C-107/23 PPU
Podsumowanie
Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym został złożony przez Curtea de Apel Brașov (sąd apelacyjny w Braszowie) w związku z postępowaniem karnym przeciwko kilku osobom oskarżonym o oszustwo podatkowe i utworzenie zorganizowanej grupy przestępczej, które miały miejsce w 2010 roku. Sprawa dotyczyła wykładni przepisów prawa Unii Europejskiej, w szczególności art. 325 ust. 1 TFUE i art. 2 ust. 1 Konwencji OIF, dotyczących obowiązku zwalczania nadużyć na szkodę interesów finansowych Unii za pomocą odstraszających i skutecznych środków. Kluczowym problemem było rumuńskie prawo dotyczące przedawnienia odpowiedzialności karnej, które zostało zakwestionowane przez rumuński trybunał konstytucyjny. Po orzeczeniach trybunału konstytucyjnego, które stwierdziły niezgodność z konstytucją przepisów o przerwie biegu przedawnienia, oraz braku działania ustawodawcy, powstała sytuacja prowadząca do systemowego ryzyka bezkarności. Sąd odsyłający pytał, czy prawo UE stoi na przeszkodzie takiej sytuacji, a także czy zasada pierwszeństwa prawa UE wymaga od sądów krajowych odstąpienia od stosowania orzecznictwa krajowego, nawet jeśli wiąże się to z ryzykiem odpowiedzialności dyscyplinarnej sędziów. Trybunał Sprawiedliwości UE orzekł, że sądy krajowe nie są zobowiązane do odstąpienia od stosowania orzecznictwa krajowego dotyczącego zasady pewności prawa (legal certainty), nawet jeśli prowadzi to do umorzenia spraw z powodu przedawnienia. Jednakże, sądy te są zobowiązane do odstąpienia od stosowania krajowego standardu ochrony dotyczącego zasady retroaktywnego stosowania względniejszej ustawy karnej (lex mitior), jeśli prowadzi to do systemowego ryzyka bezkarności za przestępstwa naruszające interesy finansowe UE. Ponadto, Trybunał podkreślił, że zasada pierwszeństwa prawa UE wymaga od sądów krajowych odstąpienia od stosowania krajowych przepisów lub praktyk, które są sprzeczne z prawem UE, nawet jeśli wiąże się to z ryzykiem odpowiedzialności dyscyplinarnej.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja zasady pierwszeństwa prawa UE w kontekście orzecznictwa krajowych sądów konstytucyjnych i najwyższych, a także stosowanie przepisów UE dotyczących ochrony interesów finansowych UE i zasady pewności prawa.
Sprawa dotyczy specyficznej sytuacji prawnej w Rumunii, ale jej zasady mogą mieć zastosowanie w innych państwach członkowskich w podobnych kontekstach kolizji między prawem UE a orzecznictwem krajowym.
Zagadnienia prawne (2)
Czy sądy państwa członkowskiego są zobowiązane do odstąpienia od stosowania krajowych orzeczeń trybunału konstytucyjnego i sądu najwyższego, które stwierdzają nieważność przepisów o przedawnieniu lub interpretują je w sposób prowadzący do umorzenia spraw karnych, nawet jeśli takie odstąpienie mogłoby naruszyć zasadę pewności prawa lub prowadzić do systemowego ryzyka bezkarności za przestępstwa naruszające interesy finansowe UE?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sądy państwa członkowskiego nie są zobowiązane do odstąpienia od stosowania wyroków trybunału konstytucyjnego stwierdzających nieważność krajowego przepisu ustawowego regulującego przyczyny przerwania biegu terminu przedawnienia w sprawach karnych ze względu na naruszenie zasady ustawowej określoności czynów zabronionych i kar, nawet jeśli wyroki te skutkują umorzeniem spraw karnych z powodu przedawnienia. Natomiast sądy te są zobowiązane do odstąpienia od stosowania krajowego standardu ochrony dotyczącego zasady retroaktywnego stosowania względniejszej ustawy karnej (lex mitior), który pozwala na zakwestionowanie przerwania biegu terminu przedawnienia, jeśli prowadzi to do systemowego ryzyka bezkarności.
Uzasadnienie
Trybunał podkreślił, że zasada pewności prawa i wymogi przewidywalności oraz precyzji ustawy karnej, chronione przez prawo krajowe, mogą uzasadniać nieodstępowanie od orzecznictwa krajowego, nawet jeśli prowadzi to do umorzenia spraw. Jednakże, zasada pierwszeństwa prawa UE wymaga odstąpienia od stosowania krajowego standardu ochrony dotyczącego zasady lex mitior, jeśli prowadzi to do systemowego ryzyka bezkarności za przestępstwa naruszające interesy finansowe UE, podważając tym samym pierwszeństwo, jednolitość i skuteczność prawa UE.
Czy zasada pierwszeństwa prawa Unii stoi na przeszkodzie uregulowaniu lub praktyce krajowej, zgodnie z którymi sądy powszechne są związane orzeczeniami trybunału konstytucyjnego i sądu najwyższego, co uniemożliwia im odstąpienie od stosowania orzecznictwa sprzecznego z prawem UE, pod rygorem odpowiedzialności dyscyplinarnej sędziów?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Zasadę pierwszeństwa prawa Unii należy interpretować w ten sposób, że stoi ona na przeszkodzie uregulowaniu lub praktyce krajowej, zgodnie z którymi krajowe sądy powszechne są związane orzeczeniami trybunału konstytucyjnego i sądu najwyższego i z tego powodu oraz ze względu na ryzyko pociągnięcia odnośnych sędziów do odpowiedzialności dyscyplinarnej nie mogą odstąpić z urzędu od stosowania orzecznictwa wynikającego z tych orzeczeń, nawet jeśli uznają one w świetle wyroku Trybunału, iż orzecznictwo to jest sprzeczne z bezpośrednio skutecznymi przepisami prawa Unii.
Uzasadnienie
Zasada pierwszeństwa prawa UE nakłada na sądy krajowe obowiązek zapewnienia pełnej skuteczności prawa UE i odstąpienia od stosowania wszelkich przepisów lub praktyk krajowych sprzecznych z prawem UE. Ryzyko odpowiedzialności dyscyplinarnej sędziów za niestosowanie się do orzeczeń krajowych sądów konstytucyjnego lub najwyższego nie może uniemożliwiać sądowi krajowemu zastosowania prawa UE zgodnie z wykładnią Trybunału.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| C.I. | osoba_fizyczna | skarżący w postępowaniu głównym |
| C.O. | osoba_fizyczna | skarżący w postępowaniu głównym |
| K.A. | osoba_fizyczna | skarżący w postępowaniu głównym |
| L.N. | osoba_fizyczna | skarżący w postępowaniu głównym |
| S.P. | osoba_fizyczna | skarżący w postępowaniu głównym |
| Statul român | inne | inna strona postępowania |
Przepisy (21)
Główne
TFUE art. 325 § 1
Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej
Nakłada na państwa członkowskie obowiązek zwalczania nadużyć finansowych i innych nielegalnych działań naruszających interesy finansowe Unii za pomocą odstraszających i skutecznych środków, w tym sankcji karnych.
Karta art. 49 § 1
Karta praw podstawowych Unii Europejskiej
Gwarantuje zasadę ustawowej określoności czynów zabronionych i kar oraz zasadę retroaktywnego stosowania względniejszej ustawy karnej (lex mitior).
Konwencja OIF art. 2 § 1
Konwencja sporządzona na podstawie artykułu K.3 Traktatu o Unii Europejskiej, o ochronie interesów finansowych Wspólnot Europejskich
Nakłada na państwa członkowskie obowiązek zapewnienia, aby czyny stanowiące nadużycia naruszające interesy finansowe Unii były zagrożone skutecznymi, proporcjonalnymi i odstraszającymi sankcjami karnymi, w tym karami pozbawienia wolności w przypadkach poważnego nadużycia.
Pomocnicze
TUE art. 2
Traktat o Unii Europejskiej
Określa wartości Unii, w tym państwo prawa.
TUE art. 4 § 3
Traktat o Unii Europejskiej
Określa zasadę lojalnej współpracy między Unią a państwami członkowskimi.
TUE art. 19 § 1
Traktat o Unii Europejskiej
Dotyczy ochrony praw podstawowych i niezawisłości sądów.
Dyrektywa OIF art. 2
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/1371
Dotyczy zwalczania za pośrednictwem prawa karnego nadużyć na szkodę interesów finansowych Unii.
Dyrektywa OIF art. 12 § 1
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/1371
Dotyczy zwalczania za pośrednictwem prawa karnego nadużyć na szkodę interesów finansowych Unii.
Dyrektywa Rady 2006/112/WE
Dotyczy wspólnego systemu podatku od wartości dodanej.
Konstytucja rumuńska art. 15 § 2
Wyraża zasadę retroaktywnego stosowania względniejszej ustawy karnej (lex mitior).
Konstytucja rumuńska art. 147 § 1
Reguluje skutki prawne wyroków trybunału konstytucyjnego.
Konstytucja rumuńska art. 147 § 4
Reguluje skutki prawne wyroków trybunału konstytucyjnego.
Ustawa nr 241/2005 o zapobieganiu oszustwom podatkowym i ich zwalczaniu art. 9 § 1
Określa przestępstwo oszustwa podatkowego.
kodeks karny art. 154 § 1
Ustawa nr 286/2009 – Kodeks karny
Określa ogólny termin przedawnienia przestępstw.
kodeks karny art. 155 § 1
Ustawa nr 286/2009 – Kodeks karny
Regulował przerwanie biegu terminu przedawnienia odpowiedzialności karnej.
kodeks karny art. 5 § 1
Ustawa nr 286/2009 – Kodeks karny
Określa zakres zasady retroaktywnego stosowania względniejszej ustawy karnej (lex mitior).
kodeks postępowania karnego art. 426 § b
Ustawa nr 135/2010 – Kodeks postępowania karnego
Określa przypadki wniesienia nadzwyczajnej skargi o uchylenie.
Ustawa nr 303/2004 o statusie sędziów i prokuratorów art. 99 § ș
Określa przewinienie dyscyplinarne.
Ustawa nr 303/2022 o statusie sędziów i prokuratorów art. 271
Określa przewinienie dyscyplinarne.
Ustawa nr 303/2022 o statusie sędziów i prokuratorów art. 272 § 1
Definiuje działanie w złej wierze przez sędziego lub prokuratora.
Ustawa nr 303/2022 o statusie sędziów i prokuratorów art. 272 § 2
Definiuje rażące niedbalstwo przez sędziego lub prokuratora.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sądy krajowe nie są zobowiązane do odstąpienia od stosowania orzecznictwa krajowego dotyczącego zasady pewności prawa, nawet jeśli prowadzi to do umorzenia spraw z powodu przedawnienia. • Sądy krajowe są zobowiązane do odstąpienia od stosowania krajowego standardu ochrony dotyczącego zasady lex mitior, jeśli prowadzi to do systemowego ryzyka bezkarności za przestępstwa naruszające interesy finansowe UE. • Zasada pierwszeństwa prawa UE wymaga od sądów krajowych odstąpienia od stosowania krajowych przepisów lub praktyk sprzecznych z prawem UE, nawet jeśli wiąże się to z ryzykiem odpowiedzialności dyscyplinarnej sędziów.
Odrzucone argumenty
Argumenty wskazujące na konieczność stosowania krajowego orzecznictwa dotyczącego zasady lex mitior, nawet jeśli prowadzi to do systemowego ryzyka bezkarności. • Argumenty sugerujące, że sądy krajowe są związane orzecznictwem krajowym i nie mogą odstąpić od jego stosowania z obawy przed odpowiedzialnością dyscyplinarną.
Godne uwagi sformułowania
systemowe ryzyko bezkarności • zasada pewności prawa • zasada retroaktywnego stosowania względniejszej ustawy karnej (lex mitior) • zasada pierwszeństwa prawa Unii • skuteczne i odstraszające sankcje karne
Skład orzekający
K. Lenaerts
prezes
L. Bay Larsen
wiceprezes
A. Prechal
sędzia
C. Lycourgos
sprawozdawca
E. Regan
sędzia
P.G. Xuereb
sędzia
L.S. Rossi
sędzia
D. Gratsias
sędzia
J.-C. Bonichot
sędzia
S. Rodin
sędzia
F. Biltgen
sędzia
N. Piçarra
sędzia
N. Jääskinen
sędzia
J. Passer
sędzia
O. Spineanu-Matei
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja zasady pierwszeństwa prawa UE w kontekście orzecznictwa krajowych sądów konstytucyjnych i najwyższych, a także stosowanie przepisów UE dotyczących ochrony interesów finansowych UE i zasady pewności prawa."
Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznej sytuacji prawnej w Rumunii, ale jej zasady mogą mieć zastosowanie w innych państwach członkowskich w podobnych kontekstach kolizji między prawem UE a orzecznictwem krajowym.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa porusza fundamentalne kwestie państwa prawa, pierwszeństwa prawa UE i ochrony przed bezkarnością w kontekście ochrony interesów finansowych Unii. Jest to złożony przypadek, który pokazuje napięcia między systemami prawnymi i znaczenie wykładni prawa UE dla krajowych postępowań karnych.
“Czy krajowe sądy mogą ignorować własny trybunał konstytucyjny, by chronić unijny budżet przed oszustami?”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny