saos:128785

Sąd Okręgowy w WarszawieWarszawa2013-09-26
SAOSKarneprzestępstwa przeciwko mieniuŚredniaokręgowy
spadekoszustwopełnomocnictwopodpispodatekrachunek bankowywypadek mniejszej wagiapelacjauchylenie wyroku

Sąd Okręgowy uchylił wyrok Sądu Rejonowego w sprawie o oszustwo i podrobienie podpisu, przekazując sprawę do ponownego rozpoznania z powodu błędnych i niepełnych ustaleń faktycznych.

Sąd Rejonowy warunkowo umorzył postępowanie wobec G. M. oskarżonej o oszustwo na kwotę 23 000 zł i podrobienie podpisu na zeznaniu podatkowym. Obrońca oskarżonej i pełnomocnik pokrzywdzonych wnieśli apelacje, zarzucając m.in. błędy w ustaleniach faktycznych i niewłaściwą kwalifikację prawną czynu. Sąd Okręgowy uznał apelacje za zasadne, uchylił wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, wskazując na potrzebę dokładniejszego postępowania dowodowego w celu ustalenia sytuacji finansowej zmarłego, pochodzenia środków oraz zamiaru oskarżonej.

Wyrok Sądu Rejonowego dla W. w W. z dnia 26 września 2013 r. warunkowo umorzył postępowanie karne wobec G. M. oskarżonej o oszustwo (art. 286 § 1 kk w zw. z art. 12 kk) polegające na wypłacie 23 000 zł z rachunku spadkowego po jej zmarłym konkubencie S. Z. oraz o podrobienie podpisu na zeznaniu podatkowym (art. 270 § 1 kk). Sąd Rejonowy uznał oba czyny za wypadki mniejszej wagi. Apelacje od tego wyroku wnieśli obrońca oskarżonej, domagając się uniewinnienia lub uchylenia wyroku, oraz pełnomocnik oskarżycielek posiłkowych (spadkobierczyń S. Z.), zarzucając m.in. obrazę prawa materialnego przez błędną kwalifikację czynu jako wypadku mniejszej wagi i nieorzeczenie obowiązku naprawienia szkody w całości. Sąd Okręgowy, rozpoznając apelacje, uznał je za zasadne w zakresie uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Sąd odwoławczy stwierdził, że ustalenia faktyczne sądu pierwszej instancji były niepełne, nasuwały wątpliwości i zawierały wewnętrzne sprzeczności, co doprowadziło do wadliwego przyjęcia kwalifikacji z art. 286 § 3 kk. Wskazano na potrzebę dokładnego ustalenia sytuacji finansowej zmarłego S. Z., pochodzenia środków na rachunku inwestycyjnym oraz zamiaru oskarżonej. Sąd Okręgowy podkreślił, że nie przeprowadzono kompleksowego postępowania dowodowego i nie dokonano pełnej oceny wszystkich dowodów. Z uwagi na to, że warunkowe umorzenie dotyczyło obu przestępstw, a naprawienie szkody i koszty postępowania były konsekwencją tego umorzenia, Sąd Okręgowy uchylił wyrok w całości i przekazał sprawę Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Sąd Okręgowy uznał, że sąd pierwszej instancji przedwcześnie i błędnie zakwalifikował czyn jako wypadek mniejszej wagi, wskazując na potrzebę dalszego postępowania dowodowego w celu ustalenia rozmiaru szkody, korzyści majątkowej oraz zamiaru oskarżonej.

Uzasadnienie

Sąd odwoławczy wskazał na sprzeczności w ustaleniach sądu rejonowego dotyczące motywacji oskarżonej (zabezpieczenie własnych spraw majątkowych vs. działanie w celu osiągnięcia korzyści majątkowej) oraz brak kompleksowego ustalenia sytuacji finansowej zmarłego i pochodzenia środków na rachunku. Stwierdzono, że nie można jednoznacznie ocenić czynu jako wypadku mniejszej wagi bez pełnego materiału dowodowego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania

Strony

NazwaTypRola
G. M.osoba_fizycznaoskarżona
J. R.osoba_fizycznaspadkobierca S. Z., oskarżyciel posiłkowy
M. S.osoba_fizycznaspadkobierca S. Z., oskarżyciel posiłkowy
S. Z.osoba_fizycznapokrzywdzony (zmarły)

Przepisy (15)

Główne

k.k. art. 286 § 1

Kodeks karny

Sąd Okręgowy analizował znamiona typu podstawowego oszustwa.

k.k. art. 286 § 3

Kodeks karny

Sąd Okręgowy zakwestionował zastosowanie przez sąd rejonowy kwalifikacji 'wypadek mniejszej wagi' z uwagi na niepełne ustalenia faktyczne.

k.k. art. 270 § 1

Kodeks karny

Dotyczy podrobienia dokumentu.

k.k. art. 66 § 1

Kodeks karny

Podstawa warunkowego umorzenia postępowania.

k.k. art. 67 § 1

Kodeks karny

Podstawa warunkowego umorzenia postępowania.

k.k. art. 67 § 3

Kodeks karny

Podstawa zobowiązania do naprawienia szkody w części przy warunkowym umorzeniu.

Pomocnicze

k.k. art. 12

Kodeks karny

Dotyczy czynu ciągłego.

k.k. art. 270 § 2a

Kodeks karny

Dotyczy posłużenia się podrobionym dokumentem.

k.p.k. art. 627

Kodeks postępowania karnego

Podstawa zasądzenia kosztów sądowych.

k.p.k. art. 629

Kodeks postępowania karnego

Podstawa zasądzenia kosztów sądowych.

k.k. art. 46 § 1

Kodeks karny

Podstawa orzeczenia obowiązku naprawienia szkody.

k.p.k. art. 2 § 2

Kodeks postępowania karnego

Zasada prawdy obiektywnej.

k.p.k. art. 4

Kodeks postępowania karnego

Zasada domniemania niewinności.

k.p.k. art. 5

Kodeks postępowania karnego

Zasada rozstrzygania wątpliwości na korzyść oskarżonego.

k.p.k. art. 410

Kodeks postępowania karnego

Obowiązek oparcia orzeczenia na całokształcie materiału dowodowego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zarzuty apelacji obrońcy oskarżonej dotyczące błędów w ustaleniach faktycznych i nierozważenia okoliczności przemawiających na korzyść oskarżonej. Zarzuty apelacji pełnomocnika oskarżycielek posiłkowych dotyczące obrazu prawa materialnego (niewłaściwa kwalifikacja czynu jako wypadku mniejszej wagi) i błędu w ustaleniach faktycznych.

Godne uwagi sformułowania

ustalenia poczynione w przedmiotowej sprawie jako niepełne, nasuwające wątpliwości i zawierające wewnętrzne sprzeczności sąd rejonowy popadł w sprzeczność uzasadniając wydany wyrok nie został kompleksowo ustalony rozmiar szkody wyrządzonej pokrzywdzonym, jak i odniesienie przez oskarżoną korzyści zabrakło w tej sprawie w pełni kompleksowego postępowania dowodowego, a w konsekwencji pełnej i zgodnej z treścią art. 7 kpk oceny dowodów

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'wypadek mniejszej wagi' w kontekście oszustwa, wymogi prawidłowego ustalenia stanu faktycznego i oceny dowodów w sprawach o przestępstwa przeciwko mieniu."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznych okoliczności sprawy, w tym relacji między konkubentami i zarządzania rachunkiem bankowym.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy nietypowej sytuacji spadkowej i finansowej, gdzie oskarżona wykorzystała pełnomocnictwo do rachunku zmarłego konkubenta. Pokazuje złożoność rozliczeń majątkowych po śmierci partnera i potencjalne konflikty ze spadkobiercami.

Wykorzystała pełnomocnictwo zmarłego konkubenta. Czy to oszustwo, czy walka o własne pieniądze?

Dane finansowe

WPS: 23 000 PLN

naprawienie szkody: 1000 PLN

naprawienie szkody: 1000 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
UZASADNIENIE G. M. została oskarżona o to, że: 1. w okresie od 20 lipca 2010 r. do 29 lipca 2010 r. w W. działając czynem ciągłym, z góry powziętym zamiarem, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, doprowadziła J. R. i M. S. - spadkobierców S. Z. do niekorzystnego rozporządzenia własnym mieniem w łącznej kwocie 23.000 zł w ten sposób, że bez ich wiedzy i zgody, działając na mocy udzielonego jej przez S. Z. pełnomocnictwa do rachunku, dokonała wypłaty środków pieniężnych z rachunku nr (...) umowy świadczenia usług maklerskich i prowadzenia rachunku inwestycyjnego papierów wartościowych nr (...) Banku S. A. z siedzibą w W. ul. (...) , należącego do S. Z. po jego śmierci, czym wprowadziła spadkobierców w błąd co do składu majątku spadkowego po S. Z. , tj. o czyn z art. 286 § 1 kk w zw. z art. 12 kk ; 2. w nieustalonym bliżej czasie nie wcześniej niż 25 lutego 2011 r. i nie później niż 14 kwietnia 2011 r. w W. w Urzędzie Skarbowym W. posłużyła się jako autentycznym, wypełnionym danymi zmarłego S. Z. Zeznaniem o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym 2010 PIT 38, na którym podrobiła podpis S. Z. w celu uzyskania rozliczenia podatku S. Z. z tytułu odpłatnego zbycia papierów wartościowych, tj. o czyn z art. 270 § 1 kk . Wyrokiem z dnia 26 września 2013 r. Sąd Rejonowy dla W. w W. orzekł: I. w granicach zarzutu z punktu pierwszego aktu oskarżenia ustalił, że oskarżona G. M. dopuściła się czynu polegającego na tym, że w okresie od dnia 20 lipca 2010 roku do dnia 29 lipca 2010 roku w W. , działając z góry powziętym zamiarem, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, wyzyskując błędne przeświadczenia osoby odpowiedzialnej w (...) Bank S. A. w W. za realizację zleceń na rachunku papierów wartościowych i związanym z nim rachunku finansowym, co do faktu posiadania umocowania do działania w imieniu S. Z. , które wygasło z dniem jego śmierci w dniu 13 lipca 2010 roku, doprowadziła do niekorzystnego rozporządzenia mieniem wchodzącym w skład masy spadkowej po zmarłym S. Z. , w ten sposób, że w dniu 20 lipca 2010 roku złożyła dyspozycję wypłaty 20.000 złotych, a następnie w dniu 29 lipca 2010 roku złożyła dyspozycję wypłaty 3.000 złotych, które zostały zrealizowane, czym działała na szkodę ustawowych spadkobierców po zmarłym: M. S. i J. R. , przy czym czyn ten stanowi wypadek mniejszej wagi określony w art. 286 § 3 kk w zw. z art. 286 § 1 kk w zw. z art. 12 kk ; II. w granicach zarzutu z punktu drugiego aktu oskarżenia ustalił, że oskarżona G. M. dopuściła się czynu polegającego na tym, że w nieustalonym bliżej czasie, nie wcześniej niż 25 lutego 2011 roku i nie później niż 14 kwietnia 2011 roku, w W. w Urzędzie Skarbowym W. posłużyła się jako autentycznym wypełnionym danymi S. Z. zeznaniem o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym 2010 PIT 38, na którym podrobiła podpis S. Z. , w celu uzyskania rozliczenia podatku S. Z. z tytułu odpłatnego zbycia papierów wartościowych, przy czym czyn ten stanowi wypadek mniejszej wagi określony w art. 270 § 1 kk w zw. z art. 270 § 2a kk ; III. ustalając, że wina oskarżonej G. M. i społeczna szkodliwość czynów opisanych punkcie pierwszym i drugim części dyspozytywnej wyroku nie są znaczne, a okoliczności ich popełnienia nie budzą wątpliwości, na podstawie art. 66 § 1 kk w zw. z art. 67 § 1 kk postępowanie karne wobec oskarżonej G. M. w zakresie czynów opisanych w punkcie pierwszym i drugim części dyspozytywnej wyroku warunkowo umorzył na okres próby wynoszący 1 (jeden) rok; IV. na podstawie art. 67 § 3 kk zobowiązał oskarżoną G. M. do naprawienia szkody w części poprzez zapłatę na rzecz M. S. i J. R. kwot po 1.000 (jeden tysiąc) złotych; V. na podstawie art. 627 kpk w zw. z art. 629 kpk zasądził od oskarżonej G. M. na rzecz Skarbu Państwa kwotę 100 (sto) złotych tytułem opłaty oraz kwotę 90 (dziewięćdziesięciu) złotych tytułem zwrotu wydatków. Apelację od powyższego wyroku wniósł obrońca oskarżonej, zaskarżając go w części pkt I, pkt III w zakresie, w jakim dotyczy zarzutu z pkt I oraz pkt IV i V wyroku. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił obrazę przepisów postępowania, tj.: - art. 2 § 2 kpk , art. 4 kpk , art. 5 kpk w z w. z art. 410 kpk , co miało wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia, przez nierozważnie wszystkich okoliczności sprawy, a szczególnie tych, które przemawiały na korzyść oskarżonej, rozstrzygnięcie nieusuwalnych wątpliwości na niekorzyść oskarżonej, oparcie ustaleń na okolicznościach, które nie mają odzwierciedlenia w zebranym materiale dowodowym i oparcie ustaleń faktycznych w zakresie pochodzenia źródeł środków pieniężnych zainwestowanych w zakup papierów wartościowych i odmówienie wiarygodności zeznaniom oskarżonej, że to oskarżona była jedyną właścicielką środków pieniężnych zdeponowanych na rachunku inwestycyjnym S. Z. , w sytuacji, gdy materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie daje podstaw do przyjęcia, że na rachunku inwestycyjnym S. Z. zgromadzone były środki S. Z. ; - błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonego wyroku, a mający wpływ na treść wyroku, przez ustalenie na podstawie nieprawidłowej oceny dowodów, że oskarżona G. M. doprowadziła J. R. i M. S. - spadkobierców S. Z. do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w łącznej kwocie 23.000 zł, w ten sposób, że bez ich wiedzy i zgody, działając na mocy udzielonego jej przez S. Z. pełnomocnictwa do rachunku, dokonała wypłaty środków pieniężnych z rachunku należącego do S. Z. po jego śmierci i dokonała zarzucanego jej czynu w sytuacji, gdy sąd I instancji nie ustalił czy i w jakiej wysokości na rachunku znajdowały się środki S. Z. . Obrońca wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i uniewinnienie oskarżonej od dokonania przypisanego czynu, ewentualnie uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Apelację od wyroku sądu rejonowego wniósł również pełnomocnik oskarżycielek posiłkowych, zaskarżając wyrok w części obejmującej pkt I, III i IV rozstrzygnięcia, zarzucając: -obrazę przepisów prawa materialnego w postaci art. 286 § 3 kk w zw. z art. 286 § 1 kk przez bezpodstawne przyjęcie, że czyn oskarżonej stanowił tzw. wypadek mniejszej wagi, w sytuacji, gdy okoliczności podmiotowe i przedmiotowe czynu wskazują, że powinien zostać zakwalifikowany jako typ podstawowy wskazanego występku; - obrazę przepisów prawa materialnego w postaci art. 46 § 1 kk przez nie orzeczenie względem oskarżonej obowiązku naprawienia szkody w całości - w oparciu o wskazaną normę prawną, w sytuacji gdy zachodziły przesłanki nałożenia takiego obowiązku w razie prawidłowej kwalifikacji czynu i skazania oskarżonej; - obrazę przepisów prawa materialnego w postaci art. 67 § 3 kk przez zobowiązane oskarżonej do naprawienia szkody wyrządzonej przestępstwem jedynie w części, mimo podstaw do orzeczenia obowiązku naprawienia szkody w całości; - błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, mający wpływ na jego treść, a polegający na niezasadnym przyjęciu, że G. M. i S. Z. „wytworzyli między sobą więź gospodarczą polegającą na wspólnym prowadzeniu gospodarstwa domowego i wspólnym zajmowaniu się własnymi sprawami majątkowymi" (s. 1 uzasadnienia) oraz że „stworzyli razem wspólnotę gospodarczą determinującą zdolności finansowe każdego z nich" (s. 3 uzasadnienia); - błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, mający wpływ na jego treść, a polegający na niezasadnym przyjęciu, że „w sferę interesów majątkowej oskarżonej wkroczyły obce dla niej osoby: M. S. i J. R. , które nie bacząc na łączące S. Z. za jego życia więzy osobiste i majątkowe z G. M. , jęły realizować swoje uprawnienia z tytułu powołania do spadku po zmarłym na podstawie ustawy" (s. 4 uzasadnienia). Pełnomocnik wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku przez przyjęcie, że czyn oskarżonej opisany w pkt I zaskarżonego wyroku wyczerpywał znamiona przestępstwa opisanego w art. 286 § 1 kk w zw. z art. 12 kk i wymierzenie za ten czyn stosownej kary; orzeczenie względem G. M. na podstawie art. 46 § 1 kk obowiązku naprawienia szkody wyrządzonej pokrzywdzonym J. R. i M. S. - w całości poprzez zobowiązanie jej do zwrotu pochodzącej z przestępstwa kwoty 23.000 zł. W razie przyjęcia kwalifikacji prawnej czynu z pkt I zaskarżonego wyroku pełnomocnik wniósł o orzeczenie względem oskarżonej na podstawie art. 67 § 3 kk obowiązku naprawienia szkody wyrządzonej pokrzywdzonym w całości. Nadto, względnie, wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Sąd okręgowy zważył, co następuje: Obie apelacje są zasadne o tyle, o ile zmierzają do uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Głównie jednak argumentacja pełnomocnika oskarżycielek posiłkowych zasługuje na uwzględnienie, choć sąd odwoławczy analizując materiał dowodowy zgromadzony w tej sprawie nie podzielił wniosku skarżących o zmianę zaskarżonego wyroku. I tak w pierwszej kolejności należało zwrócić uwagę na stwierdzenie sądu I instancji, że kwestia ustaleń faktycznych w niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości. Przeciwnie, to ustalenia poczynione w przedmiotowej sprawie jako niepełne, nasuwające wątpliwości i zawierające wewnętrzne sprzeczności, a w konsekwencji stanowiące postawę do przyjęcia kwalifikacji prawnej i wydania orzeczenia w niniejszej sprawie, stały się przesłanką uchylenia wyroku sądu pierwszej instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Należy wskazać, że w ocenie sądu odwoławczego powody przyjęcia kwalifikacji z art. 286 § 3 kk wynikają z przedwczesnych i błędnych ustaleń. Sąd rejonowy wskazał, że oskarżona swoim zachowaniem zrealizowała znamiona określone w typie podstawowym oszustwa i, jak wyjaśnił, nastąpiły one w takich okolicznościach przedmiotowo -podmiotowych, które wskazują, że jej czyn nie jest na tyle niebezpieczny dla społeczeństwa i porządku prawnego, aby uzasadniało to zastosowanie zwykłej, przewidzianej w zrealizowanym przez nią typie przestępnym sankcji karnej. Zdaniem sądu odwoławczego, sąd rejonowy popadł w sprzeczność uzasadniając wydany wyrok. Z jednej bowiem strony stwierdza, że „sposób działania oskarżonej wskazywał, że zdawała sobie sprawę, że jako konkubina S. Z. nie będzie powołana do spadku po nim jako spadkobierca ustawowy i wykorzystała udzielone jej za życia S. Z. pełnomocnictwo do tego, by zlikwidować rachunek papierów wartościowych i uzyskać środki pieniężne z tytułu ich sprzedaży poza świadomością pokrzywdzonych" (s. 3), Jednocześnie, mając na uwadze ustalenia poczynione w sprawie stwierdził, że: ,jej działanie było uwarunkowane koniecznością zabezpieczenia swoich spraw majątkowych z uwagi na łączący ją ze S. Z. konkubinat". Nadto, należy wskazać na stwierdzenie: „była przekonana, że fakt dokonania przez nią wypłat nie wyjdzie na jaw i nie chciała, by środki pieniężne zamrożone w akcjach, przypadły M. S. i J. R. " (s. 4 uzasadnienia). Stwierdzić więc trzeba, że sąd rejonowy na podstawie przedwczesnych ustaleń, przyjął, że oskarżona podejmując pieniądze z rachunku należącego do S. Z. w rzeczywistości częściowo wypłaciła pieniądze do niej należące, nie dając wiary jej wyjaśnieniom w zakresie całości wkładu przez nią poczynionego. Skoro, zatem, jak ustalił sąd rejonowy, oskarżona działała w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, była świadoma, że nie będzie powołana do spadku, to w sprzeczności wobec tego stoi ustalony przez sąd fakt, że „skierowała swoją aktywność do mienia, co do którego w przyszłości mogła skutecznie powoływać się na rozliczenia poczynionych nakładów" (s. 5 uzasadnienia). Sąd rejonowy wyprowadził tezę, zgodnie z którą to konieczność zabezpieczenia swoich spraw majątkowych sprawiła, że oskarżona weszła w konflikt z prawem. Należy zwrócić uwagę, że sąd rejonowy poczynione ustalenia oparł w dużej mierze na wyjaśnieniach oskarżonej. Miały one znaczenie tak przy ustalaniu więzi gospodarczej, łączącej oskarżoną ze zmarłym konkubentem, jak i przy ustalaniu pochodzenia wkładu pieniężnego znajdującego się na rachunku S. Z. . Trzeba jednak podkreślić, że sąd rejonowy ustaleń co do sytuacji finansowej zmarłego oskarżonego i jego możliwości inwestowania nie poczynił. Określając wkład oskarżonej we wspólne dobra ustalił, że inwestycje były prowadzone z jej majątku, co nie znalazło poparcia w innych dowodach. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że błędne i przedwczesne ustalenia, na których oparł się sąd rejonowy doprowadziły do wadliwego przyjęcia kwalifikacji z art. 286 § 3 kk . Z tak ustalonego stanu faktycznego, który zawierał sprzeczności, nie sposób wywieść wniosku, że czyn popełniony przez oskarżoną cechował niski stopień społecznej szkodliwości, jak również, że działała ona w obliczu nadzwyczajnych potrzeb, które uzasadniałyby przyjęcie wypadku mniejszej wagi popełnionego czynu. Logiczną bowiem konsekwencją śmierci konkubenta, który nie pozostawił testamentu, jest konieczność uregulowania spraw spadkowych i wzajemnych rozliczeń z jego spadkobiercami, jeśli takie rozliczenia wystąpiły. Podkreślenia wymaga, że za typem uprzywilejowanym oszustwa - wypadkiem mniejszej wagi przemawiać może przede wszystkim niewielka szkoda wyrządzona pokrzywdzonemu oraz sytuacja, gdy sprawca nie wprowadził pokrzywdzonego w błąd, lecz wykorzystał istniejący po stronie pokrzywdzonego błąd, odnosząc przy tym niewielką korzyść, albo nie odnosząc jej wcale (por. Andrzej Marek, Kodeks karny. Komentarz, wyd. V, 2010 r.). O ocenie czynu jako wypadku mniejszej wagi decydują z jednej strony elementy składające się na ocenę stopnia jego społecznej szkodliwości, z drugiej zaś jego sprawca nie jest na tyle niebezpieczny dla społeczeństwa, aby stosować w stosunku do niego zwykłą karę przewidzianą za zrealizowane przez niego przestępstwo (por. J. Makarewicz, Kodeks karny z komentarzem, s. 446-447; orzeczenie SN z 7 lutego 1935 r., Zbiór Orzeczeń Sądu Najwyższego. Orzeczenia Izby Karnej 1935, poz. 388). Wypadek mniejszej wagi charakteryzuje się stopniem społecznej szkodliwości zmniejszonym w stosunku do typu podstawowego. Jak słusznie podkreśla SN, rozgraniczenie typu podstawowego od wypadku mniejszej wagi stanowi zagadnienie poprawnej kwalifikacji prawnej, która nie powinna być uzależniona od takich elementów, jak osobowość sprawcy, jego opinia, poprzednia karalność, zachowanie się przed i po popełnieniu przestępstwa, nagminność danego rodzaju czynów czy innych okoliczności mających wpływ na wymiar kary, jednakże leżących poza samym czynem przestępnym. W kodeksie karnym okoliczności te nie występują jako znamiona typu czynu zabronionego (por. wyrok SN z 9 października 1996 r., V KKN 79/96, OSNKW 1997, nr 3-4, poz. 27). O przyjęciu wypadku mniejszej wagi decydują przedmiotowe i podmiotowe znamiona czynu, ze szczególnym uwzględnieniem tych elementów, które są charakterystyczne dla danego rodzaju przestępstw (por. wyrok SN z 9 października 1996 r., V KKN 79/96, OSNKW 1997, nr 3-4, poz. 27). Wśród znamion strony przedmiotowej istotne znaczenie mają w szczególności: rodzaj dobra, w które godzi przestępstwo; zachowanie się i sposób działania sprawcy; użyte środki; charakter i rozmiar szkody wyrządzonej lub grożącej dobru chronionemu prawem; czas, miejsce i inne okoliczności popełnienia czynu oraz odczucie szkody przez pokrzywdzonego. Wśród elementów strony podmiotowej istotne są: stopień zawinienia oraz motywacja i cel działania sprawcy. Jak podkreśla SN, uwzględniać także należy odcienie umyślności, premedytację, dokładność w przygotowaniu przestępstwa, upór w dążeniu do osiągnięcia przestępnego celu, przypadkowość, wpływ innej osoby, obawę przed skutkami działania (por. wyrok SN z 9 października 1996 r., V KKN 79/96, OSNKW 1997, nr 3-4, poz. 27). Powyższych wymogów nie spełnia uznanie typu kwalifikowanego w niniejszej sprawie, przede wszystkim ze względu na fakt, że nie został kompleksowo ustalony rozmiar szkody wyrządzonej pokrzywdzonym, jak i odniesienie przez oskarżoną korzyści. Zdaniem sądu odwoławczego, koniecznym dla sądu meriti będzie dokładna analiza i ustalenie w pierwszej kolejności sytuacji finansowej zmarłego S. Z. , gdyż co do tego faktu istnieją dwie przeciwstawne wersje - jedna przedstawiana przez oskarżoną, zaś druga przez oskarżycielki posiłkowe. Podnieść należy, że sam fakt posiadania pełnomocnictwa nie może przesądzać o tym, że na rachunku należącym do konkubenta oskarżona gromadziła również swoje oszczędności, zważywszy na fakt, że w tym samym dniu (tj. 27 stycznia 1994 r.) oskarżona we własnym imieniu zawarła umowę o świadczenie usług z tym samym bankiem, zaś S. Z. udzieliła pełnomocnictwa. Nadto, na co zasadnie wskazuje skarżący - pełnomocnik oskarżycielek posiłkowych, zmarły - S. Z. był w posiadaniu stosunkowo znacznych wartości pieniężnych, czego sąd rejonowy nie wziął pod uwagę. Sąd I instancji odmówił wiarygodności zeznaniom świadków w tym zakresie, a jak wskazuje materiał dowodowy zgromadzony i ujawniony w aktach sprawy, powyższe znajduje potwierdzenie w dokumentacji dotyczącej sytuacji finansowej zmarłego S. Z. . Sąd rejonowy rozpoznający sprawę nie odniósł się jednak w uzasadnieniu wyroku do dowodów nieosobowych ujawnionych w sprawie, nie cenił ich, a co za tym idzie nie oparł na nich swoich ustaleń. Konieczność gruntownego postępowania dowodowego w tym zakresie wydaje się oczywista. Nadto, sąd pierwszej instancji ponownie rozpoznający sprawę winien mieć na uwadze sprawy cywilne toczące się między oskarżoną, a oskarżycielkami, w tym postępowanie toczące się przed Sądem Rejonowym dla W. z pozwu G. M. o rozliczenie nakładów na działkę w K. (sygn. akt IIC 1504/12). Należy zauważyć, że co do charakteru związku, który oskarżona tworzyła ze S. Z. sąd oparł swoje ustalenia na wyjaśnieniach oskarżonej, odmawiając wiary zeznaniom oskarżycielek posiłkowych, jednocześnie nie dopuszczając innych dowodów w sprawie. W konsekwencji sąd ustalił, że łączyła ich więź gospodarcza i wynikająca zeń wspólnota majątku. Należy w tym zakresie rozważyć wszystkie okoliczności sprawy. Kwestią, którą winien zająć się sąd I instancji ponownie rozpoznający tę sprawę pozostaje ustalenie okoliczności towarzyszących zamiarowi oskarżonej, co przesądzało o przyjęciu typu kwalifikowanego przestępstwa. O zamiarze sprawcy przesądza bowiem całokształt tak podmiotowych, jak i przedmiotowych okoliczności sprawy. Dopiero na podstawie wszystkich okoliczności dotyczących danego wypadku i osoby sprawcy możliwe jest odtworzenie rzeczywistych przeżyć sprawcy i ustalenie, do czego zmierzał, czego chciał, względnie - postępując w określony sposób - co przewidywał i na co się godził. Możliwe jest ustalenie zamiaru sprawcy na podstawie samych tylko przedmiotowych okoliczności związanych z konkretnym zdarzeniem, w oparciu o sam sposób działania, pod warunkiem jednakże, że działanie to jest tego rodzaju, że podjęcie go przez sprawcę wskazuje jednoznacznie, bez żadnych w tym zakresie wątpliwości, na cel, do jakiego on zmierza. Jednoznaczność ta nie może oznaczać niczego innego, jak nieodzowność określonego skutku, gdyż wtedy tylko możliwe jest prawidłowe ustalenie, że sprawca chciał określonego skutku swego działania (wyrok SN z 12 maja 1976 r., V KR 20/76, Gazeta Prawnicza 1976, nr 22, s. 6). W przedmiotowej sprawie należy mieć również na uwadze, że sąd pierwszej instancji przyjął, że oskarżycielki posiłkowe wkroczyły po śmierci S. Z. w sferę interesów majątkowych, co spowodowało takie, a nie inne zachowanie ze strony oskarżonej. A następnie stwierdzając, że pobudką i motywem działania oskarżonej była przede wszystkim chęć uregulowania spraw majątkowych. Jednocześnie, sąd rejonowy stwierdził, że oskarżona była świadoma oszukańczego charakteru swojego czynu, bowiem nie zamierzała ujawnić przed pokrzywdzonymi spornego składnika majątku. Koniecznym jest, przy dokonywaniu ustaleń w kwestii zamiaru oskarżonej zweryfikowanie jej następczego działania - złożenia zeznania podatkowego. Należy mieć jednak na uwadze, że S. Z. zmarł w dniu 13 lipca 2010 r., zlecenia wyceny oskarżona dokonała w dniu 19 lipca 2010 r., zasoby pieniężne z rachunku wypłaciła w dniach 20 i 23 lipca 2010 r., zaś do tego czasu jak wynika z akt spraw cywilnej oskarżycielki nie podejmowały wobec oskarżonej żadnych działań o charakterze majątkowym. Powyższe powinno być dokładnie przeanalizowane przez sąd ponownie rozpoznający sprawę. Konkludując należy stwierdzić, że zabrakło w tej sprawie w pełni kompleksowego postępowania dowodowego, a w konsekwencji pełnej i zgodnej z treścią art. 7 kpk oceny dowodów oraz odniesienia się do wszystkich zebranych dowodów, pozwalających na wyrobienie sobie poglądu co do kwestii sprawstwa i okoliczności jego popełnienia. Wyrokujący w sprawie sąd nie dokonał weryfikacji przeprowadzonych dowodów w sprawie. Celowym, w ocenie sądu ad quem, jest przeprowadzenie szczegółowego postępowania dowodowego zmierzającego do ustalenia kwestii odpowiedzialności karnej oskarżonej. Biorąc pod uwagę wszystkie przytoczone okoliczności sąd II instancji zaskarżone orzeczenie uchylił, a sprawę przekazał sadowi rejonowemu do ponownego rozpoznania. Pomimo faktu, że obie apelacje nie zawierały zarzutów co do punktu drugiego zaskarżonego wyroku, mając na uwadze, że w wyroku w stosunku do obu przestępstw sąd rejonowy warunkowo umorzył postępowanie, naprawienie szkody było konsekwencją warunkowego zawieszenia postępowania po myśli art. 67 § 3 kk , jak również orzeczenie co do kosztów zostało wydane w związku z warunkowym umorzeniem, koniecznym było uchylenie zaskarżonego wyroku w całości.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI