saos:514173

Sąd Okręgowy w ŁodziŁódź2023-03-23
SAOSubezpieczenia społeczneubezpieczenie społeczne rolnikówWysokaokręgowy
ubezpieczenie społeczne rolnikówKRUSumowa zleceniedziałalność gospodarczaciągłość ubezpieczeniaprzychódminimalne wynagrodzenieinterpretacja przepisów

Sąd Okręgowy zmienił decyzję Prezesa KRUS, stwierdzając brak podstaw do ustania ubezpieczenia społecznego rolników dla J.R. pomimo wykonywania umów zlecenia i prowadzenia działalności gospodarczej, uznając, że przychody nie przekroczyły dopuszczalnych limitów.

Prezes KRUS decyzją z marca 2023 r. stwierdził ustanie ubezpieczenia społecznego rolników dla J.R. w określonych okresach, powołując się na wykonywanie umów zlecenia i prowadzenie działalności gospodarczej, które miały przerywać ciągłość ubezpieczenia lub przekraczać progi dochodowe. J.R. wniosła odwołanie, kwestionując decyzję. Sąd Okręgowy w Łodzi, analizując przepisy ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, w tym art. 5a i 5b, uznał, że przychody z umów zlecenia nie przekroczyły dopuszczalnych limitów, a warunki dotyczące prowadzenia działalności gospodarczej zostały spełnione. W konsekwencji, sąd zmienił zaskarżoną decyzję, stwierdzając brak podstaw do ustania ubezpieczenia.

Decyzją z dnia 23 marca 2023 roku Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (KRUS) stwierdził ustanie ubezpieczenia społecznego rolników dla J.R. w zakresie ubezpieczenia wypadkowego, chorobowego i macierzyńskiego oraz ubezpieczenia emerytalno-rentowego w okresach od 4 kwietnia 2011 roku do 31 maja 2014 roku oraz od 1 września 2014 roku do 23 września 2019 roku. Decyzja została wydana w oparciu o informacje z ZUS, wskazujące na zgłoszenie J.R. do ubezpieczeń społecznych z tytułu umów agencyjnych, zleceń lub świadczenia usług w różnych okresach. Organ rentowy uznał, że w niektórych okresach przychód przekroczył kwotę określoną w art. 5b ustawy, co skutkowało przerwą w ciągłości ubezpieczenia rolników. J.R. wniosła odwołanie od tej decyzji, domagając się jej zmiany i stwierdzenia podlegania ubezpieczeniu rolników. W odpowiedzi na odwołanie, Prezes KRUS wniósł o jego oddalenie. Sąd Okręgowy w Łodzi ustalił stan faktyczny, zgodnie z którym J.R. podlegała ubezpieczeniu społecznemu rolników jako małżonka rolnika i jednocześnie prowadziła pozarolniczą działalność gospodarczą w różnych okresach. Sąd przeanalizował przepisy ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, w szczególności art. 5a i 5b, dotyczące sytuacji rolników jednocześnie podlegających innym ubezpieczeniom społecznym lub prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą. Sąd uznał, że przychody osiągane przez J.R. z tytułu umów zlecenia nie przekroczyły dopuszczalnych limitów określonych w art. 5b ustawy, nawet przy uwzględnieniu rocznych okresów rozliczeniowych. Ponadto, sąd stwierdził, że J.R. spełniała warunki do kontynuowania ubezpieczenia rolniczego pomimo prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, zgodnie z art. 5a ustawy. W związku z tym, Sąd Okręgowy zmienił zaskarżoną decyzję Prezesa KRUS, stwierdzając brak podstaw do ustania ubezpieczenia społecznego rolników dla J.R. w spornych okresach.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, jeśli przychód z umów zlecenia nie przekracza dopuszczalnego limitu (według znowelizowanego art. 5b ustawy) i spełnione są warunki dotyczące prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej (art. 5a ustawy), ustanie ubezpieczenia rolników nie następuje.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że przychody z umów zlecenia nie przekroczyły limitów określonych w art. 5b ustawy, nawet przy uwzględnieniu rocznych okresów rozliczeniowych. Ponadto, spełnione zostały warunki do kontynuowania ubezpieczenia rolniczego pomimo prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej zgodnie z art. 5a ustawy. Sąd odwołał się do orzecznictwa SN i SA, podkreślając cel wprowadzenia art. 5b ustawy oraz zasadę proporcjonalności.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

zmiana decyzji

Strona wygrywająca

J. R. (2)

Strony

NazwaTypRola
J. R. (1)osoba_fizycznawnioskodawca
J. R. (2)osoba_fizycznazainteresowana
Prezes (...) / KRUSinstytucjaorgan rentowy

Przepisy (12)

Główne

u.s.s.r. art. 5b § 1

Ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników

Rolnik lub domownik, który podlegając ubezpieczeniu w pełnym zakresie z mocy ustawy, został objęty innym ubezpieczeniem społecznym z tytułu wykonywania umowy zlecenia, podlega nadal temu ubezpieczeniu, jeżeli przychód osiągany z tego tytułu w rozliczeniu miesięcznym nie przekracza kwoty równej minimalnemu wynagrodzeniu za pracę (po nowelizacji z 2016 r.).

u.s.s.r. art. 5a § 1

Ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników

Rolnik lub domownik, który podlegał ubezpieczeniu w pełnym zakresie z mocy ustawy nieprzerwanie przez co najmniej 3 lata, rozpoczynając prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej, podlega nadal ubezpieczeniu rolniczemu, jeśli spełnia określone warunki (złożenie oświadczenia, prowadzenie działalności rolniczej, brak innych stosunków prawnych, brak prawa do emerytury/renty, niski podatek dochodowy).

Pomocnicze

u.s.s.r. art. 36 § 1 pkt 1

Ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników

u.s.s.r. art. 39 § 4

Ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników

u.s.s.r. art. 3a § 1

Ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników

u.s.s.r. art. 7 § 1

Ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników

u.s.s.r. art. 16 § 1

Ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników

u.s.u.s. art. 6 § 1 pkt 4

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych

k.c.

Kodeks cywilny

Konstytucja RP art. 31 § 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

EKPC art. 1 Protokołu Nr 1

Europejska Konwencja Praw Człowieka i Podstawowych Wolności

k.p.c. art. 477 § 14 § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Przychody z umów zlecenia nie przekroczyły dopuszczalnych limitów określonych w art. 5b ustawy. Spełnione zostały warunki do kontynuowania ubezpieczenia rolniczego pomimo prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej zgodnie z art. 5a ustawy. Interpretacja okresu rozliczeniowego jako 12-miesięcznego okresu jest zgodna z orzecznictwem SN. Nie ma podstaw do wymagania posiadania okresu ubezpieczenia rolniczego bezpośrednio przed zawarciem umowy zlecenia przy stosowaniu art. 5b ustawy.

Odrzucone argumenty

Przychody z umów zlecenia przekroczyły dopuszczalne progi dochodowe. Brak nieprzerwanego 3-letniego okresu ubezpieczenia rolniczego uniemożliwia kontynuowanie ubezpieczenia przy prowadzeniu pozarolniczej działalności gospodarczej.

Godne uwagi sformułowania

Sankcja przyjęta przez pozwany organ emerytalno – rentowy jest zbyt dotkliwa, a jednocześnie stanowi wyraz niezachowania konstytucyjnej cechy proporcjonalności. Niezrozumiałym dla Sądu i niesprawiedliwym z punktu widzenia sytuacji ubezpieczeniowej wnioskodawczyni okazuje się bowiem stosowanie w stosunku do odwołującej nieobowiązujących przepisów. W ubezpieczeniu rolniczym mają pozostawać ci, dla których działalność rolnicza stanowi podstawowe źródło utrzymania, zaś w przypadku innych tytułów ubezpieczeń z systemu powszechnego stoją one na przeszkodzie w pozostawaniu w ubezpieczeniu rolniczym tylko wtedy gdy przekreślają powyższe założenie stanowiąc tym samym główne źródło dochodu ubezpieczonego.

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zbiegu ubezpieczenia społecznego rolników z innymi tytułami ubezpieczeń (umowy zlecenia, działalność gospodarcza), w szczególności art. 5a i 5b ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, oraz zasady proporcjonalności i równości w stosowaniu prawa."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznych przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników i może wymagać analizy w kontekście zmian legislacyjnych oraz orzecznictwa dotyczącego konkretnych okresów.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy złożonej sytuacji rolników, którzy próbują godzić działalność rolniczą z dodatkowymi źródłami dochodu, co jest częstym problemem praktycznym. Interpretacja przepisów przez sąd jest kluczowa dla wielu osób.

Rolnik a umowa zlecenie: kiedy dodatkowy dochód nie oznacza utraty ubezpieczenia?

Sektor

rolnictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
UZASADNIENIE Decyzją z dnia 23 marca 2023, Prezes (...) , na podstawie art. 36 ust. 1 pkt 1, art. 39 ust. 4 oraz art. 5b ust. 1, art. 3a ust. 1 , art..7 ust. 1 i art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 roku o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz.U. z 2022 r., poz. 933 z późn. zm.), adresowaną do J. R. (1) , stwierdził ustanie ubezpieczenia społecznego rolników w zakresie ubezpieczenia wypadkowego, chorobowego i macierzyńskiego dla J. R. (2) : - od dnia 4 kwietnia 2011 roku do dnia 31 maja 2014 roku - od dnia 1 września 2014 roku do dnia 23 września 2019 roku, a nadto ubezpieczenia emerytalno – rentowego dla J. R. (2) : - od dnia 4 kwietnia 2011 roku do dnia 31 maja 2014 roku - od dnia 1 września 2014 roku do dnia 23 września 2019 roku, Oraz ustanie obowiązku opłacania składek za ww. osobę od wymienionych dni. W uzasadnieniu podano, iż decyzję wydano w oparciu o odpowiedź ZUS, z której wynika, że J. R. (2) została zgłoszona do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego jako osoba wykonująca umowę agencyjną, umowę zlecenia lub umowę o świadczenie usług w następujących okresach: 15.11.2002 – 17.01.2003, 26.05.2003- 20.06.2003, 4.04.2011 – 28.04.2011, 6.05.2011 – 30.05.2011, 8.03.2012 – 29.03.2012, 13.04.2012 – 30.04.2012, 4.05.2012 – 28..05.2012, 18.11.2013 – 29.11.2013, 12.03.2014 – 29.04.2014, 1.09.2014 – 23.09.2019. W okresie 2002 – 2003 podstawy wymiaru składek nie przekroczyły kwoty określonej w art. 5 b. W okresie 4.04.2011 – 28.04.2011 przychód przekroczył kwotę określoną w art. 5b, dlatego J. R. w tym okresie nie spełnia warunków do podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników. Ponieważ w okresie świadczenia pracy na warunkach umowy zlecenia od 4.04.2011 r do 28.04.2011 r J. R. nie spełnia warunków do podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników, a więc nastąpiła przerwa w ciągłości ubezpieczenia, dlatego też od 4.04.2011 do 31.05.2014 r J. R. nie spełnia warunków do pozostania w ubezpieczeniu społecznym rolników. W związku z przerwaniem ciągłości ubezpieczenia również od dnia 1.09.2014 r J. R. nie spełnia warunków zawartych w art. 5a ust. 1 do podlegania ubezpieczenia społecznego rolników jako prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą, tj. nie został zachowany okres podlegania ubezpieczeniu w pełnym zakresie z mocy ustawy nieprzerwanie przez co najmniej 3 lata. Okres wznowionej działalności gospodarczej od 1.09.2014 r trwającej do dnia 7.07.2015 r z jednocześnie świadczoną umową zlecenie od 1.09.2014 r w ciągłości do 23.09.2019 r spowodował, że nie został spełniony warunek art. 5 b tj. bezpośredniego podlegania z mocy ustawy po dniu 7.07.2015 r. .Datą końcową niespełnienia warunków do podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników jest data wyrejestrowania z ubezpieczeń społecznych w ZUS z tytułu świadczonej umowy zlecenia – 23.09.2019 r. Ponieważ od dnia 1.09.2014 r nie został spełniony warunek z art. 5a oraz art. 5b pozostałe okresy prowadzenia działalności gospodarczej oraz przychody z tej konkretnej umowy zlecenia nie podlegają analizie. /decyzja - k. 375 załączonych akt KRUS/ Odwołanie od tej decyzji wniósł J. R. (1) , wnosząc o jej zmianę i stwierdzenie podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników J. R. (2) we wskazanych w decyzji okresach. W uzasadnieniu podniósł, min., że wyłączenie tego okresu ze stażu ubezpieczeniowego KRUS mimo opłacania składek, a nie w ZUS, gdyż składki w ZUS nie były płacone, spowoduje, że ubezpieczona byłaby zobowiązana do uiszczenia składek do ZUS za okres nieprzedawniony z odsetkami. Zakwestionował także przyjęte okresy rozliczeniowe. /odwołanie – k. 3/ W odpowiedzi na odwołanie Prezes (...) wniósł o oddalenie odwołania wywodząc, jak w zaskarżonej decyzji. /odpowiedź na odwołanie – k. 11/ Zainteresowana przyłączyła się do odwołania. /E –prot z dnia 8.09.2023 00:01:09/ Sąd Okręgowy w Łodzi ustalił następujący stan faktyczny: J. R. (2) podlegała ubezpieczeniu społecznemu rolników jako małżonka rolnika. Prowadziła pozarolniczą działalność gospodarczą w okresach: 2.01.2003 – 24.08.2004, 1.09.2005 – 20.06.2006, 1.10.2006 – 30.06.2007, 2.10.2007 – 31.05.2014, 1.09.2014 – 7.07.2015, 2.10.2015 – 31.05.2016, 1.09.2016 – 31.05.2017, 1.10.23 do nadal. /bezsporne/ J. R. (2) została zgłoszona do ubezpieczeń społecznych jako osoba wykonująca umowę agencyjną, umowę zlecenia lub umowę o świadczenie usług w okreach:15.11.2002 – 17.01.2003, 26.05.2003 – 20.06.2003, 4.04.2011 – 28.04.2011, 6.05.2011 – 30.05.2011, 8.03.2012 – 29.03.2012, 13.04.2012 – 30.04.2012, 4.05.2012 – 28.05.2012, 18.11.2013 – 29.11.2013, 12.03.2014 – 29.04.2014, 1.09.2014 – 1.11.2018. Z tego tytułu podstawa wymiaru składek wyniosła: - 11.2002 – 100 zł -12.2002 – 200 zł - 1.2003 – 100 zł -5.2003 – 100 zł -6.2003 – 100 zł -4.2011 – 0 -5.2011 -1080 zł -6.2011 -1235 zł -3.2012 – 0 zł -4.2012 – 327 zł -5.2012 -1088 zł - 6.2012 – 327 zł - 11.2013 – 1133 zł - 3.2014 – 1209,10 zł -4.2014 – 1070 zł - 9.2014 – 2059,20 zł - 10.2014 – 1375,92 zł -11.2014 – 1146,60 zł - 12.2014 – 0 - 01.2015 – 0 - 02.2015 – 0 -03.2015 – 829,24 zł - 04.2015 – 1391 zł -05.2015 – 1134,20 zł -06.2015 – 1095,12 zł - 07.2015 – 870,48 zł - 8.2015 – 0 - 9.2015 – 866,70 zł - 10.2015 – 866,70 zł - 11.2015 – 866,70 zł - 12.2015 – 0 - 1.2016 – 0 - 2.2016 – 0 - 3.2016 – 925 zł - 4.2016 – 925 zł - 5.2016 – 0 -6.2016 – 0 -7.2016 – 0 -08.2016 – 395,90 zł - 9.2016 – 11.2016 – 925 zł - 12.2016 – 567,10 zł - 1.2017 – 572 zł - 2.2017 – 1079 zł -3.2017 – 1989 zł - 4.2017 – 1560 zł - 5.2017 – 1976 zł - 6.2017 – 1079 zł - 7.2017 – 1989 zł - 8.2017 – 11.2017 – 1950 zł - 12.2017 – 1976 zł - 1.2018 – 1301,50 zł - 2.2018 – 543,30 zł - 3.2018 – 427,70 zł - 4.2018 – 2058 zł - 5.2018 – 1440,60 zł - 6.2018 – 0 - 7.2018 – 890,50 zł - 8.2018 – 0 - 9.2018 – 2096,10 zł - 10.2018 – 849,40 zł /wykaz – k. 366,367 – 368,382 akt KRUS/ Minimalne wynagrodzenie wynosiło w okresie: - od 1.01.2001 – 760 zł - od 1.01.2003 – 800 zł - od 1.01.2004 – 824 zł - od 1.01.2005 – 849 zł - od 1.01.2006 zł – 899,10 zł - od 1.01.2007 – 936 zł - od 1.01.2008 - 1126 zł - od 1.01.2009 – 1276 zł - od 1.01.2010 – 1317 zł - od 1.01.2011 – 1386 zł - od 1.01.2012 – 1500 zł - od 1.01.2013 – 1600 zł - od 1.01.2014 – 1680 zł - od 1.01.2015 – 1750 zł - od 1.01.2016 – 1850 zł - od 1.01.2017 – 2000 zł - od 1.01.2018 – 2100 zł - od 1.01.2019 – 2250 zł /bezsporne/ Zainteresowana pracowała w ramach umowy zlecenia przy przebieraniu ziemniaków, pracowała niepełne miesiące, nie zgłaszała nigdzie tego zatrudnienia. Nie otrzymuje żadnego świadczenia z ZUS. Prowadziła działalność gospodarczą, zawieszając ją na okres letni. /przesłuchanie zainteresowanej – e prot. z dnia 8.09.23 00:01:38 w zw. Z e – prot. z dnia 19.01.24 00:01:03/ Decyzją z dnia 29 marca 2023 roku Prezes (...) , na podstawie art. 36 ust. 1 pkt 1, art. 39 ust. 4 oraz art. 5b ust. 1 , art..7 ust. 1 i art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 roku o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz.U. z 2022 r., poz. 933 z późn. zm.) stwierdził podleganie ubezpieczeniu społecznego rolników i obowiązek opłacania składek w zakresie ubezpieczenia wypadkowego, chorobowego i macierzyńskiego dla J. R. (2) : - od dnia 1 listopada 2018 roku do dnia 23 września 2019 roku a nadto ubezpieczenia emerytalno – rentowego dla J. R. (2) : - od dnia 1 listopada 2018 roku do dnia 23 września 2019 roku. W uzasadnieniu wskazano, że ubezpieczona dostarczyła formularz wyrejestrowujący z ubezpieczeń ZUS od 1.11.2018 r. /decyzja – k. 384 akt KRUS/ Powyższy stan faktyczny Sąd Okręgowy ustalił na podstawie powołanych dowodów, na które składała się przede wszystkim dokumentacja zgromadzona w aktach organu rentowego. Strony postępowania nie zakwestionowały zebranego w sprawie materiału dowodowego w zakresie zgromadzonej dokumentacji, dlatego należało przyjąć wiarygodność zawartych w niej treści. Przedmiotowe postępowanie sprowadzało się w zasadzie do rozstrzygnięcia kwestii prawnej, a mianowicie zasadności zastosowania przez Kasę Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w stosunku do J. R. (2) treści art. 5a i 5b ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 roku o ubezpieczeniu społecznym rolników . Sąd Okręgowy w Łodzi zważył, co następuje: Sąd umorzył postępowanie co do okresu ubezpieczenia: 1.11.2018 – 23.09.2019, objętego nową decyzją z dnia 23.09.2023 roku , na podstawie art. 477 ze z. 13 kpc , wobec przyjęcia przez organ rentowy, że w tym okresie J. R. podlegała spornemu ubezpieczeniu. Odwołanie w pozostałej części zasługuje na uwzględnienie. W przedmiotowym postępowaniu strona pozwana (...) stanęła na stanowisku, iż J. R. (2) , która podlegała rolniczym ubezpieczeniom społecznym i jednocześnie we wskazanych okresach wykonywała umowę zlecenie, a nadto prowadziła pozarolniczą działalność gospodarczą, podlegała wyłączeniu z tego ubezpieczenia z uwagi na przekroczenie progu dochodowego, a w konsekwencji, że brak było podstaw do objęcia jej ubezpieczeniem rolniczym przy jednoczesnym prowadzeniu pozarolniczej działalności gospodarczej z uwagi na brak nieprzerwanego okresu ubezpieczenia, bądź niepodleganiu temu ubezpieczeniu bezpośrednio przed podjęciem/wznowieniem pozarolniczej działalności gospodarczej. Powyższe stanowisko w całości nie zasługiwało na aprobatę tut. Sądu. Stosownie do treści art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 roku o ubezpieczeniu społecznym rolników /według stanu prawnego obowiązującego na dzień wydania spornej decyzjiDZ. U. (...) poz. 208 ze zm. /, ubezpieczeniu wypadkowemu, chorobowemu i macierzyńskiemu podlega z mocy ustawy: 1) rolnik, którego gospodarstwo obejmuje obszar użytków rolnych powyżej 1 ha przeliczeniowego lub dział specjalny, 2) domownik rolnika, o którym mowa w pkt 1 - jeżeli ten rolnik lub domownik nie podlega innemu ubezpieczeniu społecznemu lub nie ma ustalonego prawa do emerytury lub renty albo nie ma ustalonego prawa do świadczeń z ubezpieczeń społecznych. Zgodnie art. 16 ust. 1 ww. ustawy, ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu podlega z mocy ustawy: 1) rolnik, którego gospodarstwo obejmuje obszar użytków rolnych powyżej 1 ha przeliczeniowego lub dział specjalny; 2) domownik rolnika, o którym mowa w pkt 1; 3) osoba pobierająca rentę strukturalną współfinansowaną ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji (...) Funduszu (...) lub ze środków pochodzących z (...) Funduszu Rolnego na rzecz (...) O. (...) ; 4) małżonek osoby, o której mowa w pkt 3, jeżeli renta strukturalna współfinansowana ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji (...) Funduszu (...) lub ze środków pochodzących z (...) Funduszu Rolnego na rzecz (...) O. (...) wypłacana jest ze zwiększeniem na tego małżonka. Jak normuje art. 16 ust. 2 ustawy, ubezpieczeniem emerytalno-rentowym na wniosek obejmuje się: 1) innego rolnika lub domownika, który podlega ubezpieczeniu wypadkowemu, chorobowemu i macierzyńskiemu w pełnym zakresie, jeżeli złożono wniosek o objęcie go ubezpieczeniem emerytalno-rentowym; 2) innego rolnika lub domownika, który podlega ubezpieczeniu wypadkowemu, chorobowemu i macierzyńskiemu w pełnym zakresie, jeżeli złożono wniosek o objęcie go ubezpieczeniem emerytalno-rentowym; 3) osobę pobierającą rentę rolniczą z tytułu niezdolności do pracy jako rentę okresową; 3a) osobę pobierającą rodzicielskie świadczenie uzupełniające, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym - do uzyskania 25-letniego okresu ubezpieczenia emerytalno-rentowego, o którym mowa w art. 19 ust. 1 pkt 2;. Na podstawie art. 3a ust. 1 ustawy, ubezpieczenie ustaje od dnia następującego po dniu, w którym ustały okoliczności uzasadniające podleganie ubezpieczeniu, z zastrzeżeniem ust. 3. W brzmieniu obowiązującym do dnia 30 września 2016 roku, art. 3a ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników stanowił, iż ubezpieczenie ustaje z końcem kwartału, w którym ustały okoliczności uzasadniające podleganie ubezpieczeniu, z zastrzeżeniem ust. 3 . Zgodnie z art. 3a ust. 2 ustawy, ubezpieczenie na wniosek ustaje także: 1) od dnia wskazanego w oświadczeniu ubezpieczonego, nie wcześniej jednak niż od dnia, w którym to oświadczenie zostało złożone Kasie, albo 2) od pierwszego dnia okresu ubezpieczenia, za który składka nie została opłacona. Jeżeli wraz z ustaniem okoliczności uzasadniających podleganie ubezpieczeniu z mocy ustawy następują okoliczności uzasadniające objęcie ubezpieczeniem na wniosek, ubezpieczenie istniejące z mocy ustawy ustaje od dnia następującego po dniu, w którym ubezpieczonemu doręczono decyzję stwierdzającą ustanie ubezpieczenia z mocy ustawy (ust. 3). Jeżeli złożony został wniosek o rentę lub emeryturę, obowiązek ubezpieczenia ustaje od dnia następującego po dniu, w którym wydana została decyzja o przyznaniu świadczenia, jednak nie wcześniej niż od dnia, w którym ubezpieczony nabył to prawo (ust. 4). Stosownie do treści art. 5b ust. 1 ustawy, wprowadzonego do ww. ustawy na mocy art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 23 października 2014 roku o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw /Dz.U. z 2014 r., poz. 1831/ i obowiązującego od dnia 1 stycznia 2015 roku, rolnik lub domownik, który podlegając ubezpieczeniu w pełnym zakresie z mocy ustawy, został objęty innym ubezpieczeniem społecznym z tytułu wykonywania umowy, o której mowa w art. 6 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1442, z późn. zm.), lub powołania do rady nadzorczej, podlega nadal temu ubezpieczeniu w okresie wykonywania umowy, o której mowa w art. 6 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych , lub pełnienia funkcji w radzie nadzorczej, pomimo objęcia go z tego tytułu innym ubezpieczeniem społecznym, jeżeli przychód osiągany z tego tytułu w rozliczeniu miesięcznym nie przekracza kwoty równej połowie minimalnego wynagrodzenia za pracę, ustalonego na podstawie odrębnych przepisów. W art. 4 ust. 3 ustawy z dnia 23 października 2014 roku unormowano, iż Prezes (...) nie wydaje decyzji o ustaniu ubezpieczenia społecznego rolników za okresy podlegania ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym przypadające przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy osobom, które spełniały warunki określone w art. 5b ustawy zmienianej w art. 2. Wprowadzając taki zapis ustawodawca złagodził pozbawianie prawa do ubezpieczanie rolniczego rolników wykonujących aktywność skutkującą podleganie przez niech ubezpieczeniem społecznym w powszechnym systemie. Złagodzenie regulacji polegało na tym, iż wcześniej utrata ubezpieczenia rolniczego przez osobę uzyskującą przychód skutkujący objęciem ubezpieczeniem społecznym w systemie powszechnym, następowała bez względu na wysokość tego przychodu. Istotne jest, że równocześnie ustawodawca wskazaną nowelą wprowadził w jej art. 4 ust. 3 zasadę powrotu do ubezpieczania lub nieusuwania z tego ubezpieczenia rolników spełniających przesłanki oznaczone w przywołanym art. 5b, obligując Prezesa (...) do nie wydawania decyzji o ustaniu ubezpieczenia społecznego rolników za okresy podlegania ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym przypadające przed dniem wejścia w życie tej noweli, tj. przed 1 stycznia 2015 roku, ewentualnie umożliwiając rolnikom wyłączonym z ubezpieczenia z powyższych względów na mocy decyzji organu rentowego powrotu do tego ubezpieczenia. Do nowelizacji art. 5b ust. 1 powołanej ustawy z dnia 20 grudnia 1990 roku doszło na podstawie art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 21 października 2016 roku o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników /Dz.U z 2016 r., poz. 2043/. Nowe brzmienie powyższego przepisu obowiązywało od dnia 31 grudnia 2016 roku, a jego treść była następująca: „Rolnik lub domownik, który podlegając ubezpieczeniu w pełnym zakresie z mocy ustawy, został objęty innym ubezpieczeniem społecznym z tytułu wykonywania umowy, o której mowa w art. 6 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2016 r. poz. 963, z późn. zm.), lub powołania do rady nadzorczej, podlega nadal temu ubezpieczeniu w okresie wykonywania umowy, o której mowa w art. 6 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych , lub pełnienia funkcji w radzie nadzorczej, pomimo objęcia go z tego tytułu innym ubezpieczeniem społecznym, jeżeli przychód osiągany z tego tytułu w rozliczeniu miesięcznym nie przekracza kwoty równej minimalnemu wynagrodzeniu za pracę, ustalonemu na podstawie odrębnych przepisów”. Dokonując z dniem 31 grudnia 2016 roku zmiany w brzmieniu omawianej normy w zakresie kwoty granicznej przychodu z tytułu realizacji umowy zlecenia, ustawodawca nie przewidział przepisów przejściowych. W ocenie Sądu Okręgowego, w sytuacji wnioskodawczyni, w stosunku do której Prezes (...) wydał decyzję w marcu 2023 roku, miernik przychodu z umowy zlecenia zawarty w art. 5b ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społeczny rolników , należało odnieść do wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę (tj. według brzmienia art. 5b ust. 1 obowiązującego od dnia 31 grudnia 2016 roku), a nie jak błędnie uznał pozwany organ emerytalno – rentowy jedynie do połowy tego wynagrodzenia. Organ rentowy wydał decyzję w czasie obowiązywania art. 5b już po nowelizacji. Osiągany przez wnioskodawczynię przychód nie osiągnął limitu określonego w znowelizowanym przepisie, poza miesiącem wrześniem 2014 roku. Nadto według tut. Sądu, sankcja przyjęta przez pozwany organ emerytalno – rentowy w stosunku do skarżącej jest zbyt dotkliwa, a jednocześnie stanowi wyraz niezachowania konstytucyjnej cechy proporcjonalności ( art. 31 ust. 3 Konstytucji RP ). W toku dokonywanych rozważań trzeba zwrócić uwagę na znaczny upływ czasu od chwili, kiedy wystąpiły ewentualne przesłanki wyłączenia wnioskodawczyni z rolniczego systemu ubezpieczenia do wydania zaskarżonej w niniejszym postępowaniu decyzji Prezesa (...) , a nadto dotkliwe skutki dla odwołującej w przypadku wyłączenia jej z ubezpieczenia rolniczego, przy jednoczesnym braku zawinienia z jej strony w zaistnieniu omawianej sytuacji. Niezrozumiałym dla Sądu i niesprawiedliwym z punktu widzenia sytuacji ubezpieczeniowej wnioskodawczyni okazuje się bowiem stosowanie w stosunku do odwołującej nieobowiązujących przepisów, które po pierwsze – zostały zmienione na podstawie ustawy z dnia 21 października 2016 roku o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, a po drugie – stanowiły podstawę rozstrzygnięcia organu emerytalno – rentowego w 2023 roku. Okoliczność ta nie ma jednak decydującego znaczenia dla rozstrzygnięcia. W wyroku Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie z dnia 18 kwietnia 2018 roku, III AUa 457/17 / L. / wskazano, że zasada nieusuwania z rolniczego ubezpieczenia społecznego rolników podejmujących aktywność w sferze umów cywilnoprawnych obejmuje również tych rolników, którzy z tego tytułu osiągnęli przychody w wysokości nieprzekraczającej kwoty równej minimalnemu wynagrodzeniu za pracę. Zasadność tego twierdzenia opiera się na celu dla jakiego został przez ustawodawcę wprowadzony do porządku prawnego zapis ust. 3 art. 4 ustawy z dnia 23 października 2014 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2014 r. poz. 1831). Naruszającym zasadę równości byłoby przyjęcie, że rolnicy wstecznie osiągający przychód w wysokości mieszczącej się w granicach pomiędzy połową minimalnego wynagrodzenia a kwotą równą minimalnemu wynagrodzeniu, pozostaliby w rolniczym ubezpieczeniu, a inni z uprawnienia takiego nie mogliby skorzystać. Ocena prawa podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników w zbiegu z pozarolniczą działalnością gospodarczą (umowami prawa cywilnego) nie powinna bowiem pomijać zasady proporcjonalności, o której mowa w Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, art. 1 Protokołu Nr (...) , sporządzonej 4 listopada 1950 r. w R. (Dz.U. 1993 r. Nr 61, poz. 284 ze zm.), zgodnie z którą ingerencja w prawa nabyte winna być proporcjonalna do naruszenia prawa. Należy jednakże podnieść aktualne orzecznictwo SN w zakresie interpretacji art. 5b cytowanej ustawy i definicji okresu rozliczeniowego. Skoro w art. 5b ust. 1 ustawy z 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników używa się tylko wyrażenia "w rozliczeniu miesięcznym" a brak jest określenia okresu rozliczeniowego miesięcznego, to nie ma podstaw do przyjmowania, aby rozliczenie miesięczne zawężać tylko do okresu miesiąca, w którym ubezpieczony otrzymał przychód ze zlecenia. Wyrażenie "w rozliczeniu miesięcznym" uzasadnia stwierdzenie, że chodzi tu o algorytm, w którym przychody dzieli się przez liczbę miesięcy danego okresu rozliczeniowego. Uprawnione może być stwierdzenie, że chodzi o 12-miesięczny okres rozliczeniowy ./ tak SN w postanowieniu z dnia 15.06.2023 r, (...) 287/22, wyrok SN z dnia 19.10.2022 r, (...) 151/21/ W ubezpieczeniu rolniczym mają pozostawać ci, dla których działalność rolnicza stanowi podstawowe źródło utrzymania, zaś w przypadku innych tytułów ubezpieczeń z systemu powszechnego stoją one na przeszkodzie w pozostawaniu w ubezpieczeniu rolniczym tylko wtedy gdy przekreślają powyższe założenie stanowiąc tym samym główne źródło dochodu ubezpieczonego. Dodatkowo w odniesieniu do prowadzącego równolegle pozarolniczą działalność gospodarczą (art. 5a ustawy z 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników), czy będącego agentem, członkiem rady nadzorczej czy wykonującego pracę na podstawie umowy zlecenia (art. 5b ustawy z 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników) wprowadza się wyraźny próg dochodowości. Tym samym cechą relewantną pozostaje tu z jednej strony prowadzenie działalności rolniczej jako głównego źródła utrzymania z drugiej zaś określony z innych tytułów dochód./ tak SA w Rzeszowie z dnia 26.06.2020 r,III AUa 545/18/ Mając na uwadze powyższe orzecznictwo, biorąc pod uwagę roczne okresy rozliczeniowe, w żadnym z nich ubezpieczona nie przekroczyła progu, o którym mowa w art. 5 b: -2011 – 2315 zł :12 =192 zł / min.1386 zł/ - 2012 – (...) :12 = 145,16 zł /min. 1500 zł/ -2013 – 1133 zł :12 = 110,08 zł /min. 1600 zł/ - 2014 – 6860,82 zł :12 = 571,73 zł /min. 1680 zł/ - 2015 – 7920,14 zł:12 =660,01 zł /min.1750 zł/ -2016 – 5588 zł :12 = 456 zł /min. 1850 zł/ -2017- (...) :12 =1668 zł /min.2000 zł/ - 2018 – 9598,10 zł :12 = 799,84 zł /min. 2100 zł/ Na marginesie, nawet gdyby przyjąć, iż okresem rozliczeniowym jest liczba miesięcy, w których była zawierana umowa zlecenie, to i tak w żadnym okresie przychód nie przekroczyłby minimalnego wynagrodzenia. Reasumując, skoro osiągany przychód nie przekraczał granicy określonej w art. 5 b, obowiązującym w dniu wydania decyzji, to brak było podstaw do wyłączenia zainteresowanej z ubezpieczenia społecznego rolników. J. R. prowadziła także pozarolniczą działalność gospodarczą. Zgodnie z art. 5a cytowanej wyżej ustawy rolnik lub domownik, który podlegając ubezpieczeniu w pełnym zakresie z mocy ustawy nieprzerwanie przez co najmniej 3 lata , rozpocznie prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej lub rozpocznie współpracę przy prowadzeniu tej działalności, podlega nadal temu ubezpieczeniu w okresie prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej lub współpracy przy prowadzeniu tej działalności, jeżeli spełnia jednocześnie następujące warunki: 1) złoży w Kasie oświadczenie o kontynuowaniu tego ubezpieczenia w terminie 14 dni od dnia rozpoczęcia wykonywania pozarolniczej działalności gospodarczej lub współpracy przy tej działalności; 2) jednocześnie nadal prowadzi działalność rolniczą lub stale pracuje w gospodarstwie rolnym, obejmującym obszar użytków rolnych powyżej 1 ha przeliczeniowego, lub w dziale specjalnym; 3) nie jest pracownikiem i nie pozostaje w stosunku służbowym; 4) nie ma ustalonego prawa do emerytury lub renty albo do świadczeń z ubezpieczeń społecznych; 5) kwota należnego podatku dochodowego za poprzedni rok podatkowy od przychodów z pozarolniczej działalności gospodarczej nie przekracza kwoty 4088 zł . 2. Za rozpoczęcie prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej uznaje się także: 1) wznowienie wykonywania pozarolniczej działalności gospodarczej, której prowadzenie okresowo zawieszono. Organ rentowy wywodził, że ubezpieczona nie może podlegać jednocześnie ubezpieczeniu społecznemu rolniczemu przy jednoczesnym prowadzeniu pozarolniczej działalności gospodarczej, z uwagi na brak nieprzerwanego, 3-letniego okresu ubezpieczenia rolniczego. Mając na uwadze powyższe rozważania, skoro ubezpieczona nie została wyłączona z ubezpieczenia społecznego rolników w świetle art. 5 b, posiada wymagany okres, o którym mowa w art. 5a. Na marginesie należy tylko podnieść, że warunkiem podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników w pełnym zakresie z mocy ustawy nie jest posiadanie okresu ubezpieczenia rolniczego bezpośrednio przed zawarciem umowy zlecenia ( art. 5b ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników , jednolity tekst: Dz.U. z 2017, poz. 2336). Przepis art. 5b ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników dotyczy rolnika (domownika), który, podlegając ubezpieczeniu rolniczemu w pełnym zakresie z mocy ustawy, został objęty innym ubezpieczeniem społecznym z tytułu wykonywania umowy, o której mowa w art. 6 ust. 1 pkt 4 ustawy systemowej. Chodzi zatem o osobę, która spełniała wszystkie warunki do objęcia ubezpieczeniem społecznym rolników z mocy ustawy, wobec czego podlegałaby temu ubezpieczeniu, gdyby nie przeszkoda w postaci podlegania ubezpieczeniu społecznemu z tytułu wykonywania umowy cywilnoprawnej z określonym przez ustawodawcę przychodem. Inaczej rzecz ujmując, możliwość pozostania w ubezpieczeniu rolniczym została przewidziana dla osób, które równolegle z prowadzeniem działalności rolniczej uzasadniającej objęcie ubezpieczeniem społecznym rolników z mocy ustawy wykonują jako dodatkową pracę na podstawie umowy zlecenia (lub odpowiednio umowy agencyjnej albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia). Do takich wniosków prowadzi wykładnia gramatyczna art. 5b ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników . Wzmacnia ją wykładnia celowościowa, albowiem przepis ten wprowadzony został po to, ażeby rolnikom, dla których działalność rolnicza stanowi podstawowe źródło utrzymania, zagwarantować ciągłość ubezpieczenia rolniczego w sytuacji, gdy podejmują się wykonywania nisko wynagradzanych umów zlecenia, co z reguły nie pozwala zgromadzić na indywidualnym koncie emerytalnym w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych "kapitału składkowego" gwarantującego w przyszłości minimalne świadczenie emerytalne (por. uzasadnienie projektu ustawy zmieniającej z 2014 r., Sejm RP VII kadencji, nr druku 2242). Nie ma żadnych podstaw do stwierdzenia, że celu tego nie spełnia pozostawienie możliwości podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników osobie, która dodatkową aktywność w postaci wykonywania umowy cywilnoprawnej podjęła równocześnie z zaistnieniem ustawowych przesłanek do objęcia rolniczym ubezpieczeniem społecznym w pełnym zakresie. Brak podstaw, aby przy stosowaniu art. 5b ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników odwołać się do niezawartego tam warunku posiadania okresu ubezpieczenia rolniczego bezpośrednio przed zawarciem umowy zlecenia, ponieważ powoduje to nieuzasadnione z punktu widzenia funkcji tego przepisu zróżnicowanie sytuacji rolnika, który równocześnie ze spełnieniem warunków do podlegania ubezpieczeniu rolniczemu podejmuje się wykonywania umowy cywilnoprawnej, w porównaniu do osoby, która tę aktywność pozarolniczą podejmuje choćby z jednodniową przerwą od ziszczenia się przesłanek do objęcia ubezpieczeniem społecznym rolników z mocy ustawy./tak wyrok SN z dnia 14.03.2017, III UK 90/16 z uzasadnieniem/ Biorąc pod uwagę wszystkie okoliczności niniejszej sprawy oraz poczynione rozważania prawne, Sąd Okręgowy orzekł, jak w punkcie 2 sentencji wyroku na podstawie art. 477 14 § 2 k.p.c. tj. zmienił zaskarżoną decyzję i stwierdził brak podstaw do ustania ubezpieczenia społecznego rolników J. R. w okresach 4.04.2011 – 31.05.2014, 1.09.2014 – 31.10.2018.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI