43/75
Podsumowanie
Trybunał Sprawiedliwości orzekł, że zasada równości wynagrodzeń mężczyzn i kobiet za tę samą pracę, zawarta w art. 119 TFUE, jest bezpośrednio skuteczna i może być dochodzona przed sądami krajowymi od 1 stycznia 1962 r. (dla pierwotnych państw członkowskich) lub od 1 stycznia 1973 r. (dla nowych państw członkowskich), z ograniczeniem możliwości dochodzenia roszczeń za okresy wcześniejsze niż data wyroku.
Sprawa dotyczyła wykładni art. 119 TFUE w zakresie zasady równości wynagrodzeń. Gabrielle Defrenne dochodziła od Sabeny odszkodowania za dyskryminację płacową. Trybunał orzekł, że art. 119 TFUE jest bezpośrednio skuteczny i może być stosowany przez sądy krajowe, nawet jeśli przepisy krajowe nie zostały jeszcze wdrożone. Określił daty, od których zasada ta obowiązuje, jednocześnie ograniczając możliwość dochodzenia roszczeń za okresy wcześniejsze niż data wyroku ze względu na bezpieczeństwo prawne.
Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczył wykładni art. 119 Traktatu EWG w przedmiocie zasady równości wynagrodzeń mężczyzn i kobiet za taką samą pracę. Sprawa toczyła się między byłą stewardessą a liniami lotniczymi Sabena, która domagała się odszkodowania za dyskryminację płacową. Trybunał Sprawiedliwości uznał, że art. 119 TFUE jest bezpośrednio skuteczny i stanowi podstawę do dochodzenia praw przed sądami krajowymi, szczególnie w przypadkach dyskryminacji wynikającej z przepisów prawa, układów zbiorowych lub nierównego wynagradzania za tę samą pracę. Określono, że zasada ta powinna być w pełni stosowana w pierwotnych państwach członkowskich od 1 stycznia 1962 r., a w nowych państwach członkowskich od 1 stycznia 1973 r. Trybunał podkreślił, że dyrektywa nr 75/117 nie narusza tej bezpośredniej skuteczności. Ze względu na bezpieczeństwo prawne i potencjalne konsekwencje finansowe, Trybunał ograniczył możliwość dochodzenia roszczeń za okresy wcześniejsze niż data wyroku, z wyjątkiem sytuacji, gdy pracownik wcześniej wniósł sprawę do sądu.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (4)
Odpowiedź sądu
Tak, zasada równości wynagrodzeń ustanowiona w art. 119 TFUE jest bezpośrednio skuteczna i można się na nią powoływać przed sądami krajowymi, które są zobowiązane chronić uprawnienia wynikające z tego postanowienia, szczególnie w przypadkach dyskryminacji bezpośredniej.
Uzasadnienie
Trybunał uznał, że art. 119 TFUE, ze względu na swój charakter i cele (gospodarcze i społeczne), stanowi fundament Wspólnoty i jest wystarczająco precyzyjny, aby mógł być bezpośrednio stosowany przez sądy krajowe. Odrzucono argumenty oparte na opóźnieniach państw członkowskich we wdrażaniu tej zasady.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odpowiedz_na_pytanie
Strona wygrywająca
skarżący (w zakresie zasady)
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Gabrielle Defrenne | osoba_fizyczna | skarżący |
| Société anonyme belge de navigation aérienne Sabena | spolka | pozwany |
| Komisja Wspólnot Europejskich | instytucja_ue | interwenient |
| Irlandia | panstwo_czlonkowskie | interwenient |
| Zjednoczone Królestwo | panstwo_czlonkowskie | interwenient |
Przepisy (10)
Główne
TWEG art. 119
Traktat EWG
Artykuł 119 TFUE ustanawia zasadę równości wynagrodzeń dla pracowników płci męskiej i żeńskiej za taką samą pracę. Zasada ta jest bezpośrednio skuteczna i może być dochodzona przed sądami krajowymi. Wdrożenie zasady nastąpiło w różnych terminach dla pierwotnych i nowych państw członkowskich. Bezpośredniej skuteczności nie można podnosić na poparcie roszczeń za okresy wcześniejsze niż data wyroku, z wyjątkiem spraw już wszczętych.
Pomocnicze
TWEG art. 177
Traktat EWG
Podstawa prawna dla skierowania wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym przez sąd krajowy do Trybunału Sprawiedliwości.
TWEG art. 164
Traktat EWG
Określa zadanie Trybunału Sprawiedliwości polegające na zapewnieniu poszanowania prawa w wykładni i stosowaniu Traktatu.
TWEG art. 100
Traktat EWG
Podstawa do harmonizacji ustawodawstw państw członkowskich, wykorzystana do wydania dyrektywy 75/117.
TWEG art. 155
Traktat EWG
Określa zadania Komisji Europejskiej, w tym inicjowanie postępowań o uchybienie.
TWEG art. 235
Traktat EWG
Podstawa do podejmowania działań w celu osiągnięcia celów Traktatu, gdy nie przewidziano innych kompetencji.
TWEG art. 236
Traktat EWG
Procedura zmiany Traktatu.
TWEG art. 169
Traktat EWG
Podstawa do wszczynania przez Komisję postępowań o stwierdzenie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego.
Dyrektywa 75/117
Dyrektywa Rady 75/117/EWG
Dyrektywa dotycząca zbliżenia ustawodawstw państw członkowskich w zakresie stosowania zasady równości wynagrodzeń. Nie narusza bezpośredniej skuteczności art. 119 TFUE.
arrêté royal sur le travail des femmes art. 14
Zarządzenie Królewskie nr 40 w sprawie pracy kobiet
Belgijskie przepisy wykonawcze do art. 119 TFUE, stwierdzające prawo kobiet do dochodzenia zasady równości wynagrodzeń.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Art. 119 TFUE jest wystarczająco precyzyjny i ma charakter fundamentalny, aby mógł być bezpośrednio stosowany przez sądy krajowe. Zasada równości wynagrodzeń ma podwójny cel: gospodarczy (zapobieganie zakłóceniom konkurencji) i społeczny (postęp społeczny i poprawa warunków życia). Bezpośrednia skuteczność art. 119 TFUE nie jest wyłączona przez fakt, że jest on formalnie skierowany do państw członkowskich. Bezpośrednia skuteczność art. 119 TFUE nie może być podważana przez późniejsze akty prawne ani przez opóźnienia państw członkowskich we wdrożeniu. Bezpieczeństwo prawne uzasadnia ograniczenie możliwości dochodzenia roszczeń wstecznych do okresu od daty wyroku.
Odrzucone argumenty
Art. 119 TFUE nie jest bezpośrednio skuteczny i wymaga wdrożenia przez ustawodawcę krajowego. Stosowanie art. 119 TFUE przez sądy krajowe skutkowałoby zmianą ustaleń poczynionych w indywidualnych umowach o pracę lub układach zbiorowych. Termin wdrożenia zasady równości wynagrodzeń mógł być zmieniony przez uchwałę państw członkowskich z 1961 r. Roszczenia wsteczne oparte na bezpośredniej skuteczności art. 119 TFUE mogłyby mieć katastrofalne skutki finansowe dla przedsiębiorstw.
Godne uwagi sformułowania
zasada równości wynagrodzeń stanowi jeden z fundamentów Wspólnoty nie można posuwać się do zanegowania obiektywnego charakteru prawa i podważać jego stosowania w przyszłości z racji skutków, jakie orzeczenie sądowe wywoływać może w odniesieniu do przeszłości wymogi bezpieczeństwa prawnego związane z całością będących w grze interesów, zarówno publicznych jak prywatnych, nie pozwalają co do zasady kwestionować wynagrodzeń wypłaconych w przeszłości
Skład orzekający
R. Lecourt
prezes
H. Kutscher
prezes_izby
A. O’Keeffe
prezes_izby
A. M. Donner
sędzia
J. Mertens de Wilmars
sędzia
P. Pescatore
sędzia
M. Sørensen
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Przełomowe
Powoływalne dla: "Ustanowienie bezpośredniej skuteczności zasady równości wynagrodzeń w prawie UE, określenie ram czasowych jej stosowania oraz ograniczenie roszczeń wstecznych ze względu na bezpieczeństwo prawne."
Ograniczenia: Ograniczenie możliwości dochodzenia roszczeń za okresy sprzed daty wyroku, z wyjątkiem spraw już wszczętych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 9/10
To historyczne orzeczenie ustanowiło fundamentalną zasadę równości wynagrodzeń w UE i miało ogromny wpływ na prawo pracy. Jest kluczowe dla zrozumienia rozwoju praw pracowniczych i bezpośredniej skuteczności prawa UE.
“Przełomowy wyrok TSUE: Kobiety mają prawo do równej pensji od 1962 roku!”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.