C-128/09 do C-131/09, C-134/09 i C-135/09
Podsumowanie
Trybunał orzekł, że akty ustawodawcze zatwierdzające istniejące decyzje administracyjne dotyczące przedsięwzięć mogących mieć wpływ na środowisko nie są automatycznie wyłączone z zakresu dyrektywy o ocenie oddziaływania na środowisko, a dostęp do wymiaru sprawiedliwości w sprawach środowiskowych musi być zapewniony.
Sprawa dotyczyła wykładni dyrektywy o ocenie skutków przedsięwzięć na środowisko (85/337/EWG) oraz Konwencji z Aarhus w kontekście belgijskiego dekretu, który zatwierdził decyzje administracyjne dotyczące rozbudowy lotnisk i infrastruktury kolejowej. Skarżący argumentowali, że dekret ten, nadając aktom administracyjnym moc ustawy, uniemożliwił im skuteczne zaskarżenie ich legalności w sądzie. Trybunał orzekł, że akty ustawodawcze wyłączone są z zakresu dyrektywy tylko wtedy, gdy szczegółowe rozwiązania przedsięwzięcia zostały przyjęte w procesie ustawodawczym, a cele dyrektywy zostały osiągnięte. Ponadto, nawet jeśli przedsięwzięcie zostało zatwierdzone aktem ustawodawczym, musi istnieć możliwość kontroli jego zgodności z prawem UE i Konwencją z Aarhus, a w braku takiej możliwości, sąd krajowy powinien odstąpić od stosowania wadliwego aktu.
W niniejszej sprawie Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej rozpatrywał wnioski o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożone przez belgijski Conseil d’État. Dotyczyły one wykładni dyrektywy 85/337/EWG w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia na środowisko naturalne oraz Konwencji z Aarhus o dostępie do wymiaru sprawiedliwości w sprawach dotyczących środowiska. Spory przed sądem krajowym dotyczyły zezwoleń na prace związane z rozbudową lotnisk i infrastruktury kolejowej. Kluczowym problemem stał się belgijski dekret z dnia 17 lipca 2008 r., który zatwierdził szereg decyzji administracyjnych dotyczących tych przedsięwzięć, nadając im moc ustawy. Skarżący podnosili, że w wyniku tego dekretu stracili możliwość skutecznego zaskarżenia tych decyzji w Conseil d’État, ponieważ akty o charakterze ustawodawczym nie podlegały jego kognicji, a jedynie ograniczona kontrola przed trybunałem konstytucyjnym. Trybunał Sprawiedliwości, odpowiadając na pytania prejudycjalne, wyjaśnił, że art. 1 ust. 5 dyrektywy 85/337/EWG wyłącza z zakresu jej stosowania jedynie te przedsięwzięcia, których szczegółowe rozwiązania zostały przyjęte przez szczególny akt ustawodawczy, w taki sposób, aby cele dyrektywy były osiągnięte w procesie ustawodawczym. Sąd krajowy musi zbadać, czy te warunki są spełnione, analizując zarówno treść aktu, jak i cały proces legislacyjny. Akt, który jedynie zatwierdza istniejący akt administracyjny, powołując się na nadrzędne względy interesu ogólnego, bez faktycznego procesu ustawodawczego, nie jest wystarczający do wyłączenia przedsięwzięcia z zakresu dyrektywy. Ponadto, Trybunał podkreślił, że nawet jeśli przedsięwzięcie zostało zatwierdzone aktem ustawodawczym, który nie spełnia warunków wyłączenia z dyrektywy, musi istnieć możliwość skierowania do sądu lub niezależnego organu pytania o zgodność tego aktu z prawem UE i Konwencją z Aarhus. Jeśli taka możliwość nie istnieje w prawie krajowym, każdy sąd krajowy orzekający w ramach swojej właściwości powinien przeprowadzić taką kontrolę i, w razie stwierdzenia niezgodności, odstąpić od stosowania wadliwego aktu ustawodawczego. Zapewnienie dostępu do wymiaru sprawiedliwości w sprawach dotyczących środowiska jest kluczowe dla skuteczności przepisów UE i Konwencji z Aarhus.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, taki akt nie jest automatycznie wyłączony. Wyłączenie następuje tylko wtedy, gdy szczegółowe rozwiązania przedsięwzięcia zostały przyjęte przez szczególny akt ustawodawczy, a cele dyrektywy zostały osiągnięte w procesie ustawodawczym. Sąd krajowy musi zbadać te warunki.
Uzasadnienie
Dyrektywa 85/337/EWG wyłącza z zakresu stosowania jedynie przedsięwzięcia szczegółowo przyjęte przez szczególny akt ustawodawczy, w taki sposób, aby cele dyrektywy były osiągnięte w procesie ustawodawczym. Akt, który jedynie zatwierdza istniejący akt administracyjny, nie spełnia tych warunków.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odpowiedz_na_pytanie
Strona wygrywająca
skarżący (w kontekście dostępu do wymiaru sprawiedliwości)
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Antoine Boxus | osoba_fizyczna | skarżący |
| Willy Roua | osoba_fizyczna | skarżący |
| Guido Durlet i in. | inne | skarżący |
| Paul Fastrez | osoba_fizyczna | skarżący |
| Henriette Fastrez | osoba_fizyczna | skarżący |
| Philippe Daras | osoba_fizyczna | skarżący |
| Association des riverains et habitants des communes proches de l’aéroport BSCA (Brussels South Charleroi Airport) (ARACh) | inne | skarżący |
| Bernard Page | osoba_fizyczna | skarżący |
| Léon L’Hoir | osoba_fizyczna | skarżący |
| Nadine Dartois | osoba_fizyczna | skarżący |
| Région wallonne | organ_krajowy | pozwany |
| Société régionale wallonne du transport (SRWT) | spolka | interwenient |
| Infrabel SA | spolka | interwenient |
| Société wallonne des aéroports (SOWEAR) | spolka | interwenient |
| Rząd belgijski | panstwo_czlonkowskie | interwenient |
| Rząd grecki | panstwo_czlonkowskie | interwenient |
| Rząd włoski | panstwo_czlonkowskie | interwenient |
| Komisja Europejska | instytucja_ue | interwenient |
Przepisy (9)
Główne
Dyrektywa 85/337 art. 1 § 5
Dyrektywa Rady 85/337/EWG
Z zakresu zastosowania dyrektywy wyłączone są jedynie przedsięwzięcia szczegółowo przyjęte przez szczególny akt ustawodawczy, w taki sposób, aby cele tej dyrektywy były osiągnięte w procesie ustawodawczym. Sąd krajowy musi zbadać te warunki, uwzględniając treść aktu i cały proces legislacyjny. Akt, który jedynie zatwierdza istniejący akt administracyjny, nie jest wystarczający do wyłączenia.
Dyrektywa 85/337 art. 10a
Dyrektywa Rady 85/337/EWG
Państwa członkowskie zapewniają dostęp do procedury odwoławczej przed sądem lub innym niezależnym organem dla kwestionowania legalności decyzji, aktów lub zaniechań. Nawet jeśli akt ma charakter ustawodawczy, musi istnieć możliwość jego kontroli. W braku takiej możliwości, sąd krajowy powinien odstąpić od stosowania wadliwego aktu.
Konwencja z Aarhus art. 9 § 2
Konwencja o dostępie do informacji, udziale społeczeństwa w podejmowaniu decyzji oraz dostępie do wymiaru sprawiedliwości w sprawach dotyczących środowiska
Zapewnia dostęp do procedury odwoławczej przed sądem lub innym niezależnym organem dla kwestionowania legalności decyzji, aktów lub zaniechań. Dotyczy to również aktów ustawodawczych, które nie spełniają warunków wyłączenia z dyrektywy 85/337.
Pomocnicze
Konwencja z Aarhus art. 2 § 2
Konwencja o dostępie do informacji, udziale społeczeństwa w podejmowaniu decyzji oraz dostępie do wymiaru sprawiedliwości w sprawach dotyczących środowiska
Definicja władzy publicznej nie obejmuje organów w zakresie, w jakim działają jako władza ustawodawcza.
Konwencja z Aarhus art. 6
Konwencja o dostępie do informacji, udziale społeczeństwa w podejmowaniu decyzji oraz dostępie do wymiaru sprawiedliwości w sprawach dotyczących środowiska
Dyrektywa 85/337 art. 1 § 2
Dyrektywa Rady 85/337/EWG
Definicje pojęcia przedsięwzięcia i zezwolenia na inwestycję.
Dyrektywa 85/337 art. 2 § 1
Dyrektywa Rady 85/337/EWG
Obowiązek państw członkowskich zapewnienia oceny skutków przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko.
Dyrektywa 85/337 art. 5 § 4
Dyrektywa Rady 85/337/EWG
Obowiązek udostępniania informacji wykonawcy.
Dekret z 17 lipca 2008 r. art. 6, 7, 9, 14
Dekret parlamentu Walonii
Przepisy zatwierdzające decyzje administracyjne dotyczące przedsięwzięć jako uzasadnione nadrzędnymi względami interesu ogólnego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Akty ustawodawcze zatwierdzające istniejące akty administracyjne, powołujące się jedynie na nadrzędne względy interesu ogólnego, nie są automatycznie wyłączone z zakresu dyrektywy o ocenie oddziaływania na środowisko. Nawet jeśli przedsięwzięcie jest zatwierdzone aktem ustawodawczym, musi istnieć możliwość jego kontroli sądowej pod kątem zgodności z prawem UE i Konwencją z Aarhus. W przypadku braku możliwości kontroli sądowej aktu ustawodawczego, sąd krajowy powinien odstąpić od jego stosowania.
Odrzucone argumenty
Wnioski o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym były niedopuszczalne z powodu braku wystarczających podstaw faktycznych i prawnych oraz hipotetycznego charakteru pytań. Przepisy, o które wniesiono, są jasne i nie wymagają wykładni, a Trybunał już orzekał w podobnych kwestiach. Niektóre pytania nie miały znaczenia dla sprawy.
Godne uwagi sformułowania
Akt ustawodawczy, który tylko po prostu „zatwierdzałby” istniejący akt administracyjny, ograniczając się do powołania się na nadrzędne względy interesu ogólnego, bez uprzedniego rozpoczęcia procesu ustawodawczego co do istoty, który umożliwiałby spełnienie tych warunków, nie można uznać za szczególny akt ustawodawczy w rozumieniu tego przepisu; nie jest więc on wystarczający, aby wykluczyć przedsięwzięcie z zakresu dyrektywy 85/337. Każdy sąd krajowy orzekający w ramach swej właściwości winien przeprowadzić kontrolę [...] i ewentualnie wyciągnąć z niej konsekwencje, odstępując od stosowania tego aktu ustawodawczego.
Skład orzekający
V. Skouris
prezes
A. Tizzano
prezes izby
J.N. Cunha Rodrigues
prezes izby
K. Lenaerts
prezes izby
J.C. Bonichot
sprawozdawca
K. Schiemann
sędzia
E. Juhász
sędzia
G. Arestis
sędzia
A. Borg Barthet
sędzia
M. Ilešič
sędzia
A. Arabadjiev
sędzia
C. Toader
sędzia
J.J. Kasel
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja wyłączeń z zakresu dyrektywy o ocenie oddziaływania na środowisko dla aktów ustawodawczych oraz zapewnienie dostępu do wymiaru sprawiedliwości w sprawach środowiskowych, nawet w przypadku aktów ustawodawczych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy akt ustawodawczy jedynie zatwierdza wcześniejsze akty administracyjne. Wymaga analizy przez sąd krajowy procesu legislacyjnego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy kluczowego aspektu ochrony środowiska i dostępu do wymiaru sprawiedliwości, pokazując, jak prawo UE może ograniczać możliwość obchodzenia przepisów przez akty ustawodawcze. Jest to ważny precedens dla organizacji pozarządowych i obywateli.
“Czy ustawa może uniemożliwić ochronę środowiska? TSUE mówi: nie zawsze!”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.