C-118/08
Podsumowanie
Prawo Unii stoi na przeszkodzie przepisom krajowym, które uzależniają skargę o odszkodowanie od naruszenia prawa UE od wyczerpania środków krajowych, jeśli taka sama skarga oparta na naruszeniu konstytucji nie ma tego wymogu.
Sprawa dotyczy wykładni zasad skuteczności i równoważności w kontekście skarg o odpowiedzialność odszkodowawczą przeciwko państwu za naruszenie prawa Unii. Sąd krajowy zapytał, czy odmienne traktowanie skarg opartych na naruszeniu prawa UE (wymagających wyczerpania środków krajowych) od skarg opartych na naruszeniu konstytucji (nie wymagających tego) jest zgodne z prawem UE. Trybunał orzekł, że zasada równoważności stoi na przeszkodzie takiemu zróżnicowaniu, ponieważ obie skargi mają ten sam cel i powinny być traktowane podobnie.
Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym został złożony przez Tribunal Supremo w Hiszpanii w związku ze skargą Transportes Urbanos y Servicios Generales SAL przeciwko Administracji Państwa. Spółka domagała się odszkodowania za szkodę poniesioną w wyniku naruszenia przez hiszpańskiego ustawodawcę szóstej dyrektywy VAT, co zostało stwierdzone przez Trybunał w poprzednim wyroku. Skarga o odszkodowanie została oddalona przez hiszpańskie władze, ponieważ spółka nie wystąpiła o korektę swoich samonaliczeń w ustawowym terminie. Hiszpańskie orzecznictwo (tzw. sporne orzecznictwo) wymagało uprzedniego wyczerpania środków odwoławczych od niekorzystnego aktu administracyjnego, jeśli skarga o odszkodowanie opierała się na naruszeniu prawa Unii. Jednakże, jeśli skarga opierała się na naruszeniu konstytucji, taki wymóg nie istniał. Tribunal Supremo zapytał Trybunał, czy takie odmienne traktowanie jest sprzeczne z zasadami równoważności i skuteczności prawa Unii. Trybunał przypomniał, że zasada odpowiedzialności państwa za szkody wyrządzone jednostkom przez naruszenie prawa Unii jest fundamentalna. Naprawienie szkody powinno nastąpić zgodnie z prawem krajowym, ale zasady te nie mogą być mniej korzystne niż dla podobnych krajowych środków prawnych (zasada równoważności) ani czynić otrzymanie odszkodowania niemożliwym lub nadmiernie utrudnionym (zasada skuteczności). W odniesieniu do zasady równoważności, Trybunał stwierdził, że obie skargi – oparta na naruszeniu prawa UE i oparta na naruszeniu konstytucji – miały ten sam przedmiot (odszkodowanie za szkodę wyrządzoną przez państwo) i zasadniczo podobne elementy. Kluczowa różnica polegała na wymogu wyczerpania środków krajowych w przypadku naruszenia prawa UE, który nie obowiązywał przy naruszeniu konstytucji. Trybunał uznał, że sama ta różnica, wynikająca z odmiennego sposobu stwierdzenia naruszenia (przez Trybunał UE lub Trybunał Konstytucyjny), nie jest wystarczająca, aby uzasadnić odmienne traktowanie tych skarg. W konsekwencji, zasada równoważności stała na przeszkodzie stosowaniu normy krajowej, która nakładała dodatkowy wymóg na skargi oparte na naruszeniu prawa UE. Z uwagi na stwierdzenie naruszenia zasady równoważności, Trybunał nie musiał badać zasady skuteczności. Ostatecznie, Trybunał orzekł, że prawo Unii stoi na przeszkodzie stosowaniu normy krajowej, która różnicuje traktowanie skarg o odszkodowanie w zależności od tego, czy opierają się one na naruszeniu prawa UE czy konstytucji, jeśli prowadzi to do mniej korzystnego traktowania skarg opartych na prawie UE.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Prawo Unii stoi na przeszkodzie stosowaniu normy prawa państwa członkowskiego, na podstawie której skarga o stwierdzenie odpowiedzialności odszkodowawczej państwa oparta na naruszeniu prawa Unii przez ustawę krajową, stwierdzonym wyrokiem Trybunału wydanym w trybie art. 226 WE, może zostać uwzględniona jedynie wówczas, gdy skarżący wyczerpał uprzednio wszystkie wewnętrzne środki odwoławcze służące zakwestionowaniu ważności niekorzystnego aktu administracyjnego wydanego na podstawie tej ustawy, jeżeli norma ta nie obowiązuje w odniesieniu do skargi o stwierdzenie odpowiedzialności odszkodowawczej państwa opartej na naruszeniu konstytucji przez tę samą ustawę, stwierdzonym przez właściwy sąd.
Uzasadnienie
Trybunał stwierdził, że zasada równoważności wymaga, aby środki prawne oparte na naruszeniu prawa UE były traktowane tak samo jak podobne środki oparte na prawie wewnętrznym. W tej sprawie obie skargi miały ten sam cel i zasadniczo podobne elementy. Różnica w wymogu wyczerpania środków krajowych, zależna od tego, czy naruszenie stwierdził Trybunał UE czy sąd krajowy, nie była wystarczająca, aby uzasadnić odmienne traktowanie. Dlatego zasada równoważności stała na przeszkodzie takiemu zróżnicowaniu.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odpowiedz_na_pytanie
Strona wygrywająca
skarżący (w zakresie wykładni prawa UE)
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Transportes Urbanos y Servicios Generales SAL | spolka | skarżący |
| Administración del Estado | organ_krajowy | pozwany |
| Komisja Wspólnot Europejskich | instytucja_ue | interwenient |
Przepisy (7)
Główne
TFUE art. 267
Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej
Pomocnicze
szósta dyrektywa art. 17 § 2 i 5
Szósta dyrektywa Rady 77/388/EWG z dnia 17 maja 1977 r. w sprawie harmonizacji ustawodawstw państw członkowskich w odniesieniu do podatków obrotowych — wspólny system podatku od wartości dodanej: ujednolicona podstawa wymiaru podatku
szósta dyrektywa art. 19
Szósta dyrektywa Rady 77/388/EWG z dnia 17 maja 1977 r. w sprawie harmonizacji ustawodawstw państw członkowskich w odniesieniu do podatków obrotowych — wspólny system podatku od wartości dodanej: ujednolicona podstawa wymiaru podatku
konstytucja art. 163
Konstytucja Hiszpanii
ustawa 37/1992
Ustawa 37/1992 z dnia 28 grudnia 1992 r. o podatku od wartości dodanej
ogólna ustawa podatkowa 58/2003 art. 66 i 67
Ogólna ustawa podatkowa 58/2003 z dnia 17 grudnia 2003 r.
TFUE art. 226
Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej
Argumenty
Skuteczne argumenty
Odmienne traktowanie skarg o odszkodowanie w zależności od podstawy prawnej (prawo UE vs. konstytucja) narusza zasadę równoważności, jeśli prowadzi do mniej korzystnego traktowania skarg opartych na prawie UE. Wymóg wyczerpania środków krajowych w przypadku skarg opartych na naruszeniu prawa UE, który nie istnieje dla skarg opartych na naruszeniu konstytucji, jest nieproporcjonalny i utrudnia dochodzenie roszczeń. Naprawienie szkody wyrządzonej naruszeniem prawa UE nie powinno być uzależnione od stwierdzenia naruszenia przez Trybunał UE w trybie prejudycjalnym, jeśli naruszenie zostało już stwierdzone.
Odrzucone argumenty
Trybunał nie jest właściwy do oceny zgodności orzeczeń sądów krajowych z prawem UE, ponieważ sąd krajowy sam może zmienić swoje orzecznictwo. Skarga oparta na naruszeniu prawa UE i skarga oparta na naruszeniu konstytucji nie są podobne w rozumieniu zasady równoważności z uwagi na odmienne skutki prawne orzeczeń Trybunału UE i Trybunału Konstytucyjnego.
Godne uwagi sformułowania
zasada odpowiedzialności państwa za szkody wyrządzone jednostkom poprzez naruszenie prawa Unii, które można mu przypisać, jest nieodłączną częścią systemu traktatów zasady dotyczące naprawienia szkody, ustanowione przez prawo krajowe, nie mogą być mniej korzystne niż zasady dotyczące podobnych krajowych środków prawnych (zasada równoważności) i nie mogą być tak skonstruowane, by w praktyce czynić otrzymanie odszkodowania niemożliwym lub nadmiernie utrudnionym (zasada skuteczności) zasada równoważności wymaga, by całość uregulowań dotyczących środka prawnego znajdowała zastosowanie jednakowo do środków prawnych opartych na naruszeniu prawa Unii oraz podobnych środków opartych na naruszeniu prawa wewnętrznego sama ta okoliczność, w braku jakiejkolwiek wzmianki w postanowieniu odsyłającym na temat innych wskazówek pozwalających zauważyć inne różnice między skargą o stwierdzenie odpowiedzialności odszkodowawczej państwa [...] a taką skargą, którą spółka ta mogłaby wnieść na podstawie naruszenia konstytucji [...], nie jest wystarczająca, by zróżnicować te środki prawne z punktu widzenia zasady równoważności.
Skład orzekający
V. Skouris
prezes
A. Tizzano
sprawozdawca
J.N. Cunha Rodrigues
prezes_izby
K. Lenaerts
sędzia
J.C. Bonichot
prezes_izby
R. Silva de Lapuerta
prezes_izby
C. Toader
prezes_izby
C.W.A. Timmermans
sędzia
A. Rosas
sędzia
K. Schiemann
sędzia
T. von Danwitz
sędzia
A. Arabadjiev
sędzia
J.J. Kasel
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnianie roszczeń odszkodowawczych przeciwko państwu za naruszenie prawa UE, szczególnie w sytuacjach, gdy prawo krajowe nakłada dodatkowe, nieproporcjonalne wymogi proceduralne w porównaniu do postępowań opartych na prawie krajowym."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, w której prawo krajowe różnicuje traktowanie skarg o odszkodowanie w zależności od podstawy prawnej (prawo UE vs. konstytucja). Wymaga analizy porównawczej przepisów krajowych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa ilustruje kluczowe zasady prawa UE dotyczące odpowiedzialności państwa i ochrony jednostek, pokazując, jak prawo UE może korygować niekorzystne lub dyskryminujące procedury krajowe.
“Czy prawo UE pozwala państwu na tworzenie 'dwóch kategorii' odpowiedzialności odszkodowawczej?”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.