saos:276038

K.2016-02-09
SAOSCywilneochrona dóbr osobistychŚredniarejonowy
ubezwłasnowolnieniezdolność do czynności prawnychchoroba psychicznaumowa pożyczkinieważność czynności prawnejochrona praworządnościprokurator

Sąd ustalił nieważność umowy pożyczki zawartej przez osobę ubezwłasnowolnioną z powodu choroby psychicznej, odstępując od obciążania stron kosztami procesu.

Prokurator wniósł o unieważnienie umowy pożyczki zawartej przez I. D. w stanie wyłączającym świadome powzięcie decyzji. Pozwany bank uznał powództwo, wskazując na opinię biegłego potwierdzającą stan psychiczny I. D. w chwili zawarcia umowy. Sąd, opierając się na uznaniu powództwa i art. 82 k.c., stwierdził nieważność umowy, a ze względu na sytuację I. D. odstąpił od obciążania stron kosztami procesu na podstawie art. 102 k.p.c.

Prokurator Prokuratury Rejonowej K.-Północ w K. wniósł o unieważnienie oświadczenia woli zawarcia umowy pożyczki nr (...) z dnia 15 września 2011 roku, zawartej pomiędzy (...) Bank SA a I. D., podnosząc, że w chwili jej zawierania I. D. znajdowała się w stanie wyłączającym świadome lub swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli. Pozwany (...) Bank SA we W. wniósł o stwierdzenie niewłaściwości miejscowej, a następnie o oddalenie powództwa. Pismem z dnia 12 listopada 2015 roku pozwany uznał powództwo o ustalenie nieważności umowy pożyczki, wyjaśniając, że na podstawie opinii biegłego W. F. z innej sprawy dowiedział się o stanie psychicznym I. D. w dacie zawarcia umowy. Opiekun prawny I. D. nie wstąpił do sprawy. Sąd ustalił, że I. D. zawarła umowę pożyczki będąc w stanie nasilenia objawów negatywnych schizofrenii, co wyłączało świadome powzięcie decyzji i wyrażenie woli. Sąd, na podstawie art. 189 k.p.c. i art. 82 k.c., ustalił nieważność umowy pożyczki. W rozstrzygnięciu o kosztach, sąd przychylił się do wniosku pozwanego o zastosowanie art. 102 k.p.c., odstępując od obciążania stron kosztami procesu ze względu na szczególną sytuację beneficjentki powództwa.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, oświadczenie woli złożone przez osobę, która z jakichkolwiek powodów znajdowała się w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli, jest nieważne.

Uzasadnienie

Sąd powołał się na art. 82 k.c., wskazując, że stan wyłączający świadomość oznacza brak rozeznania i niemożność rozumienia znaczenia oraz skutków własnego postępowania, co może wynikać np. z choroby psychicznej. W analizowanej sprawie I. D. zawarła umowę pożyczki w stanie nasilenia objawów schizofrenii, co wyłączało jej świadome powzięcie decyzji.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

ustalenie nieważności umowy

Strona wygrywająca

I. D.

Strony

NazwaTypRola
Prokurator Prokuratury Rejonowej K.-Północ w K.organ_państwowypowód
I. D.osoba_fizycznapowódka
(...) Bank SAspółkapozwany
B. P.osoba_fizycznaopiekun prawny powódki

Przepisy (6)

Główne

k.p.c. art. 189

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa do ustalenia przez sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa.

k.c. art. 82

Kodeks cywilny

Nieważność oświadczenia woli złożonego przez osobę znajdującą się w stanie wyłączającym świadome lub swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli.

Pomocnicze

k.p.c. art. 7

Kodeks postępowania cywilnego

Legitymacja formalna Prokuratora do żądania wszczęcia lub udziału w postępowaniu w celu ochrony praworządności, praw obywateli lub interesu społecznego.

k.p.c. art. 56 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Obowiązek sądu zawiadomienia osoby, na rzecz której prokurator wytoczył powództwo, o czym i doręczenia jej odpisu pozwu.

k.p.c. art. 213 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Związanie sądu uznaniem powództwa, chyba że jest ono sprzeczne z prawem, zasadami współżycia społecznego lub zmierza do obejścia prawa.

k.p.c. art. 102

Kodeks postępowania cywilnego

Możliwość odstąpienia od obciążania stron kosztami procesu w wypadkach szczególnie uzasadnionych.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Stan psychiczny I. D. w chwili zawarcia umowy wyłączał świadome powzięcie decyzji i wyrażenie woli (art. 82 k.c.). Uznanie powództwa przez bank było dopuszczalne i nie naruszało prawa ani zasad współżycia społecznego (art. 213 § 2 k.p.c.). Szczególna sytuacja I. D. uzasadnia zastosowanie art. 102 k.p.c. w zakresie kosztów procesu.

Godne uwagi sformułowania

stan wyłączający świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli brak rozeznania, niemożność rozumienia zachowań własnych i zachowań innych osób, niezdawanie sobie sprawy ze znaczenia i skutków własnego postępowania wypadek szczególnie uzasadniony w świetle art. 102 k.p.c.

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 82 k.c. w kontekście chorób psychicznych oraz zastosowanie art. 102 k.p.c. w sprawach dotyczących osób ubezwłasnowolnionych."

Ograniczenia: Sprawa dotyczy konkretnego stanu faktycznego i indywidualnej sytuacji strony.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak prawo chroni osoby o ograniczonej zdolności do czynności prawnych, nawet w kontekście umów finansowych, podkreślając rolę prokuratury w takich przypadkach.

Choroba psychiczna unieważniła umowę pożyczki: Sąd chroni słabszych.

0
Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
UZASADNIENIE Prokurator Prokuratury Rejonowej K. -Północ w K. wniósł, działając na rzecz I. D. , o unieważnienie oświadczenia woli zawarcia umowy pożyczki nr (...) zawartej w dniu 15 września 2011 roku pomiędzy (...) Bank SA a I. D. . Prokurator podniósł, że w chwili zawarcia umowy I. D. znajdowała się w stanie wyłączającym świadome lub swobodne powzięcie decyzji i wyrażenia woli. Prokurator wniósł także o zasądzenie kosztów procesu według norm przepisanych. W odpowiedzi na pozew pozwany (...) Bank (...) SA we W. wniósł o stwierdzenie niewłaściwości miejscowej, a następnie o oddalenie powództwa i zasądzenie kosztów procesu (k. 81- 82). Pismem z dnia 12 listopada 2015 roku pozwany uznał powództwo o ustalenie nieważności umowy pożyczki z uwagi na jej zawarcie w stanie wyłączających świadome i swobodne powzięcie decyzji. Pozwany wyjaśnił, iż na podstawie opinii biegłego W. F. doręczonej mu w innej sprawie toczącej się między stronami powziął wiedzę o tym, że I. D. w dacie zawarcia umowy pożyczki pozostawała w stanie wyłączającym świadome i swobodne powzięcie i wyrażenie woli. Pozwany wniósł o nieobciążanie go kosztami procesu, gdyż załączona do pozwu opinia W. F. nie była kompletna, a pozwany uznał powództwo przy pierwszej czynności procesowej (k. 115). Działająca w imieniu I. D. opiekun prawny B. P. oświadczyła, iż nie wstępuje do sprawy w charakterze powoda (k. 141). Bezsporny jest następujący stan faktyczny: I. D. zawarła w dniu 15 września 2011 roku z (...) Bank SA (obecnie (...) Bank (...) SA ) umowę pożyczki nr (...) . W chwili zawarcia umowy I. D. znajdowała się w stanie nasilenia się objawów negatywnych schizofrenii – zaburzeń toku, zaburzeń krytycyzmu myślenia, zaburzeń myślenia przyczynowo-skutkowego, zaburzeń sfery wolicjonalnej, wynikających z zaburzeń krytycyzmu myślenia. W wyniku wniosku wniesionego przez Prokuratora Prokuratury Rejonowej K. -Północ w K. I. D. została ubezwłasnowolniona całkowicie. Orzeczenie stało się prawomocne 7 marca 2014 roku. Sąd zważył co następuje: Pozew zasługuje w całości na uwzględnienie Legitymację formalną Prokuratora stanowi art. 7 k.p.c. , zgodnie z którym prokurator może żądać wszczęcia postępowania w każdej sprawie, jak również wziąć udział w każdym toczącym się już postępowaniu, jeżeli według jego oceny wymaga tego ochrona praworządności, praw obywateli lub interesu społecznego. Stosownie do treści art. 56 § 1 k.p.c. osobę, na rzecz której prokurator wytoczył powództwo, sąd zawiadamia o tym, doręczając jej odpis pozwu. Osoba ta może wstąpić do sprawy w każdym jej stanie w charakterze powoda. Z uwagi na całkowite ubezwłasnowolnienie I. D. o wytoczeniu powództwa na jej rzecz zawiadomiono jej opiekuna prawnego, który nie wstąpił do udziału w sprawie. Pozwany w piśmie z dnia 12 listopada 2015 roku uznał żądanie w całości. Zgodnie z art. 213 § 2 k.p.c. sąd jest związany uznaniem powództwa, chyba że uznanie jest sprzeczne z prawem lub zasadami współżycia społecznego albo zmierza do obejścia prawa. W niniejszej sprawie uznanie powództwo, w ocenie Sądu, nie jest ani sprzeczne z prawem ani zasadami współżycia społecznego, nie zmierza też do obejścia prawa. Okoliczności stanu fatycznego nie były między stronami sporne, w związku z czym Sąd nie przeprowadzał postępowania dowodowego. Przedstawiona przez powoda dokumentacja, która stanowiła również podstawę do wystąpienia z wnioskiem o całkowite ubezwłasnowolnienie beneficjentki powództwa, wskazuje na silne zaburzenia psychiczne leczone od 1996 roku. I. D. była wielokrotnie hospitalizowana w szpitalu psychiatrycznym. Zgodnie z art. 82 k.c. nieważne jest oświadczenie woli złożone przez osobę, która z jakichkolwiek powodów znajdowała się w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli. Ustawodawca sam wskazuje najbardziej typowe przykłady takich sytuacji jak choroba psychiczna, niedorozwój umysłowy albo inne, chociażby przemijające, zaburzenia czynności umysłowych. Stan wyłączający świadomość to - najogólniej rzecz ujmując - brak rozeznania, niemożność rozumienia zachowań własnych i zachowań innych osób, niezdawanie sobie sprawy ze znaczenia i skutków własnego postępowania. Stan taki musi przy tym wynikać z przyczyny wewnętrznej, a więc ze stanu, w jakim znajduje się osoba składająca oświadczenie woli, a nie z okoliczności zewnętrznych, w jakich osoba ta się znalazła. Stan wyłączający świadome powzięcie decyzji i wyrażenie woli nie może być rozumiany dosłownie, wobec czego nie musi oznaczać całkowitego zniesienia świadomości i ustania czynności mózgu. Wystarczy istnienie takiego stanu, który oznacza brak rozeznania, niemożność rozumienia posunięć własnych i posunięć innych osób oraz niezdawanie sobie sprawy ze znaczenia i skutków własnego postępowania (tak: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 lutego 2006 r., sygn. akt: IV CSK 7/05). I. D. zawarła umowę będąc w stanie nasilenia się objawów negatywnych schizofrenii, przez co znajdowała się w stanie wyłączającym świadome powzięcie decyzji i wyrażanie woli, duży wpływ na to miało zwłaszcza zaburzenie krytycznego myślenia oraz zaburzenia sfery wolicjonalnej. W związku z powyższym Sąd na podstawie art. 189 k.p.c. oraz art. 82 k.c. ustalił, że umowa pożyczki z dnia 15 września 2015 roku nr (...) zawarta pomiędzy pozwanym (poprzednio (...) Bank SA ) a I. D. jest nieważna. W rozstrzygnięciu o kosztach Sąd przychylił się do wniosku pozwanego o zastosowanie art. 102 k.p.c. Pozwany uznał powództwo natychmiast po zapoznaniu się z opinią biegłego z innej sprawy dotyczącą stanu zdrowia I. D. . Podkreślić należy, że jedynie w powództwie o ustalanie wytoczonym przed sądem powszechnym można było w sposób jednoznaczny ustalić nieważności w/w umowy. Tylko uzyskanie wyroku ustalającego nieważność umowy zabezpieczenia we właściwy sposób interesy I. D. , która obecnie została już ubezwłasnowolniona. B. jest osobą ubezwłasnowolnioną, ciężko chorą, niezaradną, nie potrafiącą dochodzić własnych praw, jej sprawność intelektualna określona została przez psychiatrę poniżej przeciętnej. Z tego względu Sąd odstąpił od obciążania stron kosztami procesu uznając, że zachodzi wypadek szczególnie uzasadniony w świetle art. 102 k.p.c. właśnie z uwagi na sytuację beneficjentki powództwa. ZARZĄDZENIE 1. odnotować w rep. C (4-5 lutego 2016 roku opieka nad dzieckiem S. Referenta), 2. odpis wyroku z uzasadnieniem doręczyć pełnomocnikowi pozwanego; 3. kal. 14 dni lub z wpływem. 9 lutego 2016 roku

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI