawem krajowym przy ocenie dopuszczalności wniosku prejudycjalnego. Następnie Trybunał rozpatrzył pytania dotyczące wykładni art. 19 ust. 1 akapit drugi TUE, art. 47 Karty praw podstawowych oraz art. 7 ust. 1 i 2 dyrektywy 93/13. Orzekł, że okoliczność, iż sędzia został powołany w czasach niedemokratycznego reżimu lub w wyniku wadliwej procedury nominacyjnej (np. uznanej za niekonstytucyjną lub nieprzejrzystej), nie może sama w sobie wzbudzać uzasadnionych wątpliwości co do jego niezawisłości i bezstronności. Kluczowe jest wykazanie rzeczywistego ryzyka wpływu władzy wykonawczej lub ustawodawczej na orzeczenia sędziego. Trybunał stwierdził, że przedstawione przez Sąd Najwyższy okoliczności nie spełniają tego kryterium, a zatem nie stoją na przeszkodzie uznaniu składu orzekającego za niezawisły i bezstronny sąd ustanowiony na mocy ustawy.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Samo powołanie sędziego w czasach niedemokratycznego reżimu lub w wyniku nieprawidłowości proceduralnych nie jest wystarczające do podważenia jego niezawisłości i bezstronności, jeśli nie ma dowodów na rzeczywisty wpływ zewnętrzny na jego orzeczenia.
Uzasadnienie
Trybunał podkreślił, że wymogi niezawisłości i bezstronności są kluczowe dla skutecznej ochrony sądowej. Jednakże, aby podważyć status sędziego, konieczne jest wykazanie, że nieprawidłowości proceduralne stworzyły rzeczywiste ryzyko wpływu władz zewnętrznych na jego orzeczenia, a nie tylko hipotetyczne ryzyko. Okoliczności historyczne lub proceduralne, które nie prowadzą do takiego ryzyka, nie dyskwalifikują sędziego jako niezawisłego i bezstronnego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odpowiedz_na_pytanie
Strona wygrywająca
udzielono odpowiedzi na pytanie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| BN | osoba_fizyczna | skarżący |
| DM | osoba_fizyczna | skarżący |
| EN | osoba_fizyczna | skarżący |
| Getin Noble Bank S.A. | spolka | pozwany |
| Rzecznik Praw Obywatelskich | organ_krajowy | interwenient |
Przepisy (12)
Główne
TFUE art. 267
Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej
Procedura odesłania prejudycjalnego jako kluczowy element współpracy sądowej i zapewnienia jednolitej wykładni prawa UE.
TUE art. 19 § 1
Traktat o Unii Europejskiej
Państwa członkowskie są zobowiązane do ustanowienia środków niezbędnych do zapewnienia jednostkom poszanowania ich prawa do skutecznej ochrony prawnej w dziedzinach objętych prawem Unii, co wymaga istnienia niezawisłych i bezstronnych sądów.
KPP art. 47
Karta praw podstawowych Unii Europejskiej
Prawo do skutecznego środka prawnego, w tym dostępu do niezawisłego i bezstronnego sądu ustanowionego uprzednio na mocy ustawy.
Dyrektywa Rady 93/13/EWG art. 7 § 1 i 2
Państwa członkowskie zapewnią stosowne i skuteczne środki zapobiegające dalszemu stosowaniu nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich, w tym możliwość wszczęcia postępowania przed sądami.
Pomocnicze
k.c. art. 385¹ § § 1
Kodeks cywilny
Definicja niedozwolonych postanowień umownych.
k.p.c. art. 379
Kodeks postępowania cywilnego
Przesłanki nieważności postępowania, w tym sprzeczność składu sądu z przepisami prawa.
k.p.c. art. 398³ § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawy skargi kasacyjnej, w tym naruszenie przepisów postępowania.
k.p.c. art. 398¹³ § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zakres rozpoznania skargi kasacyjnej przez Sąd Najwyższy.
k.p.c. art. 401
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawy wznowienia postępowania, w tym udział osoby nieuprawnionej lub sędziego wyłączonego z mocy ustawy.
Konstytucja art. 186 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Krajowa Rada Sądownictwa stoi na straży niezależności sądów i niezawisłości sędziów.
ustawa o KRS art. 9a § 1
Ustawa z dnia 12 maja 2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa
Sposób wyboru członków KRS przez Sejm.
ustawa o KRS art. 44 § 1a
Ustawa z dnia 12 maja 2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa
Odwołanie do Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawach indywidualnych dotyczących powołania do Sądu Najwyższego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Samo powołanie sędziego w czasach niedemokratycznego reżimu lub w wyniku nieprawidłowości proceduralnych nie dyskwalifikuje go jako niezawisłego i bezstronnego, jeśli nie ma dowodów na rzeczywisty wpływ zewnętrzny na jego orzeczenia. Wymogi niezawisłości i bezstronności są kluczowe dla skutecznej ochrony sądowej, ale muszą być oceniane w kontekście rzeczywistego ryzyka wpływu zewnętrznego, a nie tylko hipotetycznego. Procedura odesłania prejudycjalnego jest dopuszczalna, nawet jeśli istnieją wątpliwości co do krajowych procedur powoływania sędziów, o ile nie wydano prawomocnego orzeczenia podważającego status sędziego.
Odrzucone argumenty
Sędziowie powołani w czasach PRL lub w wyniku wadliwych procedur nominacyjnych nie mogą być uznani za niezawisłych i bezstronnych, co dyskwalifikuje ich jako sądy w rozumieniu prawa UE. Niekonstytucyjność przepisów dotyczących KRS lub brak transparentności procedur nominacyjnych automatycznie podważa niezawisłość sędziów powołanych w takich okolicznościach.
Godne uwagi sformułowania
nie może sama w sobie wzbudzać w przekonaniu jednostek uzasadnionych i poważnych wątpliwości co do niezawisłości i bezstronności tego sędziego nie mają takiego charakteru i wagi, by stworzyć rzeczywiste ryzyko, iż pozostałe władze, w szczególności władza wykonawcza, mogłyby skorzystać z nienależnych im uprawnień dyskrecjonalnych domniemywać, że spełnia on wspomniane wymogi... niezależnie od tego, w jakim konkretnie składzie sędziowskim orzeka nie należy do Trybunału badanie, czy postanowienie odsyłające zostało wydane zgodnie z przepisami krajowymi
Skład orzekający
K. Lenaerts
prezes
L. Bay Larsen
wiceprezes
A. Arabadjiev
sędzia
A. Prechal
sędzia
K. Jürimäe
sędzia
C. Lycourgos
sędzia
I. Jarukaitis
sprawozdawca
I. Ziemele
prezes_izby
J. Passer
prezes_izby
M. Ilešič
sędzia
T. von Danwitz
sędzia
A. Kumin
sędzia
N. Wahl
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie kryteriów oceny niezawisłości i bezstronności sędziów w kontekście prawa UE, zwłaszcza w sprawach dotyczących wadliwych procedur nominacyjnych lub historycznego kontekstu powołania."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznych okoliczności związanych z polskim systemem prawnym i jego historią. Wymaga wykazania rzeczywistego ryzyka wpływu zewnętrznego, a nie tylko hipotetycznego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 9/10
Sprawa dotyczy fundamentalnych kwestii praworządności, niezawisłości sędziowskiej i roli sądów w państwie prawnym, co ma ogromne znaczenie dla obywateli i prawników, zwłaszcza w kontekście reform sądownictwa.
“Czy sędzia powołany w PRL lub przez wadliwą procedurę może orzekać w UE? TSUE wyznacza granice niezawisłości.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI