VI U 42/26
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Okręgowy w Bydgoszczy rozpoznał sprawę z odwołania A. H. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w G. dotyczącą ponownego obliczenia emerytury i kapitału początkowego. Ubezpieczona zaskarżyła dwie decyzje ZUS z listopada 2025 roku, które odmówiły jej przeliczenia świadczeń. Głównym zarzutem było nierozpoznanie istoty sprawy przez organ rentowy oraz pozorne uzasadnienie decyzji, które nie odnosiło się do wniosku o przeliczenie emerytury w trybie art. 26c ustawy emerytalnej. Ubezpieczona podnosiła również zarzuty naruszenia standardów postępowania administracyjnego i kwestionowała konstytucyjność art. 26c w kontekście dyskryminacji kobiet, które nie przystąpiły do OFE. Sąd Okręgowy ustalił, że ubezpieczona jest uprawniona do emerytury powszechnej od 2020 roku, ale nie należała do OFE i nie miała przyznanej okresowej emerytury kapitałowej. W związku z tym, zgodnie z interpretacją sądu, art. 26c ustawy emerytalnej, który dotyczy osób pobierających okresową emeryturę kapitałową, nie miał zastosowania w jej przypadku. Sąd uznał, że decyzje ZUS były prawidłowe, ponieważ organ rentowy prawidłowo zinterpretował wniosek ubezpieczonej jako zwykłe żądanie przeliczenia emerytury na podstawie art. 114 ust. 1 ustawy emerytalnej, a nie jako wniosek o zastosowanie art. 26c. Sąd oddalił odwołanie, podkreślając, że ubezpieczona sama we wniosku domagała się pominięcia art. 26c, a późniejsze próby zmiany stanowiska nie mogły wpłynąć na ocenę prawidłowości wydanych decyzji. Sąd odniósł się również do kwestii konstytucyjności, stwierdzając brak podstaw do kwestionowania obowiązujących przepisów i reformy emerytalnej z 1999 roku.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja zastosowania art. 26c ustawy emerytalnej i zasady postępowania ZUS w przypadku wniosków o przeliczenie emerytury przez osoby niebędące członkami OFE.
Dotyczy specyficznej sytuacji ubezpieczonej, która sama wnioskowała o pominięcie przepisu, który następnie chciała zastosować. Interpretacja art. 26c jest jednoznaczna co do kręgu osób, których dotyczy.
Zagadnienia prawne (3)
Czy art. 26c ustawy emerytalnej ma zastosowanie do osób, które nie należały do Otwartych Funduszy Emerytalnych (OFE) i nie pobierały okresowej emerytury kapitałowej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, art. 26c ustawy emerytalnej dotyczy wyłącznie osób, które pobierały okresową emeryturę kapitałową, a zatem nie ma zastosowania do ubezpieczonej, która nie należała do OFE.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że przepis art. 26c ustawy emerytalnej jest dedykowany dla specyficznej grupy ubezpieczonych, którzy mieli prawo do okresowej emerytury kapitałowej. Ponieważ ubezpieczona nie należała do OFE, nie miała prawa do tego rodzaju świadczenia, co wyklucza zastosowanie art. 26c w jej przypadku. Sąd podkreślił, że ubezpieczona sama we wniosku domagała się pominięcia tego przepisu.
Czy decyzje ZUS odmawiające ponownego obliczenia emerytury i kapitału początkowego były prawidłowe, biorąc pod uwagę zarzuty ubezpieczonej o nierozpoznaniu istoty sprawy i wadliwym uzasadnieniu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, decyzje ZUS były prawidłowe, ponieważ organ rentowy prawidłowo zinterpretował wniosek ubezpieczonej jako zwykłe żądanie przeliczenia emerytury na podstawie art. 114 ust. 1 ustawy emerytalnej, a nie jako wniosek o zastosowanie art. 26c.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że ubezpieczona we wniosku z października 2025 r. domagała się obliczenia świadczenia z pominięciem art. 26c ustawy emerytalnej, uznając go za niekonstytucyjny. W związku z tym ZUS nie miał podstaw do analizowania tego przepisu w uzasadnieniach decyzji, gdyż nie miał on zastosowania do sytuacji faktycznej ubezpieczonej. Sąd uznał, że decyzje były prawidłowe, a odwołanie bezzasadne.
Czy praktyka ZUS polegająca na odmawianiu przeliczenia emerytury kobietom, które nie przystąpiły do OFE, jest dyskryminująca i niezgodna z Konstytucją?
Odpowiedź sądu
Brak podstaw do uwzględnienia tego zarzutu w kontekście niniejszej sprawy, gdyż art. 26c ustawy emerytalnej nie ma zastosowania do sytuacji ubezpieczonej, a obowiązujące przepisy nie zostały uznane za niekonstytucyjne.
Uzasadnienie
Sąd odniósł się do zarzutów dotyczących niezgodności z Konstytucją, wskazując, że dotychczas nie obalono domniemania zgodności z Konstytucją wskazanych przepisów. Podkreślono, że ubezpieczona dokonała wyboru, nie przystępując do II filaru, a brak jest podstaw do niestosowania obowiązujących regulacji ani do kwestionowania reformy emerytalnej z 1999 r.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. H. | osoba_fizyczna | odwołująca |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. | instytucja | organ rentowy |
Przepisy (6)
Główne
ustawa emerytalna art. 26c
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Przepis dotyczy osób, które pobierały okresową emeryturę kapitałową i po osiągnięciu wieku 65 lat mają ponownie obliczaną emeryturę z Funduszu.
Pomocnicze
ustawa emerytalna art. 114 § 1
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Podstawa do uchylenia lub zmiany prawomocnej decyzji organu rentowego na wniosek lub z urzędu, jeżeli po uprawomocnieniu się decyzji zostaną przedłożone nowe dowody lub ujawniono nowe okoliczności.
ustawa systemowa art. 40a
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Dotyczy subkonta w ZUS, z którego środki są uwzględniane przy obliczaniu emerytury.
ustawa systemowa art. 22 § 3
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Reguluje zasady podziału składki emerytalnej między ZUS a OFE.
ustawa systemowa art. 111 § 7
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Określa, że składka emerytalna osób urodzonych przed 1 stycznia 1949 r. była w całości przekazywana na FUS.
k.p.c. art. 477¹⁴ § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna do oddalenia odwołania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Art. 26c ustawy emerytalnej dotyczy wyłącznie osób pobierających okresową emeryturę kapitałową. • Ubezpieczona nie należała do OFE i nie miała prawa do okresowej emerytury kapitałowej. • Wniosek ubezpieczonej z października 2025 r. domagał się pominięcia art. 26c ustawy emerytalnej. • Brak nowych dowodów lub okoliczności uzasadniających ponowne obliczenie emerytury na podstawie art. 114 ust. 1 ustawy emerytalnej.
Odrzucone argumenty
Organ rentowy nie rozpoznał istoty sprawy i naruszył standardy postępowania. • Uzasadnienie decyzji było pozorne i nie odnosiło się do wniosku o przeliczenie emerytury w trybie art. 26c. • Praktyka ZUS jest dyskryminująca i niezgodna z Konstytucją w zakresie wyłączenia kobiet niebędących członkami OFE z mechanizmu art. 26c. • Żądanie przeliczenia emerytury na podstawie art. 26c ustawy emerytalnej.
Godne uwagi sformułowania
brak jest zmian w wysokości kapitału początkowego • nierozpoznanie istoty sprawy oraz nierozpoznanie wniosku o przeliczenie emerytury • pozorne uzasadnienie decyzji • naruszenie podstawowych standardów prawidłowego postępowania administracyjnego • zastosowanie prokonstytucyjnej wykładni art. 26c ustawy emerytalnej na gruncie art. 2, art. 32 oraz art. 67 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej • mechanizm przewidziany tym przepisem nie prowadził do nieuzasadnionego i dyskryminującego wyłączenia jej z ochrony jako jednostki określonej grupy kobiet z tej samej kohorty wiekowej - wyłącznie z powodu braku członkostwa w OFE • przepis art.26c ustawy emerytalnej dotyczy osób, które pobierały okresową emeryturę kapitałową, zatem nie ma zastosowania do ubezpieczonej • ubezpieczona domagała się, aby przepisu tego w jej wypadku nie stosować, brak było podstawy, aby dokonywać analizy tej normy w uzasadnieniach zaskarżonych decyzji • nie można tracić z pola widzenia, że przedmiot rozpoznania stanowi przede wszystkim żądanie (roszczenie procesowe) wnioskodawcy (ubezpieczonego) • nie doszło do zmiany obowiązujących przepisów, więc brak jest podstaw do niestosowania obowiązujących regulacji • gdyby przyjąć stanowisko ubezpieczonej należałoby zakwestionować całą reformę emerytalną z 1999 r., do czego nie ma aktualnie podstaw
Skład orzekający
Katarzyna Błażejowska
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja zastosowania art. 26c ustawy emerytalnej i zasady postępowania ZUS w przypadku wniosków o przeliczenie emerytury przez osoby niebędące członkami OFE."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji ubezpieczonej, która sama wnioskowała o pominięcie przepisu, który następnie chciała zastosować. Interpretacja art. 26c jest jednoznaczna co do kręgu osób, których dotyczy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego społecznie tematu emerytur i potencjalnej dyskryminacji wynikającej z reformy emerytalnej z 1999 roku. Pokazuje złożoność interpretacji przepisów i znaczenie precyzyjnego formułowania wniosków.
“Czy brak członkostwa w OFE pozbawia Cię prawa do lepszej emerytury? Sąd wyjaśnia.”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.