saos:4998

Sąd Apelacyjny w PoznaniuPoznań2013-02-13
SAOSCywilneprawo rzeczoweŚredniaapelacyjny
zabezpieczenie powództwanieważność umowypozorność czynności prawnejumowa sprzedażynieruchomośćpożyczkaoszustwointeres prawnyzażalenie

Sąd Apelacyjny oddalił zażalenie pozwanych na postanowienie o zabezpieczeniu powództwa, uznając uprawdopodobnienie roszczenia o stwierdzenie nieważności umowy sprzedaży nieruchomości jako zabezpieczenia pożyczki.

Powódka domagała się stwierdzenia nieważności umowy sprzedaży nieruchomości, twierdząc, że była ona jedynie pozorem umowy pożyczki na zabezpieczenie. Sąd Okręgowy udzielił zabezpieczenia poprzez zakaz zbywania i obciążania nieruchomości. Pozwani zaskarżyli to postanowienie, zarzucając brak uprawdopodobnienia roszczenia i ich udziału w nieuczciwym procederze. Sąd Apelacyjny oddalił zażalenie, uznając, że przedstawione dowody (m.in. potwierdzenia wpłat rat) wystarczająco uprawdopodabniają roszczenie i istnienie interesu prawnego w zabezpieczeniu.

Sąd Apelacyjny w Poznaniu rozpatrywał zażalenie pozwanych M. K., B. S. i M. C. na postanowienie Sądu Okręgowego w Poznaniu, które udzieliło powódce E. A. zabezpieczenia powództwa o stwierdzenie nieważności umowy sprzedaży nieruchomości. Powódka twierdziła, że sprzedaż nieruchomości A. J. za kwotę znacznie poniżej jej wartości, a następnie jej odkupienie przez pozostałych pozwanych, było jedynie pozorem umowy pożyczki na zabezpieczenie. Powódka wskazała, że była zapewniana o możliwości odzyskania nieruchomości po spłacie pożyczki i uiszczała kolejne raty. Sąd Okręgowy uznał roszczenie powódki za uprawdopodobnione, biorąc pod uwagę spójność jej twierdzeń, potwierdzenia wpłat oraz fakt wszczęcia postępowania prokuratorskiego w sprawie podobnych oszustw. Pozwani w zażaleniu zarzucali naruszenie przepisów k.p.c. poprzez przyjęcie, że ich udział w procederze jest uprawdopodobniony, mimo braku zainteresowania organów ścigania. Sąd Apelacyjny oddalił zażalenie, stwierdzając, że przedstawione przez powódkę dokumenty, w tym potwierdzenia wpłat rat na rzecz pozwanych, wystarczająco uprawdopodabniają roszczenie. Sąd odwoławczy podkreślił, że brak zainteresowania organów ścigania nie wyklucza wiedzy pozwanych o celu transakcji. Podzielono również argumentację o istnieniu interesu prawnego w zabezpieczeniu, wskazując na ryzyko kolejnego zbycia nieruchomości.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, istnieją podstawy do udzielenia zabezpieczenia.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że roszczenie powódki jest uprawdopodobnione ze względu na spójność jej twierdzeń, przedstawione dowody wpłat oraz kontekst podobnych oszustw. Istnieje również interes prawny w zabezpieczeniu, aby zapobiec dalszemu zbyciu nieruchomości.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalić zażalenie

Strona wygrywająca

powódka E. A.

Strony

NazwaTypRola
E. A.osoba_fizycznapowódka
A. J.osoba_fizycznapozwany
M. K.osoba_fizycznapozwany
B. S.osoba_fizycznapozwany
M. C.osoba_fizycznapozwany

Przepisy (7)

Główne

k.c. art. 58

Kodeks cywilny

Przepis dotyczący nieważności czynności prawnej sprzecznej z ustawą lub mającej na celu obejście ustawy.

k.p.c. art. 730 § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Przepis określający przesłanki udzielenia zabezpieczenia (uprawdopodobnienie roszczenia i interesu prawnego).

Pomocnicze

k.p.c. art. 730 § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Przepis określający przesłanki udzielenia zabezpieczenia (uprawdopodobnienie roszczenia i interesu prawnego).

k.p.c. art. 730 § 3

Kodeks postępowania cywilnego

Przepis dotyczący sposobu zabezpieczenia, który nie powinien nadmiernie obciążać zobowiązanego.

k.p.c. art. 385

Kodeks postępowania cywilnego

Przepis dotyczący oddalenia zażalenia.

k.p.c. art. 397 § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Przepis dotyczący postępowania zażaleniowego.

k.p.c. art. 745 § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Przepis dotyczący rozstrzygnięcia o kosztach postępowania zażaleniowego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Roszczenie powódki jest uprawdopodobnione ze względu na spójność jej twierdzeń i przedstawione dowody wpłat. Istnieje interes prawny w udzieleniu zabezpieczenia, aby zapobiec dalszemu zbyciu nieruchomości. Sposób zabezpieczenia (zakaz zbywania i obciążania) jest adekwatny i nie obciąża nadmiernie pozwanych.

Odrzucone argumenty

Brak uprawdopodobnienia roszczenia powódki. Pozwani nie brali udziału w nieuczciwym procederze. Brak zainteresowania organów ścigania pozwanymi wyklucza ich odpowiedzialność.

Godne uwagi sformułowania

padła ona ofiarą tego właśnie procederu roszczenie, którego powódka dochodzi jest prawdopodobne twierdzenia powódki poparte są w szczególności potwierdzeniami wpłat rat pożyczki pozostają oni poza zainteresowaniem organów ścigania w postępowaniu toczącym się w Prokuraturze Okręgowej w (...) . nie oznacza braku ich zorientowania co do celu transakcji w jakiej brali udział

Skład orzekający

Bogdan Wysocki

przewodniczący-sprawozdawca

Roman Stachowiak

sędzia

Bogusława Żuber

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Uzasadnienie udzielenia zabezpieczenia w sprawach dotyczących pozorności czynności prawnej i umów na zabezpieczenie, a także ocena uprawdopodobnienia roszczenia w kontekście potencjalnych oszustw."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i procedury zabezpieczenia, nie stanowi ostatecznego rozstrzygnięcia co do meritum sprawy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu oszustw związanych z nieruchomościami i pożyczkami, pokazując, jak sądy podchodzą do zabezpieczania roszczeń ofiar w takich sytuacjach.

Sprzedała dom, by dostać pożyczkę – sąd stanął po jej stronie w walce o odzyskanie nieruchomości.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
POSTANOWIENIE Dnia 13 lutego 2013 r. Sąd Apelacyjny w Poznaniu, Wydział I Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSA Bogdan Wysocki (spr.) sędziowie: SA Roman Stachowiak SA Bogusława Żuber po rozpoznaniu w dniu 13 lutego 2013 r. na posiedzeniu niejawnym z powództwa E. A. przeciwko A. J. , M. K. , B. S. , M. C. o stwierdzenie nieważności umowy w przedmiocie wniosku powódki o udzielenie zabezpieczenia na skutek zażalenia pozwanych M. K. , B. S. , M. C. na postanowienie Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia 12 listopada 2012 r. w sprawie o sygn. IC 2910/12 postanawia: 1. oddalić zażalenie, 2. rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zażaleniowego pozostawić orzeczeniu kończącemu postępowanie w sprawie. Roman Stachowiak Bogdan Wysocki Bogusława Żuber UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem Sąd Okręgowy udzielił powódce zabezpieczenia powództwa poprzez ustanowienie zakazu zbywania i dalszego obciążania nieruchomości położonej w Poznaniu przy ul. (...) , dla której Sąd Rejonowy Poznań – Stare Miasto w Poznaniu prowadzi księgę wieczystą (...) . W uzasadnieniu orzeczenia Sąd wskazał, że pozwem z dnia 15 września 2012 r. powódka domagała się ustalenia przez Sąd nieważności umowy z dnia 7 maja 2009 r. mocą której powódka sprzedała pozwanemu A. J. nieruchomość położoną w (...) przy ul. (...) oraz umowy z dnia 5 sierpnia 2009 r. mocą której A. J. sprzedał przedmiotową nieruchomość pozostałym pozwanym. W uzasadnieniu pozwu wskazała, że będąc właścicielką przedmiotowej nieruchomości, bezskutecznie starała się o kredyt konsolidacyjny. Za namową znajomego, mąż powódki skontaktował się z M. T. oferującym pośrednictwo w zawarciu umowy kredytu hipotecznego. Warunkiem uzyskania kredytu, którego rata miała wynosić 1.000 zł było przeniesienie przedmiotowej nieruchomości na zabezpieczenie spłaty. Zarówno w toku czynności przygotowawczych jak i przy podpisaniu umowy powódka była przez osoby uczestniczące w tych czynnościach (w tym przez notariusza) zapewniana, że jest to standardowa procedura zgodna z prawem i po spłacie pożyczki powódka odzyska własność nieruchomości. Ostatecznie powódka sprzedała A. J. przedmiotową nieruchomość za kwotę 300.000 zł, co stanowiło około 30% jej wartości. Uzyskała dzięki temu pomoc w spłacie kredytu w wysokości około 100.000 zł oraz dodatkowe 40.000 zł. Spłata pożyczki miała być dokonana zgodnie ze wskazaniem M. T. do rąk A. K. , a następnie do rąk pozostałych pozwanych. Powódka realizowała spłatę pożyczki uiszczając za pokwitowaniem kolejne raty w wysokości 900 zł miesięcznie. W międzyczasie przedmiotowa nieruchomość została sprzedana przez A. J. na rzecz B. S. , M. K. oraz M. C. . Powódka o tej umowie dowiedziała się pod koniec 2011 r. Równocześnie w prasie pokazały się doniesienia dotyczące mechanizmu wyłudzeń własności nieruchomości od właściciela pod pozorem, że transakcja przeniesienia własności jest jedynie przewłaszczeniem nieruchomości na zabezpieczenie udzielonej pożyczki. W ocenie powódki padła ona ofiarą tego właśnie procederu. W ocenie Sądu Okręgowego roszczenie, którego powódka dochodzi jest prawdopodobne. Przedstawiony przez powódkę ciąg zdarzeń jest spójny i przekonujący. Twierdzenia powódki poparte są w szczególności potwierdzeniami wpłat rat pożyczki, co w ocenie sądu wystarczająco uwiarygodnia roszczenie mogące znaleźć poparcie zarówno w treści art. 58 k.c. jak i w przepisach o pozorności czynności prawnych. Oczywistym dla Sądu jest, że działanie wskazanych w uzasadnieniu pozwu M. T. oraz pozwanych budzi wątpliwości, co do uczciwości. Potwierdza to także fakt wszczęcia postępowania prokuratorskiego w sprawie z oszustwa, którym objęta jest także notariusz sporządzająca akty notarialne dotyczące zbycia nieruchomości powódki (fakty znane Sądowi z urzędu), a pokrzywdzonych w podobny sposób jak powódka jest wiele osób. Przedstawione w sprawie okoliczności uprawdopodabniają również istnienie interesu prawnego w udzieleniu zabezpieczenia. Realizacja roszczenia powódki zmierzająca ostatecznie do odzyskania przedmiotowej nieruchomości może stać się niemożliwa w przypadku ewentualnego kolejnego zbycia nieruchomości. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyli pozwani M. K. , B. S. , M. C. . Pozwani zarzucali rozstrzygnięciu naruszenie art. 730 1 § 1 k.p.c. poprzez przyjęcie, że roszczenie powódki jest uprawdopodobnione, a w szczególności, że pozwani K. , S. , C. brali udział w nieuczciwym procederze M. T. oraz A. J. , podczas gdy twierdzenia takie nie znajdują żadnego uzasadnienia, w szczególności wobec faktu, że pozostają oni poza zainteresowaniem organów ścigania w postępowaniu toczącym się w Prokuraturze Okręgowej w (...) . Powódka wniosła o oddalenie zażalenia pozwanych i zasądzenie od pozwanych na jej rzecz kosztów postępowania zażaleniowego. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie. Również w ocenie Sądu odwoławczego twierdzenia pozwu oraz zgromadzony na obecnym etapie postępowania materiał dowodowy w sposób wystarczający uprawdopodabniają roszczenie z którym wystąpiła powódka. Przedłożone przez nią dokumenty, a w szczególności min. potwierdzenia wpłat rat pożyczki dokonane przez powódkę na rzecz żalących: M. K. , B. S. , M. C. oraz oświadczenie B. S. o przyjęciu raty kredytu hipotecznego zaciągniętego pod przedmiotową nieruchomość, w sposób dostateczny uprawdopodabnia wobec żalących roszczenie mogące znaleźć poparcie w art. 58 k.c. jak i w przepisach o pozorności czynności prawnych. Natomiast podnoszona przez żalących okoliczność, że aktualnie znajdują się oni poza zainteresowaniem organów ścigania w postępowaniu prokuratorskim, jakie toczy się wobec pozwanego A. J. , w sprawie szeregu oszustw przy zaciąganiu pożyczek, nie oznacza braku ich zorientowania co do celu transakcji w jakiej brali udział, odkupując w 2009 r. nieruchomość od pozwanego A. J. . Oczywiste jest, że okoliczności te oraz złożone na ich poparcie dowody będą podlegały jeszcze ocenie i weryfikacji w toku postępowania rozpoznawczego, jednakże na etapie postępowania zabezpieczającego są wystarczające do uznania, że powódka uprawdopodobniła w sposób dostateczny swe roszczenie. W ocenie Sądu odwoławczego, powódka uprawdopodobniła również istnienie interesu prawnego w udzieleniu zabezpieczenia. Sąd odwoławczy w pełni podziela argumenty Sądu I instancji, że realizacja roszczenia powódki zmierza ostatecznie do odzyskania przedmiotowej nieruchomości i może stać się niemożliwa w przypadku kolejnego zbycia nieruchomości. Sposób zabezpieczenia roszczenia powódki, poprzez ustanowienie zakazu zbywania przedmiotowej nieruchomości żalących, połączony z zakazem jej obciążania, w sposób dostateczny chroni powódkę, a i żalących nie obciąża ponad potrzebę ( art. 730 1 § 3 k.p.c. ). Mając to na uwadze, Sąd Apelacyjny na podstawie art. 385 k.p.c. w zw. z art. 397 § 2 k.p.c. oddalił zażalenie pozwanych M. K. , B. S. i M. C. jako nieuzasadnione. O kosztach postępowania zażaleniowego orzekł na podstawie art. 745 § 1 k.p.c. Roman Stachowiak Bogdan Wysocki Bogusława Żuber

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI