Orzeczenie · 2025-10-09

C-110/24

Sąd
Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej
Data
2025-10-09
cjeuprawo_pracyczas_pracyWysokatrybunal
czas pracyczas przejazduochrona środowiskadyrektywa 2003/88/WEprawo pracydispozycyjnośćmiejsce pracypraca w terenie

Podsumowanie

Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym został złożony przez Tribunal Superior de Justicia de la Comunidad Valenciana w Hiszpanii w związku ze sporem dotyczącym wliczania czasu przejazdu pracowników zajmujących się ochroną obszarów przyrodniczych do czasu pracy. Pracownicy ci, zatrudnieni przez VAERSA, spółkę publiczną odpowiedzialną za inwestycje w obszary Natura 2000, codziennie przemieszczali się z wyznaczonej przez pracodawcę bazy do odległych mikrorezerwatów przyrodniczych i z powrotem, korzystając z pojazdów służbowych i w ściśle określonych godzinach. Indywidualne umowy o pracę nie uznawały tego czasu za czas pracy, jednak praktyka pracodawcy wliczała czas dojazdu do miejsca pracy, ale nie powrotu. Sąd odsyłający, powołując się na sprzeczne orzecznictwo hiszpańskiego Sądu Najwyższego, zwrócił się do Trybunału Sprawiedliwości UE z pytaniem, czy czas przejazdu w obie strony powinien być traktowany jako „czas pracy” w rozumieniu art. 2 pkt 1 dyrektywy 2003/88/WE. Trybunał przypomniał, że pojęcia „czasu pracy” i „okresu odpoczynku” są pojęciami prawa Unii i należy je interpretować autonomicznie. Analizując trzy elementy definicji czasu pracy (praca, dyspozycyjność wobec pracodawcy, wykonywanie obowiązków), Trybunał stwierdził, że w sytuacji pracowników, którzy nie mają stałego miejsca pracy, muszą przemieszczać się do miejsc świadczenia pracy, a czas i środek transportu są narzucone przez pracodawcę, czas przejazdu w obie strony należy uznać za czas pracy. Pracownicy ci nie mogą swobodnie dysponować swoim czasem, są zobowiązani do wykonywania poleceń pracodawcy i wykonują swoje obowiązki w trakcie tych przejazdów, które są nierozerwalnie związane z charakterem ich pracy. W konsekwencji, Trybunał orzekł, że czas poświęcony na takie przejazdy stanowi czas pracy w rozumieniu dyrektywy.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Wliczanie czasu przejazdu do pracy do czasu pracy w specyficznych okolicznościach (brak stałego miejsca pracy, narzucony środek transportu i harmonogram).

Ograniczenia stosowania

Dotyczy sytuacji, gdy pracownicy nie mają stałego miejsca pracy, a przejazdy są organizowane i narzucone przez pracodawcę. Nie dotyczy sytuacji, gdy pracownik sam decyduje o sposobie i czasie dojazdu do ustalonego miejsca pracy.

Zagadnienia prawne (1)

Czy czas przejazdu pracowników, którzy nie mają stałego miejsca pracy i muszą przemieszczać się do miejsc świadczenia pracy pojazdem służbowym w godzinach wyznaczonych przez pracodawcę, stanowi „czas pracy” w rozumieniu art. 2 pkt 1 dyrektywy 2003/88/WE?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, czas przejazdu w obie strony, który pracownicy muszą wykonywać razem w godzinach określonych przez pracodawcę i należącym do niego pojazdem, aby udać się z miejsca wskazanego przez pracodawcę do miejsca świadczenia zasadniczej części pracy i z powrotem, należy uznać za „czas pracy” w rozumieniu art. 2 pkt 1 dyrektywy 2003/88/WE.

Uzasadnienie

Trybunał uznał, że pracownicy, którzy nie mają stałego miejsca pracy i muszą przemieszczać się do miejsc świadczenia pracy pojazdem służbowym w narzuconych przez pracodawcę godzinach, wykonują swoje obowiązki i są do dyspozycji pracodawcy podczas tych przejazdów. Przejazdy te są nierozerwalnie związane z charakterem ich pracy i nie pozwalają na swobodne dysponowanie czasem.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Odpowiedz na pytanie
Strona wygrywająca
skarżący (poprzez udzielenie odpowiedzi na pytanie)

Strony

NazwaTypRola
Sindicat de Treballadores i Treballadors de les Administracions i els Serveis Públics (STAS-IV)inneskarżący
Valenciana d’Estratègies i Recursos per a la Sostenibilitat Ambiental SA (VAERSA)spolkapozwany
Comissions Obreres del País Valencià (CCOO-PV)inneinterwenient
Confederació General del Treball del País Valencià i Múrcia – (CGT-PV)inneinterwenient
Unión General de Trabajadores del País Valenciano – (UGT-PV)inneinterwenient
Sindicato Intercomarcal de Trabajadores de Castellón (SIT)inneinterwenient
Unión Sindical Obrera de la Comunidad Valenciana (USO)inneinterwenient
Colectivo de Personal Administrativo y Técnico de VAERSA (CPAT VAERSA)inneinterwenient
Rząd hiszpańskipanstwo_czlonkowskieinterwenient
Komisja Europejskainstytucja_ueinterwenient

Przepisy (4)

Główne

Dyrektywa 2003/88/WE art. 2 § pkt 1

Dyrektywa 2003/88/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 4 listopada 2003 r. dotycząca niektórych aspektów organizacji czasu pracy

Definicja „czasu pracy” jako każdego okresu, podczas którego pracownik pracuje, jest do dyspozycji pracodawcy oraz wykonuje swoje działania lub spełnia obowiązki, zgodnie z przepisami krajowymi lub praktyką krajową.

Pomocnicze

Dyrektywa 2003/88/WE art. 2 § pkt 2

Dyrektywa 2003/88/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 4 listopada 2003 r. dotycząca niektórych aspektów organizacji czasu pracy

Definicja „okresu odpoczynku” jako każdego okresu, który nie jest czasem pracy.

Dyrektywa 89/391/EWG art. art. 2

Dyrektywa 89/391/EWG Rady z dnia 12 czerwca 1989 r. w sprawie wprowadzenia środków w celu poprawy bezpieczeństwa i zdrowia pracowników w miejscu pracy

Estatuto de los Trabajadores art. 34 § ust. 1, 3 i 5

Ley del Estatuto de los Trabajadores (ustawa – kodeks pracy)

Argumenty

Skuteczne argumenty

Pracownicy nie mają stałego miejsca pracy i muszą przemieszczać się do miejsc świadczenia pracy. • Czas przejazdu jest narzucony przez pracodawcę (wyznaczone miejsce wyjazdu, godzina, pojazd służbowy). • Pracownicy nie mogą swobodnie dysponować swoim czasem podczas przejazdu. • Przejazdy są nierozerwalnie związane z charakterem pracy i wykonywaniem obowiązków. • Pracownicy są do dyspozycji pracodawcy podczas przejazdu.

Odrzucone argumenty

Czas przejazdu z bazy do miejsca pracy nie jest czasem pracy (stanowisko VAERSA i indywidualne umowy).

Godne uwagi sformułowania

każdy okres, podczas którego pracownik pracuje, jest do dyspozycji pracodawcy oraz wykonuje swoje działania lub spełnia obowiązki • nie przewiduje kategorii pośredniej między okresami pracy a okresami odpoczynku • pojęcia „czasu pracy” oraz „okresu odpoczynku” [...] stanowią pojęcia prawa Unii, które należy definiować według obiektywnych cech • pracownicy ci nie mają stałego i zwykłego miejsca pracy • nie mogą rozporządzać swobodnie swym czasem i zajmować się własnymi sprawami, skutkiem czego pozostają oni do dyspozycji pracodawców

Skład orzekający

I. Ziemele

prezes izby

A. Kumin

sędzia

S. Gervasoni

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Wliczanie czasu przejazdu do pracy do czasu pracy w specyficznych okolicznościach (brak stałego miejsca pracy, narzucony środek transportu i harmonogram)."

Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy pracownicy nie mają stałego miejsca pracy, a przejazdy są organizowane i narzucone przez pracodawcę. Nie dotyczy sytuacji, gdy pracownik sam decyduje o sposobie i czasie dojazdu do ustalonego miejsca pracy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu czasu dojazdu do pracy i jego potencjalnego wliczania do czasu pracy, co ma bezpośrednie przełożenie na prawa pracowników i obowiązki pracodawców.

Czy Twój dojazd do pracy to już praca? TSUE wyjaśnia, kiedy czas przejazdu wlicza się do etatu.

Sektor

ochrona środowiska

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Powiązane tematy