saos:499100
Podsumowanie
Sąd umorzył postępowanie w części dotyczącej zwrotu części kapitału kredytu i oddalił powództwo banku o zapłatę za bezpodstawne wzbogacenie, uznając, że bank nie może dochodzić od konsumentów świadczeń ponad zwrot kapitału i odsetek za opóźnienie po stwierdzeniu nieważności umowy kredytu.
Bank dochodził od kredytobiorców zwrotu części kapitału kredytu oraz wynagrodzenia za bezpodstawne wzbogacenie po stwierdzeniu nieważności umowy kredytu hipotecznego. Sąd umorzył postępowanie w części dotyczącej zwrotu kapitału, uznając brak dowodów na jego nierozliczenie. W pozostałym zakresie powództwo oddalił, powołując się na orzecznictwo TSUE, zgodnie z którym bank nie może dochodzić od konsumentów świadczeń ponad zwrot kapitału i odsetek za opóźnienie, gdyż niweczyłoby to sankcyjny charakter nieważności umowy.
Powód (...) Bank S.A. wniósł o zasądzenie od pozwanych M. K. i A. B. kwoty 21050,88 zł, w tym 408,66 zł tytułem pozostałej części kapitału kredytu wypłaconego na podstawie nieważnej umowy kredytu hipotecznego oraz 20642,22 zł tytułem bezpodstawnego wzbogacenia. W toku postępowania bank cofnął powództwo co do kwoty 1992,05 zł. Sąd Rejonowy Poznań - Stare Miasto w P. umorzył postępowanie w części dotyczącej kwoty 1992,05 zł, a w pozostałym zakresie oddalił powództwo. Sąd oparł się na wcześniejszym wyroku stwierdzającym nieważność umowy kredytu z powodu abuzywności klauzul waloryzacyjnych. W odniesieniu do żądania zwrotu kapitału, sąd uznał, że powód nie wykazał, iż kwota 408,66 zł nie została rozliczona. W kwestii bezpodstawnego wzbogacenia, sąd odwołał się do orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE), w szczególności do wyroków w sprawach C-520/21 i C-488/23. Sąd podkreślił, że bank nie może dochodzić od konsumentów wynagrodzenia za korzystanie z kapitału wypłaconego na podstawie nieważnej umowy, gdyż prowadziłoby to do reaktywacji tej umowy i niweczyłoby sankcyjny charakter nieważności oraz ochronę konsumentów wynikającą z dyrektywy 93/13/EWG. Sąd zasądził od banku na rzecz pozwanych koszty procesu w kwocie 3634 zł.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, bank nie może dochodzić od konsumentów żadnych świadczeń ponad zwrot kapitału i odsetek za opóźnienie po stwierdzeniu nieważności umowy kredytu.
Uzasadnienie
Dochodzenie przez bank wynagrodzenia za korzystanie z kapitału wypłaconego na podstawie nieważnej umowy kredytu niweczyłoby sankcyjny charakter nieważności umowy i osłabiłoby ochronę konsumentów wynikającą z dyrektywy 93/13/EWG. Jest to zgodne z orzecznictwem TSUE.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
Częściowe umorzenie postępowania i oddalenie powództwa
Strona wygrywająca
Pozwani (M. K., A. B.)
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| (...) Bank spółce akcyjnej | spółka | powód |
| M. K. | osoba_fizyczna | pozwany |
| A. B. | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (10)
Pomocnicze
k.p.c. art. 203
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 355
Kodeks postępowania cywilnego
k.c. art. 6
Kodeks cywilny
k.p.c. art. 98 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 98 § § 1 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 98 § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 98 § § 4
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 99
Kodeks postępowania cywilnego
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 2 § pkt 5
Ustawa o opłacie skarbowej art. 1 § ust. 1 pkt
Argumenty
Skuteczne argumenty
Bank nie może dochodzić od konsumentów wynagrodzenia za korzystanie z kapitału wypłaconego na podstawie nieważnej umowy kredytu, gdyż niweczy to sankcyjny charakter nieważności i ochronę konsumentów. Brak dowodów na nierozliczenie części kapitału kredytu.
Odrzucone argumenty
Żądanie przez bank zapłaty za bezpodstawne wzbogacenie konsumentów kosztem powoda w związku z wypłatą kapitału na podstawie nieważnej umowy kredytu i brakiem natychmiastowego zwrotu tej kwoty.
Godne uwagi sformułowania
Aprobata takiego stanowiska prowadziłaby de facto do reaktywacji nieważnej umowy. Istotą zaś sankcji nieważności umowy zawartej z konsument z uwagi na abuzywność postanowień jest sankcja dla przedsiębiorcy. Przyznanie zaś wynagrodzenia za korzystanie z kapitału lub sumy tytułem bezpodstawnego wzbogacenia niweczyłoby sankcyjny charakter nieważności i założenia dyrektywy Rady 93/13/EWG.
Skład orzekający
M. P.
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie stanowiska TSUE w sprawie możliwości dochodzenia przez banki od konsumentów wynagrodzenia za korzystanie z kapitału po stwierdzeniu nieważności umowy kredytu."
Ograniczenia: Dotyczy spraw, w których stwierdzono nieważność umowy kredytu z powodu abuzywności klauzul, a bank dochodzi od konsumenta świadczeń ponad zwrot kapitału i odsetek.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia ochrony konsumentów w sporach z bankami po stwierdzeniu nieważności umów kredytowych, z silnym odniesieniem do prawa unijnego.
“Bank nie odzyska pieniędzy za 'nienależny' kredyt? Kluczowe orzeczenie TSUE dla konsumentów!”
Dane finansowe
WPS: 21 050,88 PLN
koszty procesu: 3634 PLN
Sektor
finanse
Lexedit — asystent AI dla prawników
Analizuj umowy, identyfikuj ryzyka i edytuj dokumenty z pomocą AI. Wrażliwe dane są anonimizowane zanim opuszczą Twój komputer.
Analiza umów
Ryzyka, klauzule i rekomendacje w trybie śledzenia zmian
Pełna anonimizacja
Dane osobowe usuwane lokalnie przed wysyłką do AI
Bezpieczeństwo danych
Szyfrowanie, brak trenowania modeli na Twoich dokumentach
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ 21 marca 2024 r. Sąd Rejonowy Poznań - Stare Miasto w P. Wydział I Cywilny w składzie: Przewodniczący: Asesor sądowy M. P. Protokolant: protokolant sądowy P. D. po rozpoznaniu 8 marca 2024 r. w P. na rozprawie sprawy z powództwa (...) Bank spółce akcyjnej z siedzibą we W. przeciwko M. K. , A. B. o zapłatę I. Umarza postępowanie co do kwoty 1992,05 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od tej kwoty, II. Oddala powództwo w pozostałym zakresie, III. Uznaje, że pozwane wygrały sprawę w całości i z tego tytułu zasądza od powoda na rzecz pozwanych 3634 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku, Asesor sądowy M. P. UZASADNIENIE Pozwem z 14 czerwca 2023 r. powód (...) Bank S.A. we W. wniósł o zasądzenie 21050,88 zł wraz z odsetkami i kosztami procesu. W uzasadnieniu wskazano, że 408,66 zł dochodzone jest tytułem pozostałej części kapitału kredytu wypłaconego tytułem nieważnej umowy kredytu hipotecznego nominowanego do (...) nr (...) . Kwota 20642,22 zł dochodzona była tytułem bezpodstawnego wzbogacenia pozwanych M. K. i A. B. kosztem powoda. W odpowiedzi na pozew pozwane wniosły o jego oddalenie i zasądzenie kosztów procesu. W uzasadnieniu wskazały, że niedopuszczalne jest dochodzenie przez bank świadczeń od kredytobiorców-konsumentów za korzystanie z kapitału wypłaconego na podstawie nieważnej umowy. Aprobata takiego stanowiska prowadziłaby de facto do reaktywacji nieważnej umowy. W dalszym piśmie powódka cofnęła powództwo co do kwoty 1992,05 zł dochodzone tytułem bezpodstawnego wzbogacenia pozwanych. w Pozostałym zakresie strony podtrzymały swoje stanowiska. STAN FAKTYCZNY: Strony zawarły umowę kredytu hipotecznego nominowanego do (...) nr (...) 25 kwietnia 2007 r. Wyrokiem Sądu Rejonowego Poznań-Stare Miasto w P. z 8 września 2022 r. uznano ww. umowę za nieważną i zasądzono od (...) Bank S.A. na rzecz A. B. i M. K. po 19625,63 zł wraz z odsetkami. Przyczyną nieważności umowy kredytu była abuzywność postanowień umowy dotyczących klauzul waloryzacyjnych i niemożność zastąpienia wadliwych klauzul innymi postanowieniami. Bezsporne OCENA DOWODÓW : Dowody, w oparciu o które ustalono stan faktyczny sprawy Sąd uznał za wiarygodne. Prawdziwość ani autentyczność dokumentów, jak również okoliczność złożenia oświadczeń o treści w nich wskazanej, nie została w toku procesu przez żadną ze stron zaprzeczona. Sąd nie znalazł podstaw, aby zakwestionować dokumenty z urzędu. Stan faktyczny był w istocie bezsporny między stronami. Odmienna była jedynie ocena prawna. Sąd pominął dowody ze świadków oraz opinii biegłych albowiem były one nieprzydatne dla rozstrzygnięcia. Mając na uwadze dotychczasowe orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w kwestii dopuszczalności dochodzenia przez bank od konsumentów jakichkolwiek świadczeń za korzystanie z kapitału wypłaconego na podstawie nieważnej umowy kredytu. Przeprowadzanie wskazanych przez powoda dowodów było bezcelowe i przedłużałoby jedynie postępowanie OCENA PRAWNA : Wobec częściowego cofnięcia powództwa w replice na odpowiedź na pozew, Sąd w punkcie I wyroku umorzył postępowanie co do kwoty 1992,05 zł wraz z odsetkami od tej kwoty. zgodnie z art. 203 i 355 k.p.c. Powództwo jako bezzasadne w pozostałym zakresie podlegało oddaleniu, co uczyniono w pkt II wyroku. Powódka żądała m.in. zapłaty 408,66 zł tytułem pozostałej części kapitału kredytu wypłaconego na podstawie nieważnej umowy. (...) dowodowy nie wykazał aby taka kwota kapitału kredytu nie została dotychczas rozliczona przez strony w toku postępowań sądowych między nimi. Okoliczność ta powinna zostać wykazana dokumentami, czemu strona powodowa nie sprostała i w konsekwencji powództwo podlegało oddaleniu jako niewykazane zgodnie z art. 6 k.c. W pozostałym zakresie powódka dochodziła sumy tytułem bezpodstawnego wzbogacenia pozwanych kosztem powódki w związku z wypłatą kapitału na podstawie nieważnej umowy kredytu i brakiem natychmiastowego zwrotu tej kwoty, mając na względzie korzystanie przez pozwane z kapitału oraz zmianę wartości pieniądza w czasie. Powyższa kwestia była przedmiotem oceny Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej: (...) ) w sprawach C-520/21 oraz C-488/23. Sąd w pełni w podziela argumentację (...) przywołaną przez pełnomocnika pozwanych zawartą w odpowiedzi na pozew (k. 104-105). Słusznym jest stwierdzenie, że naliczanie wynagrodzenie przez bank za korzystanie z wypłaconego kredytobiorcy nienależnie kredytu wiązałoby się de facto z reaktywacją nieważnej umowy. Istotą zaś sankcji nieważności umowy zawartej z konsument z uwagi na abuzywność postanowień jest sankcja dla przedsiębiorcy. Przyznanie zaś wynagrodzenia za korzystanie z kapitału lub sumy tytułem bezpodstawnego wzbogacenia niweczyłoby sankcyjny charakter nieważności i założenia dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich. W szczególności postanowienie (...) z 12 stycznia 2024 r. jest jednoznaczne w swoim brzmieniu, wskazując, że przepisy art. 6 ust. 1 i art. 7 ust. 1 ww. dyrektywy Rady stoją na przeszkodzie wykładni sądowej prawa państwa członkowskiego, zgodnie z którą instytucja ta ma prawo żądać od tego konsumenta, poza zwrotem kwot kapitału wypłaconego z tytułu wykonania tej umowy oraz ustawowych odsetek za opóźnienie od dnia wezwania do zapłaty, rekompensaty polegającej na sądowej waloryzacji świadczenia wypłaconego kapitału w przypadku istotnej zmiany siły nabywczej danego pieniądza po wypłaceniu tego kapitału rzeczonemu konsumentowi. Tożsame stanowisko o niedopuszczalności żądania przez instytucję kredytową rekompensaty ponad zwrot kapitału oraz odsetki za zwłokę od wezwania do zapłaty zawarte zostało w wyrok (...) w sprawie C-520/21. Nie sposób nie podzielić tego stanowiska. Dopuszczenie kompensowania uszczerbku instytucji kredytowej, powstałego w rezultacie zawarcia długoterminowych umów obarczonych klauzulami abuzywnymi, których jedynymi autorami były instytucje kredytowe, ubezskuteczniło by sankcję nieważności i osłabiłoby ochronę konsumentów wypływającą z dyrektywy Rady 93/13/EWG. Mając na uwadze powyższe orzeczono jak w sentencji. KOSZTY PROCESU : O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 98 § 1, § 1 1 , § 3 i § 4 k.p.c. i art. 99 k.p.c. w pkt 2 . Powódka przegrała spór w całości, dlatego Sąd w całości obciążył ją kosztami procesu, zasądzając od niej na rzecz strony pozwanej 3634 zł. Na poniesione przez stronę pozwaną koszty procesu złożyło się: wynagrodzenie pełnomocnika pozwanej będącego radcą prawnym w kwocie 3600 zł, ustalone w oparciu o § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935 t.j.) oraz opłaty od pełnomocnictw w kwocie 34 zł ustalona zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 2111). Od kosztów procesu stronie pozwanej należą się również odsetki ustawowe za opóźnienie liczone od daty uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty. Asesor sądowy M. P.