saos:512893
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Rejonowy zasądził od Sądu na rzecz sędzi A. G. kwotę ponad 15 tys. zł tytułem wynagrodzenia za pracę, uznając przepisy ustawy okołobudżetowej ograniczające wzrost wynagrodzeń sędziów za niezgodne z Konstytucją i prawem UE.
Sąd Rejonowy uwzględnił powództwo sędzi A. G. o zapłatę brakującej części wynagrodzenia za pracę, zasądzając ponad 15 tys. zł. Sąd uznał, że przepisy ustawy okołobudżetowej na rok 2022, które ograniczyły podstawę wymiaru wynagrodzenia sędziów, naruszają art. 178 ust. 2 Konstytucji RP oraz art. 19 ust. 1 Traktatu o UE i art. 47 Karty Praw Podstawowych UE. Sąd Okręgowy oddalił apelację pozwanego, podzielając argumentację sądu pierwszej instancji co do dopuszczalności kontroli konstytucyjności przepisów przez sąd powszechny.
Wyrokiem z dnia 29 września 2023 roku Sąd Rejonowy dla Łodzi – Śródmieścia w Łodzi zasądził od Sądu (...) na rzecz sędzi A. G. kwotę 15.534,27 złotych tytułem wynagrodzenia za pracę. Spór dotyczył wysokości wynagrodzenia sędzi w 2022 roku, które zostało ustalone na podstawie przepisów ustawy okołobudżetowej, zamiast na podstawie ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych (u.s.p.). Sąd Rejonowy uznał, że ustawa okołobudżetowa narusza art. 178 ust. 2 Konstytucji RP, który gwarantuje sędziom wynagrodzenie odpowiadające godności urzędu i zakresowi obowiązków, a także zasady niezawisłości sędziowskiej. Podkreślono, że mechanizm ustalania wynagrodzeń sędziów powinien opierać się na obiektywnych przesłankach i działać automatycznie, a ingerencja ustawodawcy w tę sferę musi być uzasadniona konstytucyjnie. Sąd pierwszej instancji powołał się również na orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego oraz Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, wskazując na naruszenie zasady skutecznej ochrony sądowej i niezawisłości sędziowskiej przez przepisy ustawy okołobudżetowej. Sąd odmówił zastosowania art. 8 ust. 1 ustawy okołobudżetowej na 2022 r., stosując w to miejsce art. 91 § 1c u.s.p. Pozwany złożył apelację, zarzucając sądowi pierwszej instancji naruszenie przepisów procesowych i materialnych, w tym kompetencji do badania zgodności ustaw z Konstytucją. Sąd Okręgowy oddalił apelację, uznając, że sądy powszechne mają prawo do odmowy zastosowania przepisu ustawy uznanego za niezgodny z Konstytucją, jeśli sprzeczność jest oczywista, co miało miejsce w tej sprawie. Sąd Okręgowy podzielił argumentację sądu pierwszej instancji co do naruszenia przez ustawę okołobudżetową standardów konstytucyjnych i unijnych.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, przepisy ustawy okołobudżetowej na rok 2022 naruszają art. 178 ust. 2 Konstytucji RP, ponieważ ingerują w mechanizm ustalania wynagrodzeń sędziów w sposób uznaniowy i arbitralny, naruszając tym samym zasadę niezawisłości sędziowskiej.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że mechanizm ustalania wynagrodzeń sędziów powinien być obiektywny i automatyczny, a ingerencja ustawodawcy musi być uzasadniona konstytucyjnie. Ustawa okołobudżetowa naruszyła te zasady, stosując uznaniową podstawę wymiaru wynagrodzenia i nie znajdując uzasadnienia w trudnej sytuacji budżetowej.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
zasądzenie
Strona wygrywająca
A. G.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. G. | osoba_fizyczna | powódka |
| Sąd (...) | instytucja | pozwany |
Przepisy (9)
Główne
u.s.p. art. 91 § § 1c
Ustawa Prawo o ustroju sądów powszechnych
Podstawa ustalenia wynagrodzenia zasadniczego sędziego w danym roku stanowi przeciętne wynagrodzenie w drugim kwartale roku poprzedniego, ogłoszone przez Prezesa GUS.
Konstytucja RP art. 178 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Sędziom zapewnia się warunki pracy i wynagrodzenie odpowiadające godności urzędu oraz zakresowi ich obowiązków.
Konstytucja RP art. 8 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP jest najwyższym prawem Rzeczypospolitej Polskiej; jej przepisy stosuje się bezpośrednio, chyba że ustawa stanowi inaczej.
Pomocnicze
ustawa okołobudżetowa na 2022 rok art. 8 § ust. 1
Ustawa o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2022
W 2022 roku podstawę ustalenia wynagrodzenia zasadniczego sędziego stanowiło przeciętne wynagrodzenie w drugim kwartale 2020 roku, zwiększone o 26 zł.
k.c. art. 481 § § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy odsetek za opóźnienie.
k.p. art. 300
Kodeks pracy
Dotyczy stosowania przepisów Kodeksu cywilnego w sprawach ze stosunku pracy.
u.o.TK art. 3
Ustawa o Trybunale Konstytucyjnym
Reguluje kwestie związane z pytaniami prawnymi do Trybunału Konstytucyjnego.
Konstytucja RP art. 193
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Reguluje kwestie związane z pytaniami prawnymi do Trybunału Konstytucyjnego.
Konstytucja RP art. 32 § ust. 1 i 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Dotyczy równości wobec prawa i zakazu dyskryminacji.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przepisy ustawy okołobudżetowej naruszają art. 178 ust. 2 Konstytucji RP. Przepisy ustawy okołobudżetowej naruszają prawo UE (art. 19 TUE, art. 47 KPP UE). Sąd powszechny ma prawo odmówić zastosowania przepisu niezgodnego z Konstytucją. Mechanizm ustalania wynagrodzeń sędziów powinien być obiektywny i automatyczny.
Odrzucone argumenty
Sąd powszechny nie ma kompetencji do badania zgodności ustaw z Konstytucją. Sąd powszechny nie ma kompetencji do odmowy zastosowania przepisu ustawy. Ustawa okołobudżetowa jest zgodna z Konstytucją i prawem UE.
Godne uwagi sformułowania
ingerencja ustawodawcy w tę sferę musi skłaniać do refleksji natury konstytucyjnej warunki brzegowe” wynagrodzenia odpowiadającego godności urzędu sędziego nie jest przypadkiem, że unormowanie to znajduje się w bezpośrednim sąsiedztwie postanowienia ustanawiającego zasadę niezawisłości sędziów nie można rzeczowych przepisów postrzegać w ten sposób, że zostały ustanowione konkretnie wobec członków T. de C. - przeciwnie, mają one charakter przepisów ogólnych odmowa zastosowania przepisu ustawy uznanego przez sąd za sprzeczny z Konstytucją nie narusza zatem kompetencji Trybunału Konstytucyjnego sąd jest obowiązany do oceny konstytucyjności przepisu ustawy w ramach ustalania, który przepis obowiązującego prawa będzie zastosowany do rozstrzygnięcia danego stanu faktycznego w indywidualnej sprawie.
Skład orzekający
Paulina Kuźma
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie dopuszczalności kontroli konstytucyjności przepisów przez sądy powszechne oraz interpretacja konstytucyjnych gwarancji wynagrodzeń sędziów."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej sędziów i mechanizmu ustalania ich wynagrodzeń, choć argumentacja dotycząca kontroli konstytucyjności ma szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy wynagrodzeń sędziów i ich niezawisłości, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie społeczne i prawnicze. Wyrok podkreśla znaczenie niezależności sądownictwa i konstytucyjnych gwarancji dla sędziów.
“Sędziowie walczą o godne wynagrodzenie: sąd stawia Konstytucję ponad ustawą okołobudżetową!”
Dane finansowe
WPS: 15 534,27 PLN
wynagrodzenie za pracę: 15 534,27 PLN
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyUZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 29 września 2023 roku Sąd Rejonowy dla Łodzi – Śródmieścia w Łodzi zasądził od Sądu (...) na rzecz A. G. kwotę 15.534,27 złotych tytułem wynagrodzenia za pracę z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 5 września 2023 roku do dnia zapłaty. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło na podstawie następujących ustaleń: Postanowieniem z dnia 8 kwietnia 2015 roku Prezydent Rzeczpospolitej Polskiej powołał A. G. do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego Sądu (...) . W dniu 15 kwietnia 2015 roku powódce został wręczony akt powołania na stanowisko sędziego. Powódka od dnia 1 listopada 2020 roku orzeka w (...) Wydziale Cywilnym Sądu (...) oraz pełni funkcję przewodniczącej tego wydziału. Prezes Głównego Urzędu Statystycznego w komunikacie z dnia 11 sierpnia 2020 roku, ogłosił, że przeciętne wynagrodzenie w drugim kwartale 2020 roku wyniosło 5.024,48 złotych zwiększone o kwotę 26 złotych, łącznie - 5050,48 złotych. Przeciętne wynagrodzenie w drugim kwartale 2021 roku, zgodnie z komunikatem Prezesa GUS z 20 sierpnia 2021 roku wyniosło 5.504,52 złotych. W 2022 roku (stanowiącym siódmy rok pracy na stanowisku sędziego) Sąd (...) wypłacił powódce wynagrodzenie w następujących kwotach: ⚫ styczeń 2022 roku – 14.371,47 złotych: 10.949,54 złotych wynagrodzenia zasadniczego; 1.768,00 złotych dodatku funkcyjnego; 1.643,93 złotych dodatku za wieloletnią pracę; ⚫ luty 2022 roku – 14.371,47 złotych: 10.949,54 złotych wynagrodzenia zasadniczego; 1.768,00 złotych dodatku funkcyjnego; 1.643,93 złotych dodatku za wieloletnią pracę; ⚫ marzec 2022 roku – 14.371,47 złotych: 10.949,54 złotych wynagrodzenia zasadniczego; 1.768,00 złotych dodatku funkcyjnego; 1.643,93 złotych dodatku za wieloletnią pracę; ⚫ kwiecień 2022 roku – 14.371,47 złotych: 10.949,54 złotych wynagrodzenia zasadniczego; 1.768,00 złotych dodatku funkcyjnego; 1.643,93 złotych dodatku za wieloletnią pracę; ⚫ maj 2022 roku – 14.371,47 złotych: 10.949,54 złotych wynagrodzenia zasadniczego; 1.768,00 złotych dodatku funkcyjnego; 1.643,93 złotych dodatku za wieloletnią pracę; ⚫ czerwiec 2022 roku – 14.371,47 złotych: 10.949,54 złotych wynagrodzenia zasadniczego; 1.768,00 złotych dodatku funkcyjnego; 1.643,93 złotych dodatku za wieloletnią pracę; ⚫ lipiec 2022 roku – 14.371,47 złotych: 10.949,54 złotych wynagrodzenia zasadniczego; 1.768,00 złotych dodatku funkcyjnego; 1.643,93 złotych dodatku za wieloletnią pracę; ⚫ sierpień 2022 roku – 14.371,47 złotych: 10.949,54 złotych wynagrodzenia zasadniczego; 1.768,00 złotych dodatku funkcyjnego; 1.643,93 złotych dodatku za wieloletnią pracę; ⚫ wrzesień 2022 roku – 14.371,47 złotych: 10.949,54 złotych wynagrodzenia zasadniczego; 1.768,00 złotych dodatku funkcyjnego; 1.643,93 złotych dodatku za wieloletnią pracę; ⚫ październik 2022 roku – 14.481,07 złotych: 10.949,54 złotych wynagrodzenia zasadniczego; 1.768,00 złotych dodatku funkcyjnego; 1.753,53 złotych dodatku za wieloletnią pracę; ⚫ listopad 2022 roku – 14.481,07 złotych: 10.949,54 złotych wynagrodzenia zasadniczego; 1.768,00 złotych dodatku funkcyjnego; 1.753,53 złotych dodatku za wieloletnią pracę; ⚫ grudzień 2022 roku – 14.481,07 złotych: 10.949,54 złotych wynagrodzenia zasadniczego; 1.768,00 złotych dodatku funkcyjnego; 1.1753,53 złotych dodatku za wieloletnią pracę. Powyższy stan faktyczny Sąd (...) instancji uznał za niesporny miedzy stronami, wskazując, że spór w niniejszej sprawie skupiał się na odmiennej ocenie prawnej ingerencji ustawodawcy w ustanowiony w art. 91 § 1c ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych mechanizm kształtowania wynagrodzeń sędziów za pomocą ustaw okołobudżetowych. Na podstawie tak dokonanych ustaleń Sąd Rejonowy uznał, że powództwo podlegało uwzględnieniu w całości, wskazując, że w myśl art. 91 § 1c ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 217, zwanej dalej u.s.p.) podstawę ustalenia wynagrodzenia zasadniczego sędziego w danym roku stanowi przeciętne wynagrodzenie w drugim kwartale roku poprzedniego, ogłoszone w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski” przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie art. 20 pkt 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych . Przytoczony przepis obowiązywał w okresie, którego dotyczy pozew – nie został uchylony ani zmieniony. Dalej Sąd meriti wskazał, że zgodnie z komunikatem Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego przeciętne wynagrodzenie w drugim kwartale 2021 roku wynosiło 5.504,52 złotych, zaś pozwany w 2022 roku naliczył i wypłacił powódce wynagrodzenie za pracę w oparciu o odrębne regulacje, tj. art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2022 (Dz. U. poz. 2445 z późn. zm., dalej zwanej ustawą okołobudżetową na 2022 rok), zgodnie z którym „w roku 2022 podstawę ustalenia wynagrodzenia zasadniczego sędziego, o której mowa w art. 91 § 1c u.s.p. stanowi przeciętne wynagrodzenie w drugim kwartale 2020 roku ogłoszone w komunikacie Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego”; podstawa ta, stosownie do dyspozycji ust. 2 wskazanego przepisu, uległa zwiększeniu o kwotę 26 zł, wynosząc 5 050,48 zł (5 024,48 zł przeciętnego wynagrodzenia w drugim kwartale 2020 roku + 26 zł); w konsekwencji podstawa wymiaru wynagrodzenia pozostawała o 454,04 zł niższa od podstawy ustalonej w oparciu o przytoczoną wcześniej regulację z art. 91 § 1c u.s.p. W tym miejscu Sąd a quo podkreślił, że przepisy u.s.p. dotyczące treści stosunku pracy sędziów, w tym prawa do ich wynagrodzenia, nie stanowią wyłącznie jednej z wielu obowiązujących w polskim porządku prawnym pragmatyk pracowniczych; mają one bowiem charakter ustrojowy i w kompletny sposób wypełniają treścią normy rangi konstytucyjnej, w szczególności art. 178 ust. 2 Konstytucji RP , który stanowi, że sędziom zapewnia się warunki pracy i wynagrodzenie odpowiadające godności urzędu oraz zakresowi ich obowiązków; przepisy u.s.p. dotyczące sposobu ustalania wysokości wynagrodzenia sędziego opierają się na obiektywnym i wymiernym mierniku w postaci przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w drugim kwartale roku poprzedzającego, będąc tym samym pozbawionymi uznaniowości i zależności względem władzy ustawodawczej i wykonawczej; wobec tego dokonywanie przez ustawodawcę ingerencji w tę sferę musi skłaniać do refleksji natury konstytucyjnej. Z przywołanego przepisu – zdaniem Sądu (...) instancji - wynikają dwie kluczowe dla niniejszej sprawy zasady, tj. zasada niezawisłości sędziowskiej oraz zasada zapewnienia sędziemu wynagrodzenia odpowiadającego godności urzędu oraz zakresowi pełnionych przez sędziego obowiązków; co szczególnie istotne, Konstytucja kreuje taką gwarancję wyłącznie w odniesieniu do sędziów; umiejscowienie ww. zasad w ramach jednego przepisu jest nieprzypadkowe, warunkiem bowiem niezawisłości sędziowskiej (zdolności do niezawisłego orzekania) jest zapewnienie sędziemu wynagrodzenia, które jest adekwatne do godności piastowanego urzędu, a także odpowiadające zakresowi jego obowiązków; celem takiego rozwiązania jest zmniejszenie szansy na to, aby sędzia był skłonny ulegać naciskom bądź propozycjom korupcyjnym; zapewnienie sędziom odpowiedniego poziomu wynagrodzenia jest warunkiem właściwego działania wymiaru sprawiedliwości. Na potwierdzenie powyższej tezy Sąd meriti powołał wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 października 2000 r., K 8/00, (opubl. OTK 2000/6/189.) W ocenie Sądu Rejonowego - analiza powyższego prowadzi do konkluzji, że powinnością władzy ustawodawczej oraz władzy wykonawczej jest stworzenie takiego mechanizmu wynagradzania sędziów, który uwolniłby sędziów od niepewności co do wysokości ich przyszłych dochodów i eliminowałby jakiekolwiek manipulacje kierowane w ich stronę. Sąd a quo podkreślił, iż Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 12 grudnia 2012 r. w sprawie K 1/12 (OTK-A 2012, nr 11, poz. 134), odnosząc się do problemu zamrożenia waloryzacji wynagrodzeń sędziów, zaakcentował, że sędziowie są jedyną grupą zawodową w Polsce, której Konstytucja gwarantuje prawo do wynagrodzenia odpowiadającego godności urzędu oraz zakresowi ich obowiązków; norma ta stanowi szczególną gwarancję ochrony wynagrodzeń sędziowskich na poziomie konstytucyjnym, co ogranicza dopuszczalność ingerencji ustawodawcy w system ich kształtowania; art. 178 ust. 2 Konstytucji jest przy tym nie tyle gwarancją wynagrodzenia sędziego jako sui generis pracownika, ile elementem ustroju sądownictwa – istotną materialną gwarancją niezawisłości sędziego; nie jest bowiem przypadkiem, że unormowanie to znajduje się w bezpośrednim sąsiedztwie postanowienia ustanawiającego zasadę niezawisłości sędziów ( art. 178 ust. 1 Konstytucji ). Najważniejszym aspektem wynagrodzenia godnego urzędu sędziego jest – zdaniem Sądu (...) instancji - by sposób ustalania jego wysokości był oparty na obiektywnych, wymiernych przesłankach i działał z mocy samej ustawy - niejako "automatycznie", bez potrzeby podejmowania w tej sprawie ocennych decyzji, które mogłyby być instrumentem nacisku na sędziów; istotna jest, oczywiście, także sama wysokość wynagrodzenia, które powinno zapewniać bezpieczeństwo finansowe sędziemu i jego rodzinie, rekompensować rygorystyczne ograniczenia w podejmowaniu innej działalności zarobkowej oraz sprzyjać budowaniu prestiżu urzędu sędziego; zdaniem Trybunału, wynagrodzenie to powinno być znacząco wyższe od przeciętnego wynagrodzenia w kraju; spełniający powyższe założenia, zobiektywizowany mechanizm kształtowania wynagrodzeń sędziowskich zaczął funkcjonować w 2009 r., w wyniku porozumienia przedstawicieli wszystkich trzech władz, pod auspicjami Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, a stosowne regulacje znalazły się w u.s.p., u.S.N., ustawie z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643, z późn. zm.) oraz ustawie z dnia 21 sierpnia 1997 r. - Prawo o ustroju sądów wojskowych (Dz. U. z 2012 r. poz. 952, z późn. zm.); system wynagradzania wszystkich sędziów oparty jest na takich samych zasadach i został wyodrębniony z systemu wynagrodzeń pozostałych pracowników sfery budżetowej; wysokość wynagrodzenia sędziego zależy w nim od następujących obiektywnych przesłanek: zajmowanego stanowiska, stażu pracy (łącznego oraz na danym stanowisku sędziowskim) oraz pełnionych w sądownictwie funkcji; system ten nie zawiera żadnych elementów uznaniowych, w rodzaju nagród lub premii, które mogłyby być uzależnione od oceny wyników czy jakości pracy sędziego i stanowić instrument wpływu na niego; mechanizm ustalania wynagrodzeń sędziów został uregulowany w art. 91 § 1c u.s.p. i w art. 42 § 2 u.S.N. - kształtuje on wynagrodzenie sędziego jako iloczyn ustawowo określonego mnożnika (wynoszącego dla sędziów sądów powszechnych i sędziów sądów administracyjnych - zależnie od zajmowanego stanowiska - od 2,05 do 3,23, a dla sędziów Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego - 4,13 w stawce podstawowej albo 4,75 w stawce awansowej) oraz mnożnej - podstawy wynagrodzenia zasadniczego w danym roku, którą stanowi wynagrodzenie w II kwartale, ogłaszane komunikatem Prezesa GUS w Monitorze Polskim; takie powiązanie wynagrodzeń sędziów z przeciętnym wynagrodzeniem (w miejsce wcześniejszego odniesienia do przeciętnego wynagrodzenia w sferze budżetowej) - chroni je przed związanym z inflacją spadkiem siły nabywczej, dzięki mechanizmowi swoistej samoczynnej podwyżki wynagrodzenia zasadniczego i dodatków funkcyjnych - gwarantując, że wynagrodzenia sędziów będą zmieniały się in plus w wypadku dobrej kondycji gospodarki narodowej; zarazem, w razie pogorszenia koniunktury gospodarczej i obniżenia przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej, ustawodawca przewidział, że wynagrodzenia sędziów mają pozostawać na tym samym poziomie ( art. 91 § 1d u.s.p. oraz art. 42 § 3 u.S.N.); mechanizm ten jest reakcją na dezyderat sejmowej Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka z 23 lipca 2008 r. i elementem zmian systemowych prowadzących do wykonania art. 178 ust. 2 Konstytucji , a jego celem jest odniesienie zasad kształtowania wynagrodzeń sędziów do obiektywnego wskaźnika i uniezależnienie tego procesu od ingerencji władz wykonawczej i ustawodawczej. Dalej Sąd meriti podniósł, za Trybunałem Konstytucyjnym, że najważniejszym aspektem wynagrodzenia godnego urzędu sędziego jest, by sposób ustalania jego wysokości był oparty na obiektywnych, wymiernych przesłankach i działał z mocy samej ustawy – niejako „automatycznie” bez potrzeby podejmowania w tej sprawie ocennych decyzji, które mogłyby być instrumentem nacisku na sędziów; w omawianym orzeczeniu sformułowano następujące „warunki brzegowe” wynagrodzenia odpowiadającego godności urzędu sędziego i zakresowi jego obowiązków, stanowiące pewną granicę zakresu ich kształtowania przez ustawodawcę, po przekroczeniu której działania legislacyjne należy uznać za sprzeczne z Konstytucją : 1. Wynagrodzenia sędziów powinny być kształtowane w sposób wykluczający jakąkolwiek uznaniowość - zarówno wobec całej tej grupy zawodowej - ze strony władzy wykonawczej, jak i w odniesieniu do poszczególnych sędziów, co do których niedopuszczalne jest uzależnianie jego wysokości od indywidualnej oceny ich pracy. 2. Wysokość wynagrodzenia sędziego, w tym rozpoczynającego karierę w zawodzie sędziowskim sędziego sądu rejonowego, powinna znacząco przewyższać wysokość przeciętnego wynagrodzenia w sferze budżetowej. 3. Wynagrodzenia sędziów powinny w dłuższym okresie czasu wykazywać tendencję wzrostową nie mniejszą niż przeciętne wynagrodzenie w sferze budżetowej. 4. W trudnej sytuacji budżetu państwa wynagrodzenia sędziów powinny być bardziej - niż wynagrodzenia wszystkich innych funkcjonariuszy i pracowników sfery budżetowej - chronione przed nadmiernie niekorzystnymi zmianami. 5. Niedopuszczalne jest obniżenie w drodze normatywnej nominalnej wysokości wynagrodzenia sędziów, z wyjątkiem sytuacji, o której stanowi art. 216 ust. 5 Konstytucji (przekroczenia konstytucyjnego limitu zadłużenia). Sąd a quo dalej wywiódł za Trybunałem Konstytucyjnym, że powinnością dwóch pierwszych władz (ustawodawczej i wykonawczej) wynikającą z art. 178 ust. 2 Konstytucji jest stworzenie takiego mechanizmu wynagradzania sędziów, który uwolniłby ich od niepewności co do wysokości ich przyszłych dochodów i uniemożliwiałby jakiekolwiek manipulacje w stosunku do nich; mechanizm ten powinien być stabilny i - bez zaistnienia szczególnie ważnych, konstytucyjnie legitymowanych przyczyn nie wolno zakłócać jego funkcjonowania; dalej Trybunał stwierdził, iż Trybunał Konstytucyjny uznał zakwestionowaną regulację - polegającą na jednorocznym "zamrożeniu" wynagrodzeń sędziów - za zgodną z Konstytucją , stwierdza jednak, że uznanie konstytucyjności tego rozwiązania wynika z jego incydentalnego charakteru oraz z uwzględnienia trudnej sytuacji finansowej państwa, zagrażającej równowadze budżetowej, stanowiącej wartość konstytucyjną konkurencyjną wobec wartości określonych w art. 178 Konstytucji ; podkreśla przy tym, że art. 178 ust. 2 w związku z art. 1 Konstytucji wyznacza w kwestii wynagrodzeń sędziowskich granice, których ustawodawca przekroczyć nie może, a gdyby je przekroczył, Trybunał Konstytucyjny nie mógłby tego zaakceptować; ustawodawca, statuując w art. 178 ust. 2 Konstytucji - w bezpośrednim sąsiedztwie postanowień wyrażających zasadę niezawisłości sędziowskiej - obowiązek zapewnienia sędziom warunków pracy i wynagrodzenia odpowiadających godności urzędu oraz zakresowi ich obowiązków, uznał, że te odpowiednie warunki i wynagrodzenie są konieczne do prawidłowego wypełniania ich funkcji - wymierzania sprawiedliwości (orzekania); ich celem nie jest ochrona indywidualnych interesów osób sprawujących urząd sędziego, lecz zapewnienie prawidłowego działania władzy sądowniczej, które jest koniecznym warunkiem urzeczywistniania rządów prawa; i chociaż z art. 178 ust. 2 Konstytucji nie można wyprowadzać praw podmiotowych sędziów do wynagrodzenia w określonej wysokości ani szczegółowych rozwiązań prawnych dotyczących ich wynagrodzeń, to - ze względu na istniejący charakter i specyficzne funkcje - można na jego podstawie wyznaczyć nieprzekraczalne granice dla władz ustawodawczej i wykonawczej, decydujących o sposobie wynagradzania sędziów; te granice, czy też "warunki brzegowe" wynagrodzenia odpowiadającego godności urzędu sędziego i zakresowi jego obowiązków określa od wielu lat w swym orzecznictwie Trybunał Konstytucyjny, który w obecnym składzie w pełni akceptuje tę linię orzeczniczą. Jednocześnie Sąd Rejonowy wskazał za Trybunałem Konstytucyjnym, że „zamrożenie” wynagrodzeń sędziowskich może być tolerowane tylko wyjątkowo, ze względu na inne wartości konstytucyjne, w szczególności ze względu na trudności budżetowe państwa, jeżeli występuje w kontekście szerszego programu oszczędnościowego; nie może w żadnym wypadku stać się ono systematyczną praktyką; tymczasem w ocenie Sądu (...) instancji działania ustawodawcy, w oparciu o które pozwany kształtował wysokość wynagrodzenia powódki w 2022 roku, nie miały charakter wyjątkowego (analogiczna sytuacja miała miejsce rok wcześniej i rok później), nie znajdowały uzasadnienia w trudnej sytuacji budżetowej, a w okresie tym nie projektowano i nie wdrażano jakiegokolwiek programu oszczędnościowego. W ocenie Sądu a quo przepisy ustawy okołobudżetowej, w oparciu o które pozwany naliczył i wypłacił powódce wynagrodzenie za poszczególne miesiące 2022 roku, w oczywisty sposób naruszają wymienione nieprzekraczalne „warunki brzegowe” sformułowane przez TK. Sąd Rejonowy wskazał, że: 1. po pierwsze, przyjęta przez ustawodawcę podstawa wymiaru ma charakter w pełni uznaniowy, albowiem nie opiera się na powiązaniu jej z przeciętnym wynagrodzeniem; zastosowany przez ustawodawcę mechanizm stwarza jedynie pozór takiego powiązania, przyjmując za punkt wyjścia kwotę odpowiadającą wartości przeciętnego wynagrodzenia, ale nie w III kwartale roku poprzedzającego (co przewiduje u.s.p.), ale w dowolnie wybranym przez ustawodawcę innym roku – 2021; co więcej, kwota ta podlega zwiększeniu o 26 zł, przy czym próżno szukać uzasadnienia dla przyjęcia właśnie takiej wartości modyfikującej wynagrodzenie przeciętne; równie dobrze ustawodawca mógłby zatem przyjąć za punkt wyjścia wynagrodzenie przeciętne z 2020 roku i zwiększyć je dowolną wartość albo przyjąć wynagrodzenie przeciętne z 2021 roku i zmniejszyć je o określoną kwotę; w każdym z przypadków uzyskałby pożądaną przez siebie wartość, iluzorycznie odwołując się do pojęcia wynagrodzenia przeciętnego; zabiegi te nie zmieniają jednak faktu, że podstawa wymiaru 5 050,48 zł, w oparciu o którą pozwany ustalił wynagrodzenie powódki w 2022 roku ma charakter w pełni arbitralny, oparty na uznaniowości władzy ustawodawczej. 2. po drugie, brak było finansowego uzasadnienia dla zredukowania waloryzacji wynagrodzenia sędziów w 2022 roku; w czasie, gdy w parlamencie procedowana była ustawa okołobudżetowa z 2021 roku, przedstawiciele rządu zapewniali o dobrym stanie finansów publicznych; tłumaczyli tym m.in. zasadność wzrostu uposażeń posłów i senatorów o około 4 500 zł miesięcznie (na podstawie rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 30 lipca 2021 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych zasad wynagradzania osób zajmujących kierownicze stanowiska państwowe, Dz. U. poz. 1394); ponadto, od 1 grudnia 2021 roku weszło w życie rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z 22 listopada 2021 roku w sprawie szczegółowych zasad wynagradzania osób zajmujących kierownicze stanowiska państwowe (Dz. U. poz. 2164 z późn. zm.), które podwyższyło wynagrodzenie Prezesa Rady Ministrów o 5 870 zł, ministra – o 5 082 zł, zaś wiceministra – o 6 012 zł w stosunku do stanu prawnego sprzed 1 sierpnia 2021 roku; jak wynika z załączonego do pozwu pisma Ministerstwa Finansów z 8 listopada 2022 roku średnie wynagrodzenie miesięczne brutto sekretarza stanu zatrudnionego w ministerstwie finansów wzrosło z kwoty 13 246,46 zł brutto w 2021 roku do kwoty 18 639,23 zł brutto w 2022 roku, a zatem o 40%; w tym czasie wynagrodzenia sędziów wzrosły o 4%; nie sposób także pominąć faktu, że w okresie od 1 stycznia 2020 roku do 18 września 2022 roku nagrody przyznane sekretarzom stanu, dyrektorom biur i dyrektorom departamentów w ministerstwie finansów wyniosły ponad 8 mln zł, zaś dla personelu pomocniczego – 3,6 mln zł, zaś tego rodzaju składniki wynagrodzenia, z uzasadnionych powodów ustrojowych, sędziom nie przysługują. 3. po trzecie, brak było pozafinansowego uzasadnienia dla odstąpienia od ustrojowego mechanizmu waloryzacji wynagrodzeń sędziów; rok 2022 roku, którego dotyczy pozew, był trzecim rokiem od momentu wybuchu pandemii (...) 19; zagrożenie z nią związane było już w fazie wygaszania (zakończono zasadniczy etap programu szczepień, nie raportowano codziennych statystyk dotyczących zakażonych) i z pewnością nie stanowiło podstawy do wdrażania programów oszczędnościowych, których – poza wynagrodzeniami sędziów – próżno doszukiwać się wśród ustaw uchwalanych w II połowie 2021 roku; w okresie procesowania omawianych przepisów nieznane były też czynniki wynikające z wybuchu wojny na Ukrainie, co miało miejsce 24 lutego 2022 roku; lektura uzasadnienia projektu ustawy okołobudżetowej na 2022 rok w zakresie dotyczącym określenia wynagrodzenia sędziów nie pozwala na zdekodowanie jakichkolwiek motywów, jakimi kierował się ustawodawca, zamrażając wynagrodzenia sędziów na kolejny rok; dowodzi to pełnej uznaniowości tego rodzaju działań i uzasadnia tezę o naruszeniu standardu konstytucyjnego, wyczerpująco wyjaśnionego w motywach rozstrzygnięcia Trybunału Konstytucyjnego w sprawie K 1/12. Reasumując, w przypadku analizowanej wyżej, arbitralnej i uznaniowej ingerencji w zasady wynagradzania sędziów doszło – zdaniem Sądu (...) instancji - do przekroczenia części ze wskazanych wyżej warunków brzegowych, które spełniane muszą być łącznie; w konsekwencji, wobec naruszenia przez wprowadzoną regulację art. 2, 32 ust. 1 i 2 oraz 178 ust. 2 Konstytucji sąd odmówił zastosowania art. 8 ust. 1 ustawy okołobudżetowej na 2022 r., stosując w to miejsce art. 91 § 1c u.s.p. Dodatkowo Sąd meriti zważył, iż zasada pierwszeństwa prawodawstwa unijnego nakłada na sądy obowiązek dokonywania oceny zgodności prawa krajowego z prawem unijnym i w razie stwierdzenia jego sprzeczności, odmowy zastosowania przepisu prawa państwa członkowskiego; Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej jako (...) ) w swoim orzecznictwie konsekwentnie podkreśla, że w przypadku przepisów krajowych państw członkowskich, prawo traktatowe oraz wydawane na jego podstawie akty pochodnego prawa unijnego wywołują skutek polegający na tym, że normy unijne (od momentu wejścia w życie) automatycznie wykluczają stosowanie jakichkolwiek niezgodnych z nimi nom prawa krajowego. W ocenie Sądu a quo przepisy art. 8 ust. 1 ustawy okołobudżetowej z 2022 r. oraz art. 12 ust. 1 ustawy okołobudżetowej z 2021 r. nie powinny znaleźć zastosowania w niniejszej sprawie z powodu ich niezgodności z art. 19 ust. 1 akapit drugi Traktatu o Unii Europejskiej z dnia 7 lutego 1992 r. (dalej jako (...) ) oraz z art. 47 akapit drugi Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej (dalej jako (...) ); przepis art. 19 ust. 1 akapit drugi (...) kreuje obowiązek ustanowienia przez państwa członkowskie "środków" niezbędnych do zapewnienia skutecznej ochrony sądowej. Dla urzeczywistnienia tej ochrony, kluczowe jest zapewnienie obywatelowi dostępu do niezawisłego” sądu w rozumieniu art. 47 akapit drugi KPP; zdaniem (...) pojęcie niezawisłości oznacza między innymi, że sąd wypełnia swe zadania w pełni autonomicznie, nie podlegając żadnej hierarchii służbowej ani nie będąc podporządkowanym komukolwiek i nie otrzymując nakazów czy wytycznych z jakiegokolwiek źródła, oraz że jest on w ten sposób chroniony przed ingerencją i naciskami zewnętrznymi mogącymi zagrozić niezależności osądu jego członków i wpływać na ich rozstrzygnięcia (zob. podobnie wyroki: z dnia 19 września 2006 r., W. , C 506/04, EU:C:2006:587, pkt 51; a także z dnia 16 lutego 2017 r., M. P. , C 503/15, EU:C:2017:126, pkt 37 i przytoczone tam orzecznictwo); (...) wskazuje przy tym, że nieodłączną gwarancję niezawisłości sędziowskiej stanowi (obok nieusuwalności sędziów) poziom wynagrodzenia odpowiadający wadze wykonywanych przez nich zadań (zob. wyroki: z dnia 19. września 2006 r., C-506/04, pkt 51; z dnia 27 lutego .2018 r., C-64/16, pkt 45; z dnia 24 czerwca 2019 r., C-619/18, (...) :EU:C:2019:531, pkt 75; opinia (...) z dnia 30 kwietnia 2019 r., 1/17, pkt 202). Dalej Sąd Rejonowy przytoczył wyrok (...) z dnia 27 lutego 2018 r., w którym stwierdzono, że art. 19 ust. 1 akapit drugi (...) należy interpretować w ten sposób, ze zasada niezawisłości sędziowskiej nie stoi na przeszkodzie stanowieniu wobec członków T. de C. (Trybunału Obrachunkowego) ogólnych przepisów o obniżeniu wynagrodzeń, takich jak przepisy, których dotyczy sprawa w postępowaniu ogólnym, związanych z wymogami zlikwidowania nadmiernego deficytu budżetowego oraz z programem pomocy finansowej Unii, ale w tym przypadku (w przeciwieństwie do będącego przedmiotem analizy w niniejszej sprawie) regulacje obniżające wynagrodzenia objęły nie tylko członków trybunału obrachunkowego, ale szerzej - różne osoby zajmujące funkcje publiczne i osoby wykonujące zadania w sektorze publicznym, w tym przedstawicieli władzy wykonawczej i sądowniczej (teza 48); jak wskazał TS nie można zatem rzeczowych przepisów postrzegać w ten sposób, że zostały ustanowione konkretnie wobec członków T. de C. - przeciwnie, mają one charakter przepisów ogólnych mających spowodować, ze wszyscy członkowie krajowej służby publicznej będą mieć udział w oszczędnościach podyktowanych wymogami zmniejszenia nadmiernego deficytu budżetu państwa portugalskiego, jednakże w realiach naszego państwa mamy do czynienia z sytuacją zgoła odmienną; obniżenie podstawy ustalania wynagrodzenia sędziów (de facto pozbawienie tej szczególnej ekspektatywy przysługującej wg ustawy sędziom), dokonane w kontekście roszczenia powódki, miało charakter wybiórczy, dotycząc wyłącznie jednej grupy zawodowej to jest sędziów (a także prokuratorów i pracowników, których wysokość wynagrodzenia jest relacjonowana do wynagrodzeń wspomnianych przedstawicieli wymiaru sprawiedliwości); przyjmując różne kryteria podziału ponownie należy wskazać, iż ograniczenia takie nie dotknęły innych grup zawodowych, grup społecznych czy przedstawicieli władzy wykonawczej i ustawodawczej. W ocenie Sądu (...) instancji zamrożenie wynagrodzeń sędziowskich mocą art. 8 ust. 1 ustawy okołobudżetowej z 2022 r. oraz art. 12 ust. 1 ustawy okołobudżetowej z 2021 r. nie spełnia standardów wynikających z ww. wyroku (...) , ergo uchybia zasadzie niezawisłości sędziowskiej, o której mowa w art. 47 KPP i art. 19 ust. 1 akapit drugi (...) . Mając na uwadze powyższe zasadnym było zasądzenie na rzecz powódki różnicy pomiędzy wynagrodzeniem wypłaconym przez pracodawcę a wynagrodzeniem, które było należne przy uwzględnieniu podstawy wymiaru na poziomie 5.504,52 zł. Wadliwy mechanizm waloryzacji rzutował – zdaniem Sądu a quo - w takim samym stopniu na każdy ze składników wynagrodzenia, do których powódka nabyła prawo w 2022 roku. Wobec tego Sąd ten zasądził na rzecz powódki wynagrodzenie zasadnicze oraz dodatek stażowy oraz funkcyjny w łącznej kwocie 15.534,27 złotych. Pozwany nie kwestionował wysokości dochodzonych roszczeń. O odsetkach Sąd orzekł na podstawie art. 481 § 1 k.c. w zw. z art. 300 k.p. – zgodnie z żądaniem powódki. Strona pozwana złożyła apelację od powyższego wyroku, zaskarżając go w całości. Skarżonemu rozstrzygnięciu zarzuciła: 1. naruszenie prawa procesowego – art.188 pkt 1 i art.193 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w zw. z art.3 ustawy o Trybunale Konstytucyjnym, a to poprzez zaniechanie skierowania do Trybunału Konstytucyjnego pytania prawnego w trybie art.193 Konstytucji RP w zw. z art.3 ustawy z dnia 25 czerwca 2015 roku o Trybunale Konstytucyjnym w kwestii zbadania zgodności z Konstytucją RP przepisu ustawy stanowiącego podstawę rozstrzygnięcia w sprawie, w sytuacji, gdy w razie powzięcia wątpliwości sąd orzekający był do takiego działania zobowiązany; 2. naruszenie prawa procesowego polegające na samodzielnym dokonaniu wykładni prawa, w sytuacji gdy w omawianej sprawie jedyne kompetencje do dokonania takiej wykładni posiada trybunał Konstytucyjny; 3. naruszenie prawa materialnego – art.8 ust.2 Konstytucji RP przez uznanie, że sąd powszechny jest uprawniony do badania zgodności ustaw z Konstytucją , a w konsekwencji do zajmowania stanowiska w kwestii ich zgodności lub niezgodności z ustawą zasadniczą ze skutkiem w postaci niezastosowania takiego przepisu, jak w rozpoznawanej sprawie; 4. naruszenie prawa materialnego – art.178 ust.1 Konstytucji RP poprzez błędną wykładnię, której skutkiem jest uznanie, że Sąd (...) instancji może podjąć samodzielną decyzję po uznaniu za niekonstytucyjny przepisu ustawy, podczas gdy w niniejszej sprawie sąd miał obowiązek skierować w razie wątpliwości wniosek do TK o zbadanie zgodności przepisu ustawy okołobudżetowej z Konstytucją . Podnosząc powyższe zarzuty apelujący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, względnie wyłącznie z ostrożności procesowej, o uchylenie wyroku i oddalenie powództwa oraz o zasądzenie kosztów postępowania za obie instancje, w tym ewentualnych kosztów zastępstwa procesowego. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Apelacja jest niezasadna i podlega oddaleniu. Jakkolwiek w orzecznictwie i literaturze wypowiadane są tezy, że sądy i inne organy stosowania prawa nie mają kompetencji do orzekania o niekonstytucyjności przepisu ustawy i odmowy jego stosowania (przede wszystkim wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 31 stycznia 2001 r., P 4/99, OTK 2001 nr 1, poz. 5, a także przykładowo wyroki Sądu Najwyższego z dnia 30 października 2002 r., V CKN 1456/00, LEX nr 57237; z dnia 16 kwietnia 2004 r., (...) CK 291/03, OSNC 2005 nr 4, poz. 71; Rzeczpospolita 2005 nr 5, s. 4, z glosą K. Grzesiowskiego; Gdańskie Studia Prawnicze-Przegląd Orzecznictwa 2005 nr 4, poz. 22, z glosą M. Jasińskiego; z dnia 24 listopada 2015 r., II CSK 517/14, LEX nr 1940564; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 22 maja 2019 r., II UK 158/18, LEX nr 2671074 oraz po pewnych wahaniach postanowienie z dnia 9 października 2020 r., III CZP 95/19, LEX nr 3066660; w literaturze przykładowo L. Bosek: Bezprawie legislacyjne, Wyd. II, Warszawa 2021), to jednak w świetle nowszych poglądów prezentowanych w orzecznictwie oraz doktrynie, odnoszących się do problematyki będącej przedmiotem zaskarżenia możliwość odmowy zastosowania przez sąd przepisu ustawy, który uznał za niezgodny z Konstytucją RP , jest dopuszczalna (pod pewnymi warunkami). Kompetencję orzekania o niekonstytucyjności oznaczonego przepisu ustawy ma wyłącznie Trybunał Konstytucyjny i tylko on może rozważać usunięcie z systemu prawnego przepisów sprzecznych z ustawą zasadniczą ( art. 188 pkt 1 Konstytucji RP ), jednakże orzekanie o zgodności ustaw z Konstytucją (art. 188 pkt 1 ustawy zasadniczej), co niewątpliwie należy do wyłącznej kompetencji Trybunału Konstytucyjnego, nie jest tożsame z oceną konstytucyjności przepisu mającego zastosowanie w konkretnej sprawie rozstrzyganej przez sąd. Sąd jest obowiązany do oceny konstytucyjności przepisu ustawy w ramach ustalania, który przepis obowiązującego prawa będzie zastosowany do rozstrzygnięcia danego stanu faktycznego w indywidualnej sprawie. Odmowa zastosowania przepisu ustawy uznanego przez sąd za sprzeczny z Konstytucją nie narusza zatem kompetencji Trybunału Konstytucyjnego i nie ma bezpośredniego związku z tymi kompetencjami. Uznanie, że sądy powszechne nie są uprawnione do badania zgodności ustaw z Konstytucją , a w konsekwencji do zajmowania stanowiska w kwestii ich zgodności, jak też niezgodności z ustawą zasadniczą, jest wyraźnie sprzeczne z art. 8 ust. 2 Konstytucji RP , który zobowiązuje do bezpośredniego stosowania jej przepisów, przy czym pod pojęciem "stosowanie" należy rozumieć w pierwszym rzędzie sądowe stosowanie prawa (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 sierpnia 2017 r., (...) UK 325/16, uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 4 lipca 2001 r., III ZP 12/01, OSNAPiUS 2002 nr 2, poz. 34 oraz wyroki Sądu Najwyższego z dnia 7 kwietnia 1998 r., (...) PKN 90/98, OSNAPiUS 2000 nr 1, poz. 6; z dnia 20 sierpnia 2001 r., III RN 189/00, OSNAPiUS 2002 nr 6, poz. 130; z dnia 8 stycznia 2009 r., I CSK 482/08, LEX nr 491552; z dnia 8 października 2015 r., III KRS 34/12, OSNP 2016 nr 11, poz. 103 oraz z dnia 17 marca 2016 r., III KRS (...) , LEX nr 2288953 i powołane w nich orzecznictwo) . Również w doktrynie wyróżniono różne wzorce zachowania sądu w związku ze stwierdzeniem sprzeczności przepisu ustawy z Konstytucją RP . Podnosi się, że decyzja o odmowie zastosowania przepisu ustawy uwarunkowana jest wpływem zaistniałej sprzeczności (nieuzgadnialności) na rozstrzygnięcie konkretnej sprawy, będącej przedmiotem rozpoznania przez sąd. Jeśli konsekwencją zastosowania niezgodnego z Konstytucją RP przepisu ustawy byłoby wydanie niesprawiedliwego rozstrzygnięcia, to sąd - stosownie do stopnia własnego przekonania i realnych możliwości procesowych (zwłaszcza w zakresie możliwości orzeczniczych TK) - podejmie decyzję o: (1) wystąpieniu do TK z pytaniem prawnym co do zgodności przepisu ustawy z Konstytucją , lub (2) o odmowie zastosowania niezgodnego z Konstytucją przepisu ustawy i rozstrzygnięciu sprawy w oparciu o bezpośrednie zastosowanie przepisów Konstytucji . Decyzja sądu zależeć powinna od przekonania składu orzekającego co do: (1) sprzeczności normy ustawowej z normą konstytucyjną, (2) wpływu owej sprzeczności na kształt rozstrzygnięcia w indywidualnym akcie stosowania prawa (M. Gutowski, P. Kardas: Domniemanie konstytucyjności a kompetencje sądów, Palestra 2016 nr 5, s. 44). Ocena konstytucyjności prawa sprawowana przez sądy w ramach bezpośredniego stosowania Konstytucji służy nie tylko zapewnieniu zgodności orzeczeń z Konstytucją , a w konsekwencji zapewnieniu wydania orzeczenia słusznego, sprawiedliwego i realizującego konstytucyjną aksjologię i wartości, ale także przyspieszeniu postępowania. Pozwala ponadto na badanie konstytucyjności prawa w różnorodnych sprawach, odmiennych okolicznościach faktycznych, co znacznie poszerza zakres oceny konstytucyjności. Trybunał Konstytucyjny bada bowiem zgodność z Konstytucją w sposób abstrakcyjny i w zakresie wniosku, co istotnie zawęża pole działania tego organu. Kontrola rozproszona stwarza także możliwość interpretacji Konstytucji oraz ustaw z uwzględnieniem szerokiego spektrum wiedzy specjalistycznej sądów w poszczególnych działach prawa, a tym samym poszerza perspektywę rozumienia Konstytucji (M. Gutowski, P. Kardas: Wykładnia i stosowanie prawa w procesie opartym na Konstytucji, Warszawa 2017, § 3. Znaczenie Konstytucji dla procesu sądowego stosowania prawa; por. też M. Haczkowska: Zasada bezpośredniego stosowania konstytucji w działalności orzeczniczej sądów, Przegląd Sejmowy 2005 nr 1; R. Balicki: Bezpośrednie stosowanie konstytucji, Krajowa Rada Sądownictwa 2016 nr 4, s. 13; M. Gutowski, P. Kardas: Sądowa kontrola konstytucyjności prawa. Kilka uwag o kompetencjach sądów powszechnych do bezpośredniego stosowania Konstytucji, Palestra 2016 nr 4, s. 5; E. Maniewska: Pojęcie argumentacji konstytucyjnej i jej ewolucja w orzecznictwie Sądu Najwyższego [w:] Argumentacja konstytucyjna w orzecznictwie sądowym, Studia i Analizy Sądu Najwyższego - Materiały Naukowe, Tom IV, Warszawa 2017, s. 59; W. Sanetra: Bezpośrednie stosowanie Konstytucji RP przez Sąd Najwyższy, Przegląd Sądowy 2017 nr 2, s. 5; P. Tuleja: Wpływ przesłanki funkcjonalnej na sposób rozpoznania pytania prawnego przez Trybunał Konstytucyjny, Przegląd Sądowy 2017 nr 6, s. 7; A. Bodnar: Wykonywanie orzeczeń Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Polsce. Wymiar instytucjonalny, Warszawa 2018, Rozdział VII, pkt 9. Zagrożenia dla niezależności sądownictwa a stosowanie Konwencji przez sądy; P. Mikuli: Doktryna konieczności jako uzasadnienie dla rozproszonej kontroli konstytucyjności ustaw w Polsce, Gdańskie Studia Prawnicze 2018 nr 2, s. 635; J. Podkowik: Sądy wobec niekonstytucyjnych aktów normatywnych u progu trzeciej dekady obowiązywania Konstytucji RP, Przegląd Sądowy 2018 nr 5, s. 5; J. Roszkiewicz: Incydentalna kontrola legalności aktów organów władzy publicznej w procesach dotyczących ochrony dóbr osobistych, Monitor Prawniczy 2019 nr 11, s. 591; P. Polak: Związanie sądu wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego wydanym w nieprawidłowo umocowanym składzie (refleksje na tle wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 czerwca 2018 r., sygn. akt V SA/Wa 459/18), Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego 2020 nr 3, s. 63; P. Radziewicz: Kryzys konstytucyjny i paradygmatyczna zmiana konstytucji, Państwo i Prawo 2020 nr 10, s. 3; P. Jabłońska: Konstytucyjne podstawy rozproszonej kontroli konstytucyjności prawa, Przegląd Sądowy 2020 nr 11-12, s. 21). W ocenie Sądu Okręgowego, z uwagi na bezpieczeństwo obrotu prawnego kształtowanego również przez indywidualne akty stosowania prawa, jakimi są orzeczenia sądowe - odmowa zastosowania przepisu ustawy może jednak nastąpić wyłącznie w wypadku, gdy sąd rozpoznający sprawę nie ma wątpliwości co do niezgodności danego przepisu z Konstytucją RP , a sprzeczność ma charakter oczywisty, inaczej mówiąc, gdy zachodzi sytuacja oczywistej niekonstytucyjności przepisu. Sytuacja taka może zachodzić zwłaszcza wówczas, gdy porównywane przepisy ustawy i Konstytucji RP dotyczą regulacji tej samej materii i są ze sobą sprzeczne, a norma konstytucyjna jest skonkretyzowana w stopniu pozwalającym na jej samoistne zastosowanie, gdy ustawodawca wprowadził regulację identyczną, jak norma objęta już wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego, gdy Trybunał stwierdził niekonstytucyjność określonej normy prawnej zamieszczonej w przepisie tożsamym, który nie podlegał rozpoznaniu przed Trybunałem, gdy sposób rozumienia przepisu ustawy wynika z utrwalonego orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 21 czerwca 2023 r., (...) 268/22, wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 8 stycznia 2009 r., (...) CSK 482/08; z dnia 17 marca 2016 r., V CSK 377/15, z glosą J. G. F. ; (...) in vita. (...) in iure. Księga Jubileuszowa dedykowana Profesorowi J. J. , pod red. A. B. i S. C. , W. 2018, z glosą M. B. ; uchwałę składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 października 2006 r., I (...) 2/06, oraz wyroki tego Sądu z dnia 24 września 2008 r., (...) OSK (...) , oraz z dnia 18 grudnia 2013 r., I (...) 36/13). Wskazać w tym miejscu należy na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 listopada 2023 roku wydany w sprawie K 1/23, który stwierdza, że art. 8 i art. 9 ustawy z dnia 1 grudnia 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2023 (Dz.U. poz. 2666, ze zm.) są niezgodne z art. 178 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej , zaś art.7 tej ustawy jest niezgodny z art. 195 ust. 2 Konstytucji . Trybunał Konstytucyjny wprost wskazał w powyższym orzeczeniu, że rozwiązania unormowane w przedmiocie kontroli, czyli art. 7, art. 8 i art. 9 ustawy okołobudżetowej na 2023 r., nie tylko nie są spójne z rozwiązaniami lex generalis zawartymi w prawie o ustroju sądów powszechnych , ustawie o Sądzie Najwyższym oraz ustawie o statusie Sędziów TK, ale także nie są nawet spójne z analogicznymi przepisami ustawy okołobudżetowej na 2021 r. i ustawy okołobudżetowej na 2022 r.; oznacza to, że ustawodawca w tej materii kierował się daleko posuniętą uznaniowością, która nie zapewnia sędziom konstytucyjnych gwarancji wysokości ich przyszłych dochodów oraz nie chroni ich przed potencjalnymi manipulacjami ze strony ustawodawcy; wobec tego zasady wynagradzania sędziów uregulowane na mocy art. 7, art. 8 i art. 9 ustawy okołobudżetowej na 2023 r. nie spełniają warunków brzegowych określonych w orzecznictwie TK. Powyższy wyrok Trybunału Konstytucyjnego dotyczył wprawdzie ustawy okołobudżetowej na rok 2023, jednakże biorąc pod uwagę, iż w orzeczeniu tym powołano się na zawarte w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 12 grudnia 2012 roku, wydanym w sprawie K 1/12, zasady oceny dopuszczalności zmian zasad kształtowania wynagrodzeń sędziów, a w szczególności konieczność spełnienia „warunków brzegowych” - szczegółowo przywołanych przez Sąd meriti w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku - zajęte stanowisko ma niewątpliwe znaczenie dla oceny zgodności z Konstytucją rozwiązań przyjętych w roku 2022, będących przedmiotem orzekania w niniejszej sprawie. W świetle powyższych uwag za niezasadne uznać należy zarzuty apelacji wskazujące na naruszenie przez Sąd meriti prawa procesowego – art.188 pkt 1 i art.193 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w zw. z art.3 ustawy o Trybunale Konstytucyjnym. Sąd rozpoznający przedmiotową sprawę w (...) instancji nie był bowiem zobowiązany do skierowania do Trybunału Konstytucyjnego pytania prawnego w trybie art.193 Konstytucji RP w zw. z art.3 ustawy z dnia 25 czerwca 2015 roku o Trybunale Konstytucyjnym w kwestii zbadania zgodności z Konstytucją RP przepisu ustawy stanowiącego podstawę rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie, w sytuacji stwierdzenia oczywistej niezgodności tego przepisu. Sam mógł bowiem – w świetle powyższych rozważań - dokonać takiej wykładni. Sąd Okręgowy w pełni podziela przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku argumentację w tym zakresie, uznając brak potrzeby ponownego cytowania stanowiska Sądu Rejonowego. Powyższa teza prowadzi do wniosku, że Sąd (...) instancji – będąc uprawnionym do zbadania zgodności z Konstytucją przepisu, na podstawie którego ustalono wysokość wynagrodzenia powódki w 2022 roku, a w konsekwencji do zajęcia stanowiska w kwestii niezgodności tego przepisu z ustawą zasadniczą ze skutkiem w postaci jego niezastosowania - nie naruszył art.8 ust.2 Konstytucji RP ani art.178 ust.1 Konstytucji RP . Nie podzielając zatem argumentacji apelanta o niedopuszczalności rozproszonej, konkretnej kontroli konstytucyjności przepisów ustawy będącej przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie, uznać należy, ze wniesiony środek odwoławczy jest bezzasadny. Z tego względu – na podstawie art.385 k.p.c. Sąd Okręgowy apelację oddalił. SSO Paulina Kuźma
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI