saos:92530

Sąd Najwyższy2010-06-22
SAOSnieruchomościksięgi wieczysteWysokanajwyższy
hipotekanieruchomościksięgi wieczysteczłonek zarządukoszty egzekucyjneodpowiedzialnośćOrdynacja podatkowapostępowanie egzekucyjne

Sąd Najwyższy uchylił postanowienie sądu okręgowego dotyczące wpisu hipoteki przymusowej na majątku członka zarządu spółki, przekazując sprawę do ponownego rozpoznania z powodu błędnego założenia sądu niższej instancji.

Sąd Najwyższy rozpoznał skargę kasacyjną wnioskodawcy, Skarbu Państwa - Dyrektora Izby Celnej w O., od postanowienia sądu okręgowego, które oddaliło apelację od postanowienia sądu rejonowego. Sprawa dotyczyła wpisu hipoteki przymusowej zwykłej na udziale M. K. w prawie własności nieruchomości, zabezpieczającej należność z tytułu kosztów postępowania egzekucyjnego przeciwko spółce. Sądy niższych instancji uznały, że hipoteka taka nie może być ustanowiona na majątku członka zarządu. Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone postanowienie, wskazując na błędne założenie sądów niższych instancji dotyczące możliwości zabezpieczenia kosztów egzekucyjnych.

Sąd Najwyższy w składzie sędziów: Mirosława Wysocka (przewodniczący), Marian Kocon (sprawozdawca) i Hubert Wrzeszcz, rozpoznał skargę kasacyjną wnioskodawcy, Skarbu Państwa - Dyrektora Izby Celnej w O., od postanowienia Sądu Okręgowego w E. z dnia 30 czerwca 2009 r. Sprawa dotyczyła wniosku o wpis hipoteki przymusowej zwykłej w kwocie 290 194,30 zł na udziale M. K. w prawie własności nieruchomości, zabezpieczającej należność z tytułu kosztów postępowania egzekucyjnego prowadzonego przeciwko spółce. Sądy niższych instancji, w tym Sąd Okręgowy, oddaliły apelację wnioskodawcy, opierając się na poglądzie, że na podstawie decyzji o odpowiedzialności członka zarządu za zobowiązania podatkowe spółki, nie można ustanowić hipoteki przymusowej na jego majątku dla zabezpieczenia kosztów postępowania egzekucyjnego. Sąd Najwyższy uznał to stanowisko za błędne. Wskazał, że sądy niższych instancji pominęły fakt, iż koszty egzekucji prowadzonej przeciwko spółce nie podlegają zaspokojeniu na podstawie art. 115 § 1 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, ponieważ są to koszty związane z egzekucją przeciwko spółce, a nie przeciwko członkowi zarządu, na którego opiewa tytuł wykonawczy. Koszty te stanowią należność wymienioną w art. 107 Ordynacji podatkowej. Sąd Najwyższy podkreślił, że nie ma podstaw do różnicowania tych należności pod względem dopuszczalności ich zabezpieczenia. W związku z tym, Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę Sądowi Okręgowemu w E. do ponownego rozpoznania, orzekając również o kosztach postępowania kasacyjnego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Tak, hipoteka przymusowa zwykła może być ustanowiona na majątku członka zarządu zabezpieczająca należność z tytułu kosztów postępowania egzekucyjnego prowadzonego przeciwko spółce, jeśli tytuł wykonawczy opiewa na członka zarządu.

Uzasadnienie

Sądy niższych instancji błędnie uznały, że art. 115 § 1 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji stanowi przeszkodę do uwzględnienia wniosku o wpis hipoteki. Pominęły, że stwierdzone tytułem wykonawczym koszty egzekucji prowadzonej przeciwko spółce nie podlegają zaspokojeniu na podstawie tego przepisu, gdyż są kosztami związanymi z egzekucją prowadzoną przeciwko spółce, a nie członkowi zarządu spółki, na którego opiewa tytuł wykonawczy. Stanowią one należność wymienioną w art. 107 Ordynacji podatkowej.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylenie postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania

Strona wygrywająca

wnioskodawca (Skarb Państwa - Dyrektor Izby Celnej w O.)

Strony

NazwaTypRola
Skarb Państwa - Dyrektor Izby Celnej w O.organ_państwowywnioskodawca
M. K.osoba_fizycznauczestnik

Przepisy (12)

Główne

u.k.w.h. art. 109 § ust. 1

Ustawa o księgach wieczystych i hipotece

Wierzyciel, którego wierzytelność jest stwierdzona tytułem wykonawczym, określonym w przepisach o postępowaniu egzekucyjnym, może na podstawie tego tytułu uzyskać hipotekę na wszystkich nieruchomościach dłużnika (hipoteka przymusowa). Tytułem wykonawczym w rozumieniu tego przepisu jest także administracyjny tytuł wykonawczy.

Pomocnicze

u.k.w.h. art. 69

Ustawa o księgach wieczystych i hipotece

Wierzyciel, którego wierzytelność jest stwierdzona tytułem wykonawczym, określonym w przepisach o postępowaniu egzekucyjnym, może na podstawie tego tytułu uzyskać hipotekę na wszystkich nieruchomościach dłużnika (hipoteka przymusowa).

k.p.c. art. 1025 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania cywilnego

Koszty te bowiem zaspokajane są w pierwszej kolejności z kwoty uzyskanej ze sprzedaży przedmiotu obciążonego hipoteką.

k.p.c. art. 1025 § § 3 zd. 2

Kodeks postępowania cywilnego

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji art. 115 § § 1 pkt 1

Stanowi przeszkodę do uwzględnienia wniosku o wpis hipoteki przymusowej.

Ordynacja podatkowa art. 116 § § 1

Dotyczy odpowiedzialności członka zarządu za zobowiązania podatkowe spółki.

Ordynacja podatkowa art. 107

Należności z tytułu kosztów postępowania egzekucyjnego.

Ordynacja podatkowa art. 34 § § 1, 3 pkt 1 i § 5

Ordynacja podatkowa art. 35 § § 2 pkt. 1 lit. e

k.p.c. art. 6268 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Zakres kognicji sądu rozpoznającego wniosek o wpis w księdze wieczystej.

u.k.w.h. art. 31 § ust. 1

Ustawa o księgach wieczystych i hipotece

Wpis może być dokonany na podstawie dokumentu z podpisem notarialnie poświadczonym, jeżeli przepisy szczególne nie przewidują innej formy dokumentu.

u.k.w.h. art. 31 § ust. 2

Ustawa o księgach wieczystych i hipotece

Wpisy potrzebne do usunięcia niezgodności między stanem prawnym ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Koszty egzekucji prowadzonej przeciwko spółce nie podlegają zaspokojeniu na podstawie art. 115 § 1 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, gdyż są to koszty związane z egzekucją przeciwko spółce, a nie członkowi zarządu, na którego opiewa tytuł wykonawczy. Koszty te stanowią należność wymienioną w art. 107 Ordynacji podatkowej. Nie ma podstaw do różnicowania należności z art. 107 Ordynacji podatkowej pod względem dopuszczalności ich zabezpieczenia.

Odrzucone argumenty

Pogląd sądów niższych instancji, że na podstawie decyzji o odpowiedzialności członka zarządu za zobowiązania podatkowe spółki, nie może być ustanowiona hipoteka przymusowa zwykła na majątku członka zarządu zabezpieczająca należność z tytułu kosztów postępowania egzekucyjnego.

Godne uwagi sformułowania

Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Sądy niższych instancji oddalając wniosek wyszły z błędnego założenia, że art. 115 § 1 pkt. 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji stanowi przeszkodę do jego uwzględnienia. Pominęły bowiem, że stwierdzone tytułem wykonawczym koszty egzekucji prowadzonej przeciwko spółce nie podlegają zaspokojeniu na podstawie tego przepisu, gdyż są kosztami związanymi z egzekucją prowadzoną przeciwko spółce, a nie członkowi zarządu spółki, na którego opiewa tytuł wykonawczy.

Skład orzekający

Mirosława Wysocka

przewodniczący

Marian Kocon

sprawozdawca

Hubert Wrzeszcz

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących możliwości ustanowienia hipoteki przymusowej na majątku członka zarządu w celu zabezpieczenia kosztów postępowania egzekucyjnego przeciwko spółce."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji odpowiedzialności członka zarządu za zobowiązania spółki i kosztów egzekucyjnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia odpowiedzialności członków zarządu i możliwości zabezpieczania należności publicznoprawnych, co jest istotne dla praktyków prawa gospodarczego i podatkowego.

Czy koszty egzekucyjne spółki można ściągnąć z majątku członka zarządu poprzez hipotekę?

Dane finansowe

WPS: 290 194,3 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
POSTANOWIENIE Dnia 22 czerwca 2010 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Mirosława Wysocka (przewodniczący) SSN Marian Kocon (sprawozdawca) SSN Hubert Wrzeszcz w sprawie z wniosku Skarbu Państwa - Dyrektora Izby Celnej w O. przy uczestnictwie M. K. o wpis hipoteki, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 22 czerwca 2010 r., skargi kasacyjnej wnioskodawcy od postanowienia Sądu Okręgowego w E. z dnia 30 czerwca 2009 r., sygn. akt I Ca (…), uchyla zaskarżone postanowienie i sprawę przekazuje Sądowi Okręgowemu w E. do ponownego rozpoznania oraz orzeczenia o kosztach postępowania kasacyjnego. Uzasadnienie Sąd Okręgowy w E. postanowieniem z dnia 30 czerwca 2009 r. oddalił apelację Skarbu Państwa – Dyrektora Izby Celnej w O. od postanowienia Sądu Rejonowego w E. z dnia 26 lutego 2009 r. oddalającego wniosek o wpis w księdze wieczystej na udziale M. K. w prawie własności nieruchomości hipoteki przymusowej zwykłej w kwocie 290 194,30 zł stwierdzonej administracyjnym tytułem wykonawczym. U podłoża tego rozstrzygnięcia legł pogląd, że na podstawie decyzji wydanej w oparciu o art. 116 § 1 w zw. z art. 107 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 Ordynacja podatkowa (jedn. tekst: 2005 r. Dz. U. Nr 8 poz. 60, ze zm.) o odpowiedzialności członka zarządu za 2 zobowiązania podatkowe spółki, nie może być ustanowiona hipoteka przymusowa zwykła na majątku członka zarządu zabezpieczająca należność z tytułu kosztów prowadzonego przeciwko spółce postępowania egzekucyjnego. Koszty te bowiem zaspokajane są w pierwszej kolejności z kwoty uzyskanej ze sprzedaży przedmiotu obciążonego hipoteką (art. 1025 § 1 pkt1 k.p.c.). Skarga kasacyjna wnioskodawcy od postanowienia Sądu Okręgowego zawiera zarzut naruszenia art. 69 ustawy o księgach wieczystych i hipotece w zw. z art. 1025 § 3 zd. 2 k.p.c. w zw. z art. 115 § 1 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (jedn. tekst: Dz. U. 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.), a także art.109 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece w zw. z art. 34 § 1,3 pkt 1 i § 5 oraz art. 35 § 2 pkt. 1 lit. e Ordynacji podatkowej, i zmierza do uchylenia tego postanowienia oraz przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Stosownie do art. 6268 § 2 k.p.c., sąd rozpoznając wniosek o wpis w księdze wieczystej bada jedynie treść i formę wniosku, dołączonych do wniosku dokumentów oraz treść księgi wieczystej. Przepis ten wyznacza zakres kognicji sądów merytorycznych obu instancji - zarówno sądu rozpoznającego wniosek o wpis (sądu pierwszej instancji) jak i sądu drugiej instancji, rozpoznającego apelację od wpisu. W myśl art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (jedn. tekst: Dz. U. z 2001 r. Nr 124, poz. 1361 ze zm., dalej: „u.k.w.h.”), wpis może być dokonany na podstawie dokumentu z podpisem notarialnie poświadczonym, jeżeli przepisy szczególne nie przewidują innej formy dokumentu. Przepis ten zawiera minimum wymagań formalnych obowiązujących w postępowaniu wieczystoksięgowym, wiążących się z celami, jakim służą księgi wieczyste. Obowiązują one przy dokonywaniu wszelkich wpisów mających znaczenie prawne, w tym także wpisów przewidzianych w art. 31 ust. 2 u.k.w.h., potrzebnych do usunięcia niezgodności między stanem prawnym ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym. Według art. 109 ust. 1 u.k.w.h. wierzyciel, którego wierzytelność jest stwierdzona tytułem wykonawczym, określonym w przepisach o postępowaniu egzekucyjnym, może na podstawie tego tytułu uzyskać hipotekę na wszystkich nieruchomościach dłużnika (hipoteka przymusowa). Tytułem wykonawczym w rozumieniu tego przepisu jest także administracyjny tytuł wykonawczy. Dokumentem, o którym mowa we wskazanych przepisach, jest niewątpliwie dołączony do wniosku administracyjny tytuł wykonawczy na kwotę 290 194,30 zł. 3 Spełnia on wszelkie wymogi formalne określone w art. 27 § 1-3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Sądy niższych instancji oddalając wniosek wyszły z błędnego założenia, że art. 115 § 1 pkt. 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji stanowi przeszkodę do jego uwzględnienia. Pominęły bowiem, że stwierdzone tytułem wykonawczym koszty egzekucji prowadzonej przeciwko spółce nie podlegają zaspokojeniu na podstawie tego przepisu, gdyż są kosztami związanymi z egzekucją prowadzoną przeciwko spółce, a nie członkowi zarządu spółki, na którego opiewa tytuł wykonawczy. Stanowią one należność wymienioną w art. 107 Ordynacji podatkowej. Nie ma żadnych racjonalnych podstaw do różnicowania jednolicie ujmowanych w tym przepisie należności z punktu widzenia dopuszczalności ich zabezpieczenia i pierwszeństwa zaspokojenia w toku egzekucji w administracji. Skoro Sąd Okręgowy wyszedł z odmiennego złożenia zaskarżone postanowienie nie mogło się ostać. Z tych przyczyn orzeczono, jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI