C-128/21
Podsumowanie
Trybunał Sprawiedliwości orzekł, że notariusze wykonujący czynności niebędące prerogatywami władzy publicznej są przedsiębiorstwami w rozumieniu prawa konkurencji UE, a decyzje izb notarialnych ustalające metody obliczania taks stanowią zakazane ograniczenie konkurencji ze względu na cel.
Sprawa dotyczyła wykładni art. 101 TFUE w kontekście decyzji litewskiej izby notarialnej ustalającej metody obliczania taks notarialnych. Sąd odsyłający pytał, czy notariusze są przedsiębiorstwami, czy ich izba stanowi związek przedsiębiorstw, a jej decyzje są zakazanym ograniczeniem konkurencji. Trybunał uznał, że notariusze wykonujący czynności niebędące prerogatywami władzy publicznej są przedsiębiorstwami, a decyzje izby notarialnej ustalające metody obliczania taks stanowią zakazane ograniczenie konkurencji ze względu na cel, bez możliwości usprawiedliwienia.
Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczył wykładni art. 101 ust. 1 TFUE w sprawie nałożenia grzywien przez litewską radę ds. konkurencji na izbę notarialną i jej członków za naruszenie prawa konkurencji. Chodziło o decyzje izby ustalające metody obliczania taks notarialnych, które zdaniem rady stanowiły pośrednie ustalanie cen i ograniczenie konkurencji. Sąd odsyłający pytał, czy notariusze są przedsiębiorstwami, czy ich izba jest związkiem przedsiębiorstw, a jej decyzje stanowią zakazane ograniczenie konkurencji. Trybunał Sprawiedliwości orzekł, że notariusze wykonujący czynności niebędące prerogatywami władzy publicznej (np. sporządzanie aktów hipotecznych, umów zamiany, nadawanie klauzul wykonalności) są przedsiębiorstwami w rozumieniu art. 101 TFUE. Stwierdził również, że organizacja zawodowa, której organy kierownicze składają się wyłącznie z członków zawodu wybieranych przez nich samych, bez znaczącej ingerencji państwa, jest związkiem przedsiębiorstw. Decyzje takiego związku, które ujednolicają sposób obliczania taks notarialnych, stanowią ograniczenie konkurencji „ze względu na cel”, zakazane przez art. 101 ust. 1 TFUE. Trybunał podkreślił, że takie ograniczenia nie mogą być usprawiedliwione celami leżącymi w interesie ogólnym, jeśli wykraczają poza to, co jest niezbędne do ich osiągnięcia. Ponadto, Trybunał wyjaśnił, że krajowy organ ochrony konkurencji nie może nakładać indywidualnych grzywien na członków organu kierowniczego związku przedsiębiorstw, jeśli nie są oni współsprawcami naruszenia, ale może uwzględnić obroty członków związku przy obliczaniu grzywny nałożonej na sam związek, aby zapewnić jej odstraszający charakter.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (4)
Odpowiedź sądu
Tak, notariusze mający siedzibę swojej kancelarii w państwie członkowskim należy uznać za „przedsiębiorstwa” w rozumieniu art. 101 TFUE, jeżeli wykonują oni czynności takie jak sporządzanie aktów notarialnych zawarcia transakcji zabezpieczonych hipoteką, nadawanie klauzul wykonalności, dokonywanie czynności notarialnych, sporządzanie projektów aktów, świadczenie usług doradczych oraz usług o charakterze technicznym i na sporządzaniu aktów notarialnych zawarcia umowy zamiany, o ile czynności te nie są związane z wykonywaniem prerogatyw władzy publicznej.
Uzasadnienie
Notariusze prowadzą działalność gospodarczą, oferując usługi na rynku. Nawet jeśli wykonują czynności o charakterze publicznym, to te konkretne czynności (np. sporządzanie aktów hipotecznych, umów zamiany) nie są związane z wykonywaniem prerogatyw władzy publicznej i mogą być oddzielone od funkcji publicznych. Dodatkowo, fakt, że akty notarialne mogą być sporządzane u dowolnego notariusza (z wyjątkiem spraw spadkowych) świadczy o konkurencji, co nie charakteryzuje wykonywania władztwa publicznego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odpowiedz_na_pytanie
Strona wygrywająca
udzielono odpowiedzi na pytanie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Lietuvos notarų rūmai | organ_krajowy | skarżący |
| M.S. | osoba_fizyczna | skarżący |
| S.Š. | osoba_fizyczna | skarżący |
| D.V. | osoba_fizyczna | skarżący |
| V.P. | osoba_fizyczna | skarżący |
| J.P. | osoba_fizyczna | skarżący |
| D.L.-B. | osoba_fizyczna | skarżący |
| D.P. | osoba_fizyczna | skarżący |
| R.O.I. | osoba_fizyczna | skarżący |
| Lietuvos Respublikos konkurencijos taryba | organ_krajowy | pozwany |
| Lietuvos Respublikos teisingumo ministerija | organ_krajowy | interwenient |
| Lietuvos Respublikos finansų ministerija | organ_krajowy | interwenient |
Przepisy (23)
Główne
TFUE art. 101 § 1
Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej
Zakazuje porozumień, decyzji związków przedsiębiorstw i praktyk uzgodnionych, które mogą wpływać na handel między państwami członkowskimi i których celem lub skutkiem jest zapobieżenie, ograniczenie lub zakłócenie konkurencji. Dotyczy to również notariuszy wykonujących czynności niebędące prerogatywami władzy publicznej oraz decyzji izb notarialnych ustalających metody obliczania taks.
ustawa o konkurencji art. 5 § 1
Ustawa o konkurencji Republiki Litewskiej
Zakazuje porozumień, których celem lub skutkiem jest ograniczenie konkurencji, w tym ustalanie cen.
Pomocnicze
Rozporządzenie 1/2003 art. 5 § 1
Rozporządzenie Rady (WE) nr 1/2003
Organy ochrony konkurencji państw członkowskich mają prawo stosowania art. 101 i 102 TFUE, w tym nakładania grzywien.
Rozporządzenie 1/2003 art. 23 § 2-4
Rozporządzenie Rady (WE) nr 1/2003
Określa zasady nakładania grzywien na przedsiębiorstwa i związki przedsiębiorstw, w tym możliwość uwzględnienia obrotów członków związku przy obliczaniu grzywny.
ustawa o notariacie art. 2 § 1
Ustawa o notariacie Republiki Litewskiej
ustawa o notariacie art. 6 § 1
Ustawa o notariacie Republiki Litewskiej
ustawa o notariacie art. 8
Ustawa o notariacie Republiki Litewskiej
Każdy notariusz jest członkiem izby notarialnej.
ustawa o notariacie art. 9
Ustawa o notariacie Republiki Litewskiej
Główne zadania izby notarialnej, w tym koordynowanie działalności notariuszy i ujednolicanie praktyki.
ustawa o notariacie art. 10 § pkt 7
Ustawa o notariacie Republiki Litewskiej
Izba notarialna przyjmuje środki mające na celu zapewnienie jednolitości praktyki notarialnej.
ustawa o notariacie art. 11 § akapity drugi i trzeci
Ustawa o notariacie Republiki Litewskiej
Minister sprawiedliwości może wnieść skargę o stwierdzenie nieważności uchwał lub decyzji izby notarialnej niezgodnych z prawem.
ustawa o notariacie art. 12 § akapit pierwszy
Ustawa o notariacie Republiki Litewskiej
Notariusze wykonują uprawnienia niezależnie od wpływu organów publicznych i podlegają wyłącznie ustawom.
ustawa o notariacie art. 13
Ustawa o notariacie Republiki Litewskiej
Notariusze przestrzegają decyzji izby notarialnej.
ustawa o notariacie art. 19
Ustawa o notariacie Republiki Litewskiej
Notariusz pobiera taksy za czynności notarialne, których stawki ustala minister sprawiedliwości.
ustawa o notariacie art. 21 § akapit pierwszy
Ustawa o notariacie Republiki Litewskiej
Notariusze prowadzą działalność samodzielnie i są niezależni finansowo.
ustawa o notariacie art. 28 § akapit pierwszy
Ustawa o notariacie Republiki Litewskiej
Akty notarialne mogą być sporządzane u dowolnego notariusza (z wyjątkiem spraw spadkowych).
statut izby notarialnej art. 8 § ust. 1
Statut izby notarialnej Litwy
Izba notarialna pełni funkcje mające na celu ujednolicenie praktyki notarialnej.
statut izby notarialnej art. 10 § pkt 4
Statut izby notarialnej Litwy
Członkowie izby notarialnej są związani decyzjami prezydium.
statut izby notarialnej art. 18 § ust. 1
Statut izby notarialnej Litwy
Prezydium jest kolegialnym organem kierowniczym izby notarialnej.
statut izby notarialnej art. 19
Statut izby notarialnej Litwy
statut izby notarialnej art. 20 § ust. 1
Statut izby notarialnej Litwy
Prezydium czuwa nad prawidłowym wykonywaniem zadań izby.
statut izby notarialnej art. 23 § ust. 1
Statut izby notarialnej Litwy
Decyzje prezydium podejmowane są zwykłą większością głosów.
statut izby notarialnej art. 26 § ust. 3
Statut izby notarialnej Litwy
statut izby notarialnej art. 28 § ust. 3
Statut izby notarialnej Litwy
Argumenty
Skuteczne argumenty
Notariusze wykonujący czynności niebędące prerogatywami władzy publicznej są przedsiębiorstwami w rozumieniu art. 101 TFUE. Decyzje izb notarialnych ustalające metody obliczania taks stanowią decyzje związku przedsiębiorstw. Takie decyzje stanowią ograniczenie konkurencji „ze względu na cel” zakazane przez art. 101 TFUE. Indywidualne grzywny na członków organu kierowniczego związku są niedopuszczalne, jeśli nie są współsprawcami naruszenia.
Odrzucone argumenty
Notariusze nie są przedsiębiorstwami, ponieważ uczestniczą w wykonywaniu funkcji o charakterze publicznym. Izba notarialna jest organem władzy publicznej, a nie związkiem przedsiębiorstw. Decyzje izby notarialnej nie wpływają na handel między państwami członkowskimi. Objaśnienia mają na celu uzasadnione cele (ochrona konsumentów, wypełnienie luki prawnej) i nie wykraczają poza konieczność. Członkowie prezydium nie ponoszą odpowiedzialności, ponieważ można ją przypisać wyłącznie izbie notarialnej.
Godne uwagi sformułowania
notariuszy mających siedzibę swojej kancelarii w państwie członkowskim należy uznać za „przedsiębiorstwa” w rozumieniu art. 101 TFUE, jeżeli wykonują oni [...] czynności [...] o ile czynności te nie są związane z wykonywaniem prerogatyw władzy publicznej. organizację zawodową taką jak izba notarialna należy uznać za związek przedsiębiorstw w rozumieniu art. 101 ust. 1 TFUE, a nie za organ władzy publicznej. decyzje związku przedsiębiorstw ujednolicające sposób, w jaki notariusze obliczają wysokość taks notarialnych [...] stanowią ograniczenia konkurencji „ze względu na cel”, zakazane przez to postanowienie. art. 101 TFUE należy interpretować w ten sposób, że stoi on na przeszkodzie temu, by krajowy organ ochrony konkurencji nakładał [...] indywidualne grzywny na przedsiębiorstwa będące członkami organu kierowniczego tego związku, jeżeli przedsiębiorstwa te nie są współsprawcami tego naruszenia.
Skład orzekający
A. Arabadjiev
sprawozdawca
L. Bay Larsen
prezes izby
Z. Csehi
prezes dziesiątej izby
P.G. Xuereb
sędzia
A. Kumin
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Określenie statusu notariuszy jako przedsiębiorstw w kontekście prawa konkurencji UE, kwalifikacja decyzji organizacji zawodowych jako ograniczeń konkurencji oraz zasady odpowiedzialności za naruszenia prawa konkurencji."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji notariuszy i ich organizacji zawodowych, ale jego zasady mogą być stosowane analogicznie do innych zawodów regulowanych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia konkurencji w sektorze usług prawnych, które ma bezpośrednie przełożenie na koszty ponoszone przez obywateli i przedsiębiorstwa. Wyjaśnia, kiedy profesjonaliści podlegają zasadom konkurencji UE.
“Czy notariusze to przedsiębiorstwa? TSUE rozstrzyga o konkurencji w usługach prawnych.”
Sektor
usługi prawne
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI