BSA I-4110-1/20
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w uchwale połączonych Izb Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 23 stycznia 2020 r. rozstrzygnął zagadnienie prawne dotyczące wpływu wadliwości procedury powoływania sędziów na ważność postępowań sądowych. Sąd uznał, że nienależyta obsada sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. lub sprzeczność składu sądu z przepisami prawa w rozumieniu art. 379 pkt 4 k.p.c. zachodzi również wtedy, gdy w składzie sądu bierze udział osoba powołana na urząd sędziego (w Sądzie Najwyższym, sądzie powszechnym lub wojskowym) na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r., jeżeli wadliwość procesu powoływania prowadzi do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, art. 6 ust. 1 EKPC oraz art. 47 KPP. Uchwała nie ma zastosowania do orzeczeń wydanych przed jej podjęciem, z wyjątkiem orzeczeń wydanych z udziałem sędziów Izby Dyscyplinarnej SN, które podlegają jej zastosowaniu bez względu na datę wydania. Uzasadnienie uchwały szczegółowo analizuje standardy niezależności sądownictwa wynikające z prawa unijnego i krajowego, krytycznie oceniając zmiany w procedurze powoływania sędziów wprowadzone ustawą z 2017 r. oraz ich wpływ na legitymację i bezstronność sądów.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie wadliwości postępowań sądowych wynikającej z wadliwego procesu powoływania sędziów, wpływ prawa UE na krajowe procedury sądowe, standardy niezależności sądownictwa.
Dotyczy głównie interpretacji przepisów procesowych w kontekście wadliwego powoływania sędziów na podstawie ustawy z 2017 r. Nie rozstrzyga bezpośrednio o statusie sędziów ani o ustrojowych kwestiach sądownictwa.
Zagadnienia prawne (1)
Czy udział w składzie sądu osoby powołanej na stanowisko sędziowskie przez Prezydenta RP na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, ukształtowanej w trybie ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r., prowadzi do naruszenia art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, art. 6 ust. 1 EKPC lub art. 47 KPP, skutkując nienależytą obsadą sądu (art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.) lub sprzecznością składu z przepisami prawa (art. 379 pkt 4 k.p.c.)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, nienależyta obsada sądu lub sprzeczność składu z przepisami prawa zachodzi także wtedy, gdy w składzie sądu bierze udział osoba powołana na urząd sędziego (w Sądzie Najwyższym, sądzie powszechnym lub wojskowym) na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r., jeżeli wadliwość procesu powoływania prowadzi do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy, opierając się na orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości UE i standardach konstytucyjnych, uznał, że wadliwy proces powoływania sędziów, wynikający z nieprawidłowego ukształtowania Krajowej Rady Sądownictwa, może podważyć niezawisłość i bezstronność sądu. W takich przypadkach stosuje się przepisy o nienależytej obsadzie sądu lub sprzeczności składu z prawem.
Przepisy (6)
Główne
k.p.k. art. 439 § § 1 pkt 2
Kodeks postępowania karnego
Nienależyta obsada sądu zachodzi także wtedy, gdy w składzie sądu bierze udział osoba powołana na urząd sędziego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r., jeżeli wadliwość procesu powoływania prowadzi do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności.
k.p.c. art. 379 § pkt 4
Kodeks postępowania cywilnego
Sprzeczność składu sądu z przepisami prawa zachodzi także wtedy, gdy w składzie sądu bierze udział osoba powołana na urząd sędziego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r., jeżeli wadliwość procesu powoływania prowadzi do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności.
Ustawa o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw
Konstytucja RP art. 45 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Pomocnicze
k.p.k. art. 439 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania karnego
u.SN art. 83 § § 1
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wadliwość procedury powoływania sędziów na podstawie ustawy z 2017 r. narusza standardy niezawisłości i bezstronności, co może prowadzić do nienależytej obsady sądu. • Prawo UE (art. 47 KPP, art. 6 EKPC) i Konstytucja RP (art. 45) wymagają niezależnego i bezstronnego sądu, co jest podważone przez sposób powoływania sędziów. • Sąd Najwyższy ma obowiązek zapewnić skuteczność prawa UE i pomijać sprzeczne z nim przepisy krajowe.
Odrzucone argumenty
Argumenty Prokuratora Generalnego o wewnętrznej materii państwa członkowskiego i braku rozbieżności w orzecznictwie. • Argumenty o stabilności postępowań i orzeczeń, które nie mogą stać na przeszkodzie standardom konstytucyjnym i unijnym.
Godne uwagi sformułowania
Nienależyta obsada sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. albo sprzeczność składu sądu z przepisami prawa w rozumieniu art. 379 pkt 4 k.p.c. zachodzi także wtedy, gdy w składzie sądu bierze udział osoba powołana na urząd sędziego [...] na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. • Sędziowie [...] działaliby zatem jako „sędziowie we własnej sprawie”. • Skuteczność (effet utile) art. 267 TFUE zostałaby osłabiona, gdyby sąd krajowy natrafiał na przeszkodę uniemożliwiającą natychmiastowe stosowanie prawa Unii zgodnie z orzeczeniem lub orzecznictwem Trybunału. • Sąd Najwyższy ma obowiązek pominąć każde działanie władzy ustawodawczej lub wykonawczej albo orzeczenie krajowe, które stałoby w sprzeczności z zasadą pierwszeństwa prawa unijnego. • Sądy, które tracą przymiot bezstronności i niezależności zamieniają się w urzędy orzecznicze realizujące wolę ugrupowania rządzącego i każdorazowej większości parlamentarnej. • Akt powołania na urząd sędziego przez Prezydenta RP nie tworzy trwałego i niepodważalnego domniemania, że w każdej sprawie rozpoznawanej przez sąd z udziałem tego sędziego spełniony będzie standard niezawisłości i bezstronności.
Skład orzekający
Małgorzata Gersdorf
przewodniczący
Marta Romańska
sprawozdawca
Włodzimierz Wróbel
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie wadliwości postępowań sądowych wynikającej z wadliwego procesu powoływania sędziów, wpływ prawa UE na krajowe procedury sądowe, standardy niezależności sądownictwa."
Ograniczenia: Dotyczy głównie interpretacji przepisów procesowych w kontekście wadliwego powoływania sędziów na podstawie ustawy z 2017 r. Nie rozstrzyga bezpośrednio o statusie sędziów ani o ustrojowych kwestiach sądownictwa.
Wartość merytoryczna
Ocena: 9/10
Uchwała dotyczy fundamentalnych kwestii praworządności, niezależności sądownictwa i wpływu zmian ustrojowych na legitymację orzeczeń sądowych, co jest tematem o dużym znaczeniu społecznym i prawnym.
“Sąd Najwyższy: Wadliwe powołania sędziów mogą prowadzić do nieważności postępowań. Kluczowa uchwała dla praworządności.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.