C-112/22 i C-223/22
Podsumowanie
Trybunał orzekł, że wymóg dziesięcioletniego zamieszkiwania we Włoszech, w tym przez dwa ostatnie lata nieprzerwanie, dla obywateli państw trzecich ubiegających się o świadczenie socjalne stanowi niedozwoloną dyskryminację pośrednią.
Wnioski o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczyły zgodności włoskiego wymogu dziesięcioletniego zamieszkiwania (w tym dwóch ostatnich lat nieprzerwanie) z prawem UE, w szczególności z dyrektywą o statusie rezydentów długoterminowych. Sąd krajowy badał sprawę obywateli państw trzecich, którzy ubiegali się o „dochód z tytułu obywatelstwa” i zostali oskarżeni o złożenie fałszywych oświadczeń dotyczących spełnienia tego warunku. Trybunał uznał, że taki wymóg stanowi dyskryminację pośrednią, zakazaną przez prawo UE, ponieważ stawia obywateli państw trzecich w gorszej sytuacji niż obywateli włoskich, a państwo członkowskie nie może jednostronnie przedłużać wymaganego okresu zamieszkiwania.
Sprawa dotyczyła zgodności włoskiego wymogu zamieszkiwania przez co najmniej dziesięć lat (w tym przez dwa ostatnie lata w sposób nieprzerwany) z prawem Unii Europejskiej, w szczególności z art. 11 ust. 1 lit. d) dyrektywy 2003/109/WE dotyczącej statusu obywateli państw trzecich będących rezydentami długoterminowymi. Wnioski o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym zostały złożone przez Tribunale di Napoli w ramach postępowań karnych przeciwko dwóm obywatelkom państw trzecich, które ubiegały się o „dochód z tytułu obywatelstwa” i zostały oskarżone o złożenie fałszywych oświadczeń dotyczących spełnienia wymogu dziesięcioletniego zamieszkiwania we Włoszech. Sąd krajowy miał wątpliwości, czy ten wymóg nie stanowi dyskryminacji pośredniej obywateli państw trzecich w porównaniu z obywatelami włoskimi. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (wielka izba) orzekł, że art. 11 ust. 1 lit. d) dyrektywy 2003/109/WE, w świetle art. 34 Karty praw podstawowych, należy interpretować w ten sposób, że stoi on na przeszkodzie przepisowi państwa członkowskiego, który uzależnia dostęp obywateli państw trzecich będących rezydentami długoterminowymi do świadczeń z zakresu zabezpieczenia społecznego, pomocy społecznej lub ochrony socjalnej od warunku zamieszkiwania przez co najmniej dziesięć lat (a przez dwa ostatnie lata nieprzerwanie), który dotyczy również obywateli tego państwa członkowskiego. Trybunał podkreślił, że zasada równego traktowania zabrania nie tylko jawnej dyskryminacji, ale także ukrytych form dyskryminacji. Wymóg dziesięcioletniego zamieszkiwania stanowi dyskryminację pośrednią, która nie może być uzasadniona, ponieważ państwo członkowskie nie może jednostronnie przedłużać okresu zamieszkiwania wymaganego do uzyskania statusu rezydenta długoterminowego i związanych z nim praw. Ponadto, sankcja karna za fałszywe oświadczenia dotyczące tego warunku jest niezgodna z prawem UE, jeśli sam warunek jest niezgodny z dyrektywą.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, taki wymóg stanowi dyskryminację pośrednią, która jest zakazana przez prawo Unii.
Uzasadnienie
Wymóg dziesięcioletniego zamieszkiwania, w tym dwóch ostatnich lat nieprzerwanie, stanowi dyskryminację pośrednią obywateli państw trzecich będących rezydentami długoterminowymi w porównaniu z obywatelami włoskimi. Państwo członkowskie nie może jednostronnie przedłużać okresu zamieszkiwania wymaganego do uzyskania statusu rezydenta długoterminowego i związanych z nim praw, ponieważ dyrektywa 2003/109/WE ma na celu integrację tych osób i zapewnia im równe traktowanie.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odpowiedz_na_pytanie
Strona wygrywająca
obywatele państw trzecich (rezydenci długoterminowi)
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| CU | osoba_fizyczna | oskarżony |
| ND | osoba_fizyczna | oskarżony |
| Procura della Repubblica presso il Tribunale di Napoli | organ_krajowy | inna strona postępowania |
| Ministero dell’Economia e delle Finanze | organ_krajowy | inna strona postępowania |
| Istituto nazionale della previdenza sociale (INPS) | organ_krajowy | inna strona postępowania |
Przepisy (15)
Główne
Dyrektywa 2003/109/WE art. 11 § ust. 1 lit. d)
Dyrektywa Rady 2003/109/WE
Nakłada obowiązek równego traktowania rezydentów długoterminowych z obywatelami państwa członkowskiego w zakresie zabezpieczenia społecznego, pomocy społecznej i ochrony socjalnej. Państwa członkowskie mogą ograniczyć równe traktowanie do świadczeń podstawowych (art. 11 ust. 4), ale nie mogą jednostronnie przedłużać wymaganego okresu zamieszkiwania dla uzyskania statusu rezydenta długoterminowego.
decreto-legge n. 4/2019 art. 7 § ust. 1
Dekret z mocą ustawy nr 4/2019 (Włochy)
Przepis wprowadzający sankcję karną za fałszywe oświadczenia dotyczące dochodu z tytułu obywatelstwa. Niezgodny z prawem UE, jeśli sam warunek dostępu do świadczenia jest niezgodny z prawem UE.
decreto-legge n. 4/2019 art. 2 § ust. 1 lit. a) pkt 2
Dekret z mocą ustawy nr 4/2019 (Włochy)
Warunek zamieszkiwania we Włoszech przez co najmniej dziesięć lat, a przez dwa ostatnie lata w sposób nieprzerwany, dla uzyskania dochodu z tytułu obywatelstwa. Niezgodny z prawem UE.
Pomocnicze
TFUE art. 18
Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej
TFUE art. 45
Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej
Karta art. 34
Karta praw podstawowych Unii Europejskiej
Europejska karta społeczna art. 30
Europejska karta społeczna
Europejska karta społeczna art. 31
Europejska karta społeczna
Rozporządzenie nr 492/2011 art. 7 § ust. 2
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 492/2011
Dyrektywa 2003/109/WE art. 11 § ust. 2
Dyrektywa Rady 2003/109/WE
Określa wyczerpująco sytuacje, w których państwa członkowskie mogą odstąpić od równego traktowania w zakresie zamieszkiwania.
Dyrektywa 2003/109/WE art. 11 § ust. 4
Dyrektywa Rady 2003/109/WE
Pozwala na ograniczenie równego traktowania w zakresie pomocy społecznej i ochrony socjalnej do świadczeń podstawowych.
Dyrektywa 2003/109/WE art. 4 § ust. 1
Dyrektywa Rady 2003/109/WE
Określa wymóg legalnego i nieprzerwanego zamieszkiwania przez pięć lat dla przyznania statusu rezydenta długoterminowego.
Dyrektywa 2003/109/WE art. 5
Dyrektywa Rady 2003/109/WE
Określa warunki uzyskania statusu rezydenta długoterminowego (dochody, ubezpieczenie zdrowotne).
Dyrektywa 2003/109/WE art. 7
Dyrektywa Rady 2003/109/WE
Określa wymogi proceduralne uzyskania statusu rezydenta długoterminowego.
Dyrektywa 2011/95/UE art. 29 § ust. 1
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/95/UE
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wymóg dziesięcioletniego zamieszkiwania (w tym dwóch ostatnich lat nieprzerwanie) stanowi dyskryminację pośrednią obywateli państw trzecich będących rezydentami długoterminowymi w porównaniu z obywatelami włoskimi. Państwo członkowskie nie może jednostronnie przedłużać okresu zamieszkiwania wymaganego do uzyskania statusu rezydenta długoterminowego i związanych z nim praw, ponieważ dyrektywa 2003/109/WE ma na celu integrację tych osób i zapewnia im równe traktowanie. Sankcja karna za fałszywe oświadczenia dotyczące warunku zamieszkiwania jest niezgodna z prawem UE, jeśli sam warunek jest niezgodny z prawem UE.
Odrzucone argumenty
Argument rządu włoskiego, że „dochód z tytułu obywatelstwa” nie jest środkiem pomocy społecznej, lecz złożonym środkiem integracji społecznej i zawodowej, co uzasadniałoby ograniczenie dostępu dla obywateli państw trzecich. Argument rządu włoskiego, że warunek zamieszkiwania jest obiektywnie uzasadniony ze względu na złożoność administracyjną włączenia społecznego i zawodowego.
Godne uwagi sformułowania
zasada równego traktowania zabrania nie tylko jawnej dyskryminacji ze względu na przynależność państwową, lecz również wszelkich ukrytych form dyskryminacji państwo członkowskie nie może jednostronnie przedłużyć okresu zamieszkiwania wymaganego, aby taki rezydent długoterminowy mógł korzystać z prawa zagwarantowanego w art. 11 ust. 1 lit. d) dyrektywy 2003/109/WE sankcja karna nie jest zgodna z przepisami dyrektywy 2003/109, jeżeli jest ona nakładana w celu zapewnienia przestrzegania obowiązku, który sam nie jest zgodny z tymi przepisami
Skład orzekający
K. Lenaerts
prezes
L. Bay Larsen
wiceprezes
A. Arabadjiev
prezes izby
A. Prechal
prezes izby
K. Jürimäe
prezes izby
F. Biltgen
prezes izby
N. Piçarra
prezes izby
S. Rodin
sędzia
P.G. Xuereb
sędzia
I. Jarukaitis
sprawozdawca
N. Wahl
sędzia
I. Ziemele
sędzia
J. Passer
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 11 ust. 1 lit. d) dyrektywy 2003/109/WE w kontekście świadczeń socjalnych dla rezydentów długoterminowych, zakaz dyskryminacji pośredniej."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji włoskiego „dochodu z tytułu obywatelstwa” i wymogu zamieszkiwania. Konieczność oceny, czy dane świadczenie krajowe jest objęte zakresem dyrektywy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu praw obywateli państw trzecich w UE i kwestii dyskryminacji w dostępie do świadczeń socjalnych, co jest istotne dla prawników i osób zainteresowanych prawami migrantów.
“UE chroni rezydentów długoterminowych: Włochy nie mogą dyskryminować w dostępie do świadczeń socjalnych!”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI