C-109/20
Podsumowanie
Trybunał orzekł, że przepisy UE zakazują państwom członkowskim zawierania umów arbitrażowych z inwestorami z innych państw członkowskich, które omijają prawo UE.
Sprawa dotyczyła sporu między Polską a luksemburską spółką PL Holdings, który miał być rozstrzygnięty przez arbitraż na podstawie dwustronnego traktatu inwestycyjnego (BIT). Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) został poproszony o wykładnię przepisów UE dotyczących jurysdykcji sądów. TSUE stwierdził, że klauzula arbitrażowa w BIT jest nieważna, ponieważ narusza autonomię prawa UE i zasadę lojalnej współpracy. Nawet jeśli strony zawarłyby późniejszy zapis na sąd polubowny o tej samej treści, byłoby to obejście prawa UE.
Sprawa C-109/20 dotyczyła pytania prejudycjalnego złożonego przez szwedzki Högsta domstolen w związku ze sporem między Rzecząpospolitą Polską a luksemburską spółką PL Holdings Sàrl. Spór, dotyczący inwestycji w polskie banki, miał być rozstrzygnięty przez arbitraż na podstawie dwustronnego traktatu inwestycyjnego (BIT) między Polską a Belgią/Luksemburgiem. Klauzula arbitrażowa w tym BIT była sprzeczna z prawem Unii Europejskiej, co potwierdził wcześniejszy wyrok TSUE w sprawie Achmea. Sąd odsyłający pytał, czy nawet jeśli pierwotna klauzula arbitrażowa jest nieważna, to późniejsze zawarcie przez państwo członkowskie i inwestora zapisu na sąd polubowny ad hoc o tej samej treści jest dopuszczalne. TSUE, działając w pełnym składzie (wielka izba), orzekł, że przepisy art. 267 i 344 TFUE należy interpretować w ten sposób, że stoją one na przeszkodzie przepisom krajowym pozwalającym państwu członkowskiemu na zawarcie z inwestorem z innego państwa członkowskiego zapisu na sąd polubowny ad hoc, który umożliwia kontynuowanie postępowania arbitrażowego wszczętego na podstawie klauzuli arbitrażowej nieważnej z powodu sprzeczności z prawem Unii. TSUE podkreślił, że takie działanie stanowiłoby obejście zobowiązań państwa członkowskiego wynikających z traktatów UE, w szczególności zasady lojalnej współpracy i autonomii prawa UE. Sąd oddalił również wniosek o ograniczenie w czasie skutków wyroku, wskazując, że nie ma podstaw do odstępstwa od zasady pewności prawa w tym przypadku.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, przepisy te stoją na przeszkodzie takiemu zapisowi na sąd polubowny.
Uzasadnienie
Zawarcie zapisu na sąd polubowny ad hoc o treści identycznej z nieważną klauzulą arbitrażową stanowi obejście zobowiązań państwa członkowskiego wynikających z traktatów UE, w szczególności zasady lojalnej współpracy i autonomii prawa Unii. Taka praktyka podważa system sądowych środków odwoławczych i zasadę wzajemnego zaufania między państwami członkowskimi.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odpowiedz_na_pytanie
Strona wygrywająca
Sąd odsyłający otrzymał odpowiedź na pytanie prejudycjalne, która potwierdza niezgodność takich zapisów arbitrażowych z prawem UE.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Republiken Polen | panstwo_czlonkowskie | pozwany |
| PL Holdings Sàrl | spolka | skarżący |
| Rząd czeski | panstwo_czlonkowskie | interwenient |
| Rząd niemiecki | panstwo_czlonkowskie | interwenient |
| Rząd hiszpański | panstwo_czlonkowskie | interwenient |
| Rząd francuski | panstwo_czlonkowskie | interwenient |
| Rząd włoski | panstwo_czlonkowskie | interwenient |
| Rząd luksemburski | panstwo_czlonkowskie | interwenient |
| Rząd węgierski | panstwo_czlonkowskie | interwenient |
| Rząd niderlandzki | panstwo_czlonkowskie | interwenient |
| Rząd polski | panstwo_czlonkowskie | interwenient |
| Rząd słowacki | panstwo_czlonkowskie | interwenient |
| Rząd fiński | panstwo_czlonkowskie | interwenient |
| Rząd szwedzki | panstwo_czlonkowskie | interwenient |
| Komisja Europejska | instytucja_ue | interwenient |
Przepisy (8)
Główne
TFUE art. 267
Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej
Procedura odesłania prejudycjalnego jako mechanizm zapewniający jednolitą wykładnię i stosowanie prawa UE.
TFUE art. 344
Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej
Zakaz poddawania sporów dotyczących wykładni lub stosowania traktatów UE jurysdykcji sądów spoza systemu prawnego Unii.
TUE art. 4 ust. 3
Traktat o Unii Europejskiej
Zasada lojalnej współpracy, nakazująca państwom członkowskim podejmowanie wszelkich środków zapewniających wykonanie zobowiązań wynikających z prawa UE.
Pomocnicze
BIT art. 9
Umowa między Rządem Królestwa Belgii i Rządem Wielkiego Księstwa Luksemburga, z jednej strony, a Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, z drugiej strony, w sprawie popierania i wzajemnej ochrony inwestycji
Klauzula arbitrażowa, uznana za sprzeczną z prawem UE.
Porozumienie o wygaśnięciu Dwustronnych Traktatów Inwestycyjnych między państwami członkowskimi Unii Europejskiej art. 4 ust. 1
Potwierdzenie, że klauzule arbitrażowe w BIT między państwami członkowskimi są sprzeczne z traktatami UE i nie mają zastosowania.
Porozumienie o wygaśnięciu Dwustronnych Traktatów Inwestycyjnych między państwami członkowskimi Unii Europejskiej art. 7 lit. b)
Obowiązek państw członkowskich do zwrócenia się do właściwego sądu krajowego o uchylenie, stwierdzenie nieważności lub powstrzymanie się od uznania i wykonania orzeczenia arbitrażowego wydanego na podstawie BIT.
Ustawa o arbitrażu (Szwecja) art. § 33 ust. 1 pkt 1 i 2
Podstawa do uchylenia orzeczenia arbitrażowego, gdy sprawa nie może być rozstrzygana przez arbitrów lub jest sprzeczna z porządkiem publicznym.
Ustawa o arbitrażu (Szwecja) art. § 34 ust. 2
Przepis dotyczący możliwości powoływania się na brak właściwości organu arbitrażowego i domniemania uznania właściwości przez stronę.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Klauzula arbitrażowa w BIT między państwami członkowskimi jest sprzeczna z prawem UE (art. 267 i 344 TFUE, zasada lojalnej współpracy). Zawarcie zapisu na sąd polubowny ad hoc o tej samej treści co nieważna klauzula arbitrażowa stanowi obejście prawa UE. Państwa członkowskie mają obowiązek kwestionować ważność takich klauzul i zapisów arbitrażowych. Nie ma podstaw do ograniczenia w czasie skutków wyroku TSUE w tej sprawie.
Odrzucone argumenty
PL Holdings argumentowała, że późniejsze zawarcie zapisu na sąd polubowny ad hoc jest ważne i zastępuje nieważną klauzulę BIT. PL Holdings wnioskowała o ograniczenie w czasie skutków wyroku TSUE, powołując się na dobrą wiarę i ryzyko poważnych konsekwencji.
Godne uwagi sformułowania
„każde państwo członkowskie ma obowiązek zakwestionowania przed tym organem arbitrażowym lub właściwym sądem ważności klauzuli arbitrażowej lub zapisu na sąd polubowny ad hoc, na mocy których zwrócono się do rzeczonego organu” „pozwolenie państwu członkowskiemu na zastąpienie klauzuli arbitrażowej [...] zawarciem zapisu na sąd polubowny ad hoc [...] byłoby równoznaczne z obejściem zobowiązań tego państwa członkowskiego wynikających z traktatów” „zasada pewności prawa [...] może uzasadniać ograniczenie [...] możliwości powoływania się na zinterpretowany przez niego przepis celem podważenia stosunków prawnych nawiązanych w dobrej wierze”
Skład orzekający
K. Lenaerts
prezes
A. Arabadjiev
prezes_izby
A. Prechal
prezes_izby
K. Jürimäe
prezes_izby
S. Rodin
prezes_izby
I. Jarukaitis
prezes_izby
J.-C. Bonichot
sędzia
M. Safjan
sędzia
F. Biltgen
sędzia
P.G. Xuereb
sędzia
N. Piçarra
sędzia
L.S. Rossi
sprawozdawczyni
A. Kumin
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie zakazu stosowania klauzul arbitrażowych i zapisów ad hoc między państwami członkowskimi UE, które omijają prawo UE, oraz obowiązek państw członkowskich do kwestionowania takich mechanizmów."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, w której klauzula arbitrażowa w BIT między państwami członkowskimi jest nieważna z powodu sprzeczności z prawem UE, a następnie strony próbują obejść ten zakaz poprzez zawarcie zapisu na sąd polubowny ad hoc o tej samej treści.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy fundamentalnych zasad prawa UE, takich jak autonomia prawa, lojalna współpraca i ochrona inwestorów, a także pokazuje, jak TSUE egzekwuje te zasady w praktyce, nawet w skomplikowanych sporach arbitrażowych.
“TSUE: Państwa UE nie mogą unikać prawa unijnego poprzez arbitraż z inwestorami!”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI