C-101/21
Podsumowanie
Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczył wykładni dyrektywy 2008/94/WE w sprawie ochrony pracowników na wypadek niewypłacalności pracodawcy. Sprawa rozpatrywana przez Nejvyšší správní soud (najwyższy sąd administracyjny, Republika Czeska) dotyczyła osoby, która była zatrudniona na podstawie umowy o pracę jako projektant, a następnie została wybrana na prezesa zarządu i dyrektora spółki handlowej AA, zawierając w tym celu umowę o pracę. Po niewypłacalności spółki, osoba ta domagała się wypłaty zaległego wynagrodzenia od czeskiej instytucji gwarancyjnej. Sądy czeskie oddaliły jej wniosek, uznając, że osoba łącząca funkcje dyrektora i członka organu statutowego nie może być uznana za pracownika w rozumieniu ustawy nr 118/2000, ponieważ nie istnieje między nią a spółką stosunek podporządkowania, a celem ustawy nie jest naprawianie szkód członków organów statutowych. Sąd odsyłający zadał pytanie, czy takie orzecznictwo krajowe jest zgodne z dyrektywą 2008/94, w szczególności z art. 2 ust. 2 oraz art. 12 lit. a) i c). Trybunał Sprawiedliwości UE, uwzględniając społeczny cel dyrektywy, orzekł, że art. 2 ust. 2 dyrektywy stoi na przeszkodzie orzecznictwu krajowemu, które wyklucza z definicji pracownika osoby pełniące jednocześnie funkcje dyrektora i członka organu statutowego na podstawie ważnej umowy o pracę. Trybunał podkreślił, że sama okoliczność łączenia funkcji nie może automatycznie wykluczać statusu pracownika, a wyłączenia muszą być obiektywnie uzasadnione i nie mogą opierać się na niewzruszalnych domniemaniach nadużycia (art. 12 lit. a) ani nie mogą pomijać wymogu posiadania zasadniczej części udziałów w spółce (art. 12 lit. c). W konsekwencji, Trybunał stwierdził, że art. 2 ust. 2 oraz art. 12 lit. a) i c) dyrektywy 2008/94 należy interpretować w ten sposób, że stoją one na przeszkodzie orzecznictwu krajowemu, które odmawia statusu pracownika osobie pełniącej na podstawie ważnej umowy o pracę łącznie funkcje dyrektora i członka organu statutowego spółki handlowej, uniemożliwiając jej tym samym korzystanie z gwarancji przewidzianych w dyrektywie.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: Wysokainterpretację pojęcia pracownika w kontekście dyrektywy o ochronie pracowników na wypadek niewypłacalności pracodawcy, zwłaszcza w przypadkach łączenia funkcji zarządczych i pracowniczych.
Orzeczenie dotyczy wykładni prawa UE i musi być stosowane w kontekście przepisów krajowych państw członkowskich, które transponują dyrektywę.
Zagadnienia prawne (2)
Czy osoba pełniąca funkcje dyrektora i członka organu statutowego spółki handlowej na podstawie umowy o pracę może być uznana za pracownika w rozumieniu dyrektywy 2008/94/WE, uprawnionego do ochrony w przypadku niewypłacalności pracodawcy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli umowa o pracę jest ważna w świetle prawa krajowego, a wyłączenie z ochrony nie opiera się na niewzruszalnych domniemaniach nadużycia lub nie spełnia wymogów art. 12 lit. c) dyrektywy.
Uzasadnienie
Trybunał uznał, że społeczny cel dyrektywy 2008/94 wymaga szerokiej interpretacji pojęcia pracownika. Sama okoliczność łączenia funkcji dyrektora i członka organu statutowego nie może automatycznie wykluczać statusu pracownika. Wyłączenia z ochrony muszą być uzasadnione i nie mogą opierać się na ogólnych domniemaniach, które nie podlegają wzruszeniu.
Czy przepisy dyrektywy 2008/94/WE (art. 12 lit. a) i c)) pozwalają państwom członkowskim na wyłączenie z ochrony pracowników, którzy łączą funkcje dyrektora i członka organu statutowego spółki handlowej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli wyłączenie opiera się na niewzruszalnym domniemaniu nadużycia lub nie spełnia kumulatywnych przesłanek z art. 12 lit. c).
Uzasadnienie
Art. 12 lit. a) pozwala na środki przeciwko nadużyciom, ale nie na ogólne domniemanie nadużycia. Art. 12 lit. c) wymaga kumulatywnego spełnienia przesłanek posiadania zasadniczej części przedsiębiorstwa i znaczącego wpływu na jego działalność, czego orzecznictwo krajowe nie uwzględniało.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| HJ | osoba_fizyczna | skarżący w postępowaniu głównym |
| Ministerstvo práce a sociálních věcí | organ_krajowy | pozwany |
| rząd czeski | panstwo_czlonkowskie | interwenient |
| rząd hiszpański | panstwo_czlonkowskie | interwenient |
| Komisja Europejska | instytucja_ue | interwenient |
Przepisy (11)
Główne
Dyrektywa 2008/94/WE art. 1 § 1
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/94/WE z dnia 22 października 2008 r. w sprawie ochrony pracowników na wypadek niewypłacalności pracodawcy
Dyrektywa ma zastosowanie do roszczeń pracowników wynikających z umów o pracę lub stosunku pracy wobec pracodawców niewypłacalnych.
Dyrektywa 2008/94/WE art. 2 § 2
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/94/WE z dnia 22 października 2008 r. w sprawie ochrony pracowników na wypadek niewypłacalności pracodawcy
Dyrektywa nie wpływa na krajowe definicje 'pracownika', ale nie można wyłączać z jej zakresu pewnych kategorii pracowników (np. zatrudnionych w niepełnym wymiarze godzin, na czas określony, w czasowym stosunku pracy). Wykładnia pojęcia 'pracownik' musi być zgodna ze społecznym celem dyrektywy.
Dyrektywa 2008/94/WE art. 3 § pierwszy akapit
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/94/WE z dnia 22 października 2008 r. w sprawie ochrony pracowników na wypadek niewypłacalności pracodawcy
Instytucje gwarancyjne zapewniają wypłatę należności z tytułu niezaspokojonych roszczeń pracowników.
Dyrektywa 2008/94/WE art. 12 § lit. a)
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/94/WE z dnia 22 października 2008 r. w sprawie ochrony pracowników na wypadek niewypłacalności pracodawcy
Państwa członkowskie mogą podjąć środki konieczne w celu uniknięcia nadużyć. Interpretacja musi być zawężająca i zgodna z celem dyrektywy. Nie można przyjąć ogólnego domniemania istnienia nadużycia.
Dyrektywa 2008/94/WE art. 12 § lit. c)
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/94/WE z dnia 22 października 2008 r. w sprawie ochrony pracowników na wypadek niewypłacalności pracodawcy
Państwa członkowskie mogą wyłączyć lub ograniczyć odpowiedzialność instytucji gwarancyjnych, gdy pracownik był właścicielem zasadniczej części przedsiębiorstwa i miał znaczący wpływ na jego działalność (przesłanki kumulatywne).
Ustawa nr 118/2000 art. 2 § 3
Zákon č. 118/2000 Sb., o ochraně zaměstnanců při platební neschopnosti zaměstnavatele a o změně některých zákonů
Wyłączenie stosowania ustawy wobec pracownika będącego organem statutowym i posiadającego co najmniej połowę udziału w majątku pracodawcy.
Ustawa nr 118/2000 art. 3 § lit. a)
Zákon č. 118/2000 Sb., o ochraně zaměstnanců při platební neschopnosti zaměstnavatele a o změně některých zákonů
Definicja pracownika dla celów ustawy.
Pomocnicze
Dyrektywa 2008/94/WE art. 1 § 2
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/94/WE z dnia 22 października 2008 r. w sprawie ochrony pracowników na wypadek niewypłacalności pracodawcy
Państwa członkowskie mogą wyjątkowo wyłączyć niektóre kategorie pracowników, jeśli zapewniono im równoważny poziom ochrony.
Kodeks pracy art. 2 § 1
Zákon č. 262/2006 Sb., zákoník práce
Definicja pracy najemnej (stosunek nadrzędności i podporządkowania).
Kodeks pracy art. 6
Zákon č. 262/2006 Sb., zákoník práce
Definicja pracownika.
Ustawa o spółkach handlowych art. 59 § 1
Zákon č. 90/2012 Sb., o obchodních společnostech a družstvech
Prawa i obowiązki między spółką a członkiem organu wybieranego podlegają przepisom kodeksu cywilnego dotyczącym zlecenia.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Dyrektywa 2008/94/WE ma na celu zapewnienie minimalnego poziomu ochrony pracownikom w przypadku niewypłacalności pracodawcy. • Definicja pracownika musi być interpretowana w świetle celu społecznego dyrektywy i nie może być dowolnie ograniczana przez prawo krajowe. • Łączenie funkcji dyrektora i członka organu statutowego na podstawie ważnej umowy o pracę nie wyklucza automatycznie statusu pracownika. • Wyłączenia z ochrony muszą być uzasadnione i nie mogą opierać się na niewzruszalnych domniemaniach nadużycia. • Art. 12 lit. c) wymaga kumulatywnego spełnienia przesłanek posiadania zasadniczej części udziałów i znaczącego wpływu na działalność spółki.
Odrzucone argumenty
Orzecznictwo krajowe, zgodnie z którym dyrektor spółki handlowej łączący funkcje zarządcze nie jest pracownikiem, jest zgodne z prawem krajowym i celem zapobiegania nadużyciom.
Godne uwagi sformułowania
sama dyrektywa 2008/94 nie definiuje pojęcia »pracownika« • państwa członkowskie nie mogą tym samym dowolnie definiować pojęcia »pracownika« w sposób godzący w społeczny cel omawianej dyrektywy • okoliczność, że osoba pełniąca funkcję dyrektora spółki handlowej jest również członkiem organu statutowego tej spółki, nie pozwala sama w sobie domniemywać lub wykluczyć istnienia stosunku pracy • orzecznictwo to wprowadza niewzruszalne domniemanie, zgodnie z którym taka osoba nie pełni swoich funkcji w ramach stosunku podporządkowania • nie można przyjąć ogólnego domniemania istnienia nadużycia, które nie podlegałoby wzruszeniu w świetle całości elementów charakterystycznych dla każdego konkretnego przypadku
Skład orzekający
J. Passer
prezes
F. Biltgen
sprawozdawca
N. Wahl
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "interpretację pojęcia pracownika w kontekście dyrektywy o ochronie pracowników na wypadek niewypłacalności pracodawcy, zwłaszcza w przypadkach łączenia funkcji zarządczych i pracowniczych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy wykładni prawa UE i musi być stosowane w kontekście przepisów krajowych państw członkowskich, które transponują dyrektywę.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu prawnego w kontekście niewypłacalności firm, gdzie osoby na wysokich stanowiskach mogą mieć trudności z uzyskaniem ochrony pracowniczej. Wykładnia TSUE ma istotne znaczenie praktyczne.
“Czy dyrektor spółki to zawsze pracownik? TSUE rozstrzyga kluczową kwestię ochrony w razie bankructwa firmy.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny