C-121/21 R
Podsumowanie
Trybunał Sprawiedliwości UE nakazał Polsce natychmiastowe zaprzestanie wydobycia węgla brunatnego w kopalni Turów do czasu wydania wyroku kończącego sprawę, uznając istnienie pilnej potrzeby ochrony środowiska i zdrowia ludzkiego przed nieodwracalnymi szkodami.
Republika Czeska wniosła o zastosowanie środka tymczasowego, domagając się od Polski natychmiastowego zaprzestania wydobycia węgla brunatnego w kopalni Turów do czasu wydania wyroku w sprawie C-121/21. Wniosek złożono w ramach skargi o stwierdzenie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego, zarzucając Polsce naruszenie dyrektywy OOŚ poprzez przedłużenie koncesji bez oceny oddziaływania na środowisko. Wiceprezes Trybunału uznał wniosek za dopuszczalny, stwierdził istnienie przesłanki "fumus boni iuris" (pozory dobrego prawa) oraz pilnego charakteru sprawy ze względu na ryzyko poważnej i nieodwracalnej szkody dla środowiska i zdrowia ludzkiego (obniżenie poziomu wód podziemnych, zagrożenie zaopatrzenia w wodę pitną). Po wyważeniu interesów, uznał, że ochrona środowiska i zdrowia ludzkiego przeważa nad interesami gospodarczymi i energetycznymi Polski, nakazując natychmiastowe zaprzestanie wydobycia.
Wniosek o zastosowanie środka tymczasowego został złożony przez Republikę Czeską w ramach skargi o stwierdzenie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego (art. 259 TFUE), w której zarzucono Polsce naruszenie dyrektywy OOŚ (Ocena Skutków Wywieranych przez Niektóre Przedsięwzięcia na Środowisko Naturalne) poprzez przedłużenie koncesji na wydobywanie węgla brunatnego w kopalni Turów bez przeprowadzenia wymaganej oceny oddziaływania na środowisko. Republika Czeska domagała się nakazania Polsce natychmiastowego zaprzestania wydobycia węgla brunatnego w kopalni Turów do czasu wydania wyroku rozstrzygającego sprawę co do istoty. Polska podniosła zarzut niedopuszczalności wniosku, argumentując brak bezpośredniego związku między żądanym środkiem a podnoszonymi naruszeniami oraz możliwość konwalidacji wadliwych decyzji administracyjnych. Wiceprezes Trybunału odrzucił te argumenty, wyjaśniając cel postępowania w przedmiocie środków tymczasowych, którym jest zapewnienie pełnej skuteczności przyszłego orzeczenia. Analizując przesłankę "fumus boni iuris" (pozory dobrego prawa), Trybunał uznał, że polski przepis pozwalający na przedłużenie koncesji bez oceny oddziaływania na środowisko może naruszać art. 4 ust. 1 i 2 dyrektywy OOŚ, co stanowiło poważną podstawę prawną dla wniosku. W zakresie przesłanki pilnego charakteru, Republika Czeska wykazała prawdopodobieństwo wystąpienia poważnej i nieodwracalnej szkody dla środowiska i zdrowia ludzkiego, polegającej na znacznym obniżeniu poziomu wód podziemnych na jej terytorium, zagrożeniu zaopatrzenia w wodę pitną dla około 10 000 osób oraz obniżaniu się terenu. Trybunał uznał, że szkody finansowe związane z uszkodzeniami budynków nie są nieodwracalne, jednak szkody dla środowiska i zdrowia ludzkiego mają taki charakter. Podkreślono również zasadę ostrożności. Przy wyważaniu interesów, Trybunał uznał, że interes Republiki Czeskiej w ochronie środowiska i zdrowia ludzkiego przeważa nad interesami społeczno-gospodarczymi i energetycznymi Polski. Polska nie wykazała wystarczająco, że zaprzestanie wydobycia doprowadzi do nieodwracalnego zatrzymania elektrowni Turów, zagrożenia bezpieczeństwa energetycznego czy masowej utraty miejsc pracy w sposób nie do naprawienia. Zastosowanie środków tymczasowych nie oznaczało ostatecznej likwidacji kopalni, a jedynie jej tymczasowe zawieszenie. W konsekwencji, Wiceprezes Trybunału postanowił nakazać Rzeczypospolitej Polskiej natychmiastowe i tymczasowe zaprzestanie wydobycia węgla brunatnego w kopalni Turów do czasu wydania wyroku kończącego postępowanie w sprawie C-121/21.
Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.
SprawdźZagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Na pierwszy rzut oka nie można wykluczyć, że polski przepis (art. 72 ust. 2 ustawy o informacji o środowisku) narusza wymogi dyrektywy OOŚ, zgodnie z którymi rozbudowa przedsięwzięcia dotyczącego kopalni odkrywkowej powinna być przedmiotem oceny oddziaływania na środowisko lub przynajmniej należy uprzednio sprawdzić, czy taka ocena jest konieczna.
Uzasadnienie
Dyrektywa OOŚ wymaga oceny oddziaływania na środowisko dla przedsięwzięć wymienionych w załącznikach I i II, w tym dla kopalń odkrywkowych o powierzchni powyżej 25 ha oraz wszelkich zmian lub rozbudowy takich przedsięwzięć. Polski przepis pozwalający na przedłużenie koncesji bez oceny może być sprzeczny z tymi wymogami.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
inne
Strona wygrywająca
Republika Czeska
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Republika Czeska | panstwo_czlonkowskie | skarżący |
| Rzeczpospolita Polska | panstwo_czlonkowskie | pozwany |
Przepisy (15)
Główne
TFUE art. 279
Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej
Podstawa do zastosowania środków tymczasowych.
TFUE art. 259
Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej
Podstawa do wniesienia skargi o stwierdzenie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego.
dyrektywa OOŚ art. 4 § 1
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/92/UE
Wymóg oceny oddziaływania na środowisko dla przedsięwzięć wymienionych w załączniku I.
dyrektywa OOŚ art. 4 § 2
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/92/UE
Obowiązek państw członkowskich ustalenia, czy przedsięwzięcia z załącznika II podlegają ocenie.
ustawa o informacji o środowisku art. 72 § 2
Ustawa o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko
Możliwość jednokrotnego wydłużenia koncesji na wydobywanie węgla brunatnego do 6 lat bez oceny oddziaływania na środowisko.
Pomocnicze
TFUE art. 260 § 1
Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej
Obowiązek państwa członkowskiego podjęcia środków zapewniających wykonanie wyroku stwierdzającego uchybienie.
TFUE art. 4 § 3
Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej
Zasada lojalnej współpracy.
TFUE art. 191 § 1
Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej
Cel polityki UE w dziedzinie środowiska.
TFUE art. 191 § 2
Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej
Zasada ostrożności w polityce UE w dziedzinie środowiska.
dyrektywa OOŚ art. 1 § 2
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/92/UE
Definicja 'przedsięwzięcia' i 'zezwolenia na inwestycję'.
dyrektywa OOŚ art. 6
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/92/UE
Uczestnictwo społeczeństwa w procedurze udzielania koncesji.
dyrektywa OOŚ art. 11 § 1
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/92/UE
Rygor natychmiastowej wykonalności decyzji, procedura odwoławcza.
dyrektywa OOŚ art. 9 § 1
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/92/UE
Publikacja koncesji.
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2000/60/WE art. 4 § 5
Odstępstwa dotyczące wód.
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2003/4/WE art. 7
Publiczny dostęp do informacji dotyczących środowiska.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przedłużenie koncesji na wydobywanie węgla brunatnego bez oceny oddziaływania na środowisko narusza dyrektywę OOŚ. Kontynuacja wydobycia w kopalni Turów może spowodować poważną i nieodwracalną szkodę dla środowiska i zdrowia ludzkiego (obniżenie poziomu wód podziemnych, zagrożenie zaopatrzenia w wodę pitną). Interes ochrony środowiska i zdrowia ludzkiego przeważa nad interesami gospodarczymi i energetycznymi Polski.
Odrzucone argumenty
Wniosek o środek tymczasowy jest niedopuszczalny z powodu braku związku między środkiem a naruszeniami oraz możliwości konwalidacji wadliwych decyzji. Szkody finansowe związane z uszkodzeniami budynków są odwracalne. Polska nie wykazała wystarczająco zagrożenia dla bezpieczeństwa energetycznego i zatrudnienia.
Godne uwagi sformułowania
celem postępowania w przedmiocie środków tymczasowych jest zagwarantowanie pełnej skuteczności orzeczenia, które ma zostać wydane w postępowaniu głównym argumentacja ta jest podnoszona w efekcie pomylenia celu postępowania w przedmiocie środków tymczasowych z zakresem środków zapewniających wykonanie wyroku przesłanka dotycząca fumus boni iuris jest spełniona wówczas, gdy co najmniej jeden z zarzutów podniesionych przez stronę wnoszącą o zastosowanie środków tymczasowych w uzasadnieniu skargi wydaje się prima facie niepozbawiony poważnej podstawy kontynuacja wydobycia węgla brunatnego w kopalni Turów do czasu ogłoszenia ostatecznego wyroku może spowodować znaczące obniżanie się poziomu lustra wód podziemnych na jej terytorium, co zagroziłoby zaopatrzeniu w wodę pitną szkody związane z obniżaniem się poziomu lustra wód podziemnych oraz z zagrożeniem dla zaopatrzenia w wodę pitną społeczności zależnych od tych części wód mogą stanowić poważną i nieodwracalną szkodę dla środowiska i zdrowia ludzkiego zasada ostrożności [...] stawiająca sobie za cel wysoki poziom ochrony
Skład orzekający
P. Pikamäe
rzecznik_generalny
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Zastosowanie środków tymczasowych w sprawach dotyczących naruszenia prawa ochrony środowiska UE, wyważenie interesów ochrony środowiska i zdrowia ludzkiego z interesami gospodarczymi i energetycznymi państwa członkowskiego, interpretacja dyrektywy OOŚ w kontekście przedłużania koncesji."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji kopalni odkrywkowej i jej wpływu na środowisko transgraniczne; ocena środków tymczasowych, a nie merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy głośnego sporu o kopalnię Turów, mającego istotne implikacje dla ochrony środowiska, zdrowia ludzkiego i bezpieczeństwa energetycznego Polski, z silnym wymiarem transgranicznym.
“Trybunał UE nakazuje Polsce natychmiastowe wstrzymanie wydobycia w kopalni Turów!”
Sektor
energetyka
Masz pytanie dotyczące tej sprawy?
Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.
Powiązane tematy
Nie znalazłeś odpowiedzi?
Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.
Rozpocznij analizę