IV SA/Po 907/25

IV SA/Po 907/25 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2025-12-04
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-10-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Jacek Rejman
Sebastian Michalski
Tomasz Grossmann /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 572
art. 138 par. 2, art. 145 par. 1 pkt 4, art. 146 par. 1 i 2, art. 151 par. 1, art. 152 par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Grossmann (spr.) Sędzia WSA Sebastian Michalski Asesor sąd. WSA Jacek Rejman Protokolant sekr. sąd. Małgorzata Kusiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 grudnia 2025 r. sprawy ze sprzeciwu T. sp. z o.o. sp. k. z siedzibą w P. od postanowienia Wojewody z dnia 4 września 2025 r. nr [...] w przedmiocie wstrzymania wykonania decyzji 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącej T. sp. z o.o. sp. k. z siedzibą w P. kwotę 597 zł (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z 04 września 2025 r. ([...]) Wojewoda (dalej jako "Wojewoda" lub "organ II instancji") – po rozpatrzeniu zażalenia Ł. K. na wydane przez Starostę [...] (zwanego dalej "Starostą" lub "organem I instancji") postanowienie z 21 lipca 2025 r. ([...]) o odmowie wstrzymania wykonania ostatecznej decyzji Starosty [...] z 31 stycznia 2017 r. nr [...] ([...]) zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę (zwanej dalej "Decyzją PnB") – uchylił ww. postanowienie Starosty i przekazał sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia.
Zaskarżone postanowienie Wojewody zapadło, jak wynika z jego uzasadnienia, w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.
Przywołanym wyżej postanowieniem z 21.7.2025 r., wydanym na podstawie art. 152 oraz art. 123 k.p.a., Starosta odmówił wstrzymania wykonania ostatecznej Decyzji PnB . W uzasadnieniu wyjaśnił, że decyzją tą zatwierdził projekt budowlany i udzielił pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego dwulokalowego wraz z wolnostojącym garażem w miejscowości przy ul. [...] w P., gmina [...] (działka nr [...], obręb [...]). Następnie decyzją z 21 maja 2018 r. ([...]) uchylił Decyzję PnB w części dotyczącej wolnostojącego garażu, zaś decyzją z 24 maja 2018 r. nr [...] ([...]) przeniósł Decyzję PnB na rzecz nowego inwestora. Pismem z 18 maja 2018 r. Ł. K. (dalej jako "Wnioskodawca") wniósł o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej Decyzją PnB oraz o wstrzymanie jej wykonania. Po wznowieniu postępowania, Starosta – postanowieniem z 14 czerwca 2018 r. ([...]) – odmówił wstrzymania wykonania ostatecznej Decyzji PnB. Na skutej zażalenia Wnioskodawcy, Wojewoda – postanowieniem z 27 lipca 2018 r. ([...]) – uchylił w całości postanowienie Starosty z 14.6.2018 r. i przekazał sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia. Ponownie odmówiwszy wstrzymania wykonania ostatecznej Decyzji PnB – przywołanym na wstępie postanowieniem z 21.7.2025 r. – Starosta stwierdził, że zgodnie z art. 152 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej właściwy w sprawie wznowienia postępowania wstrzyma z urzędu lub na żądanie strony wykonanie decyzji, jeżeli okoliczności sprawy wskazują na prawdopodobieństwo uchylenia decyzji w wyniku wznowienia postępowania. Dla rozstrzygnięcia kwestii wstrzymania wykonania decyzji podstawowym zagadnieniem jest ocena prawdopodobieństwa jej uchylenia. Wnioskodawca wniósł o wznowienie postępowania, powołując się na przesłankę z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Zgodnie z art. 146 § 1 k.p.a. uchylenie decyzji z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 3-8 nie może nastąpić, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło pięć lat. W przedmiotowej sprawie minęło już ponad 5 lat od dnia ogłoszenia i odbioru Decyzji PnB, jak również późniejszych decyzji: uchylającej z 21.5.2018 r. oraz przenoszącej z 24.5.2018 r. W związku z tym, jak stwierdził dalej organ I instancji, w przedmiotowej sprawie nie zachodzi prawdopodobieństwo uchylenia Decyzji PnB w wyniku wznowienia postępowania i tym samym nie jest możliwe również wstrzymanie wykonania tej decyzji.
Zażalenie na opisane postanowienie Starosty z 21.7.2025 r. złożył Wnioskodawca, podnosząc, że to postanowienie narusza przepisy k.p.a., w szczególności art. 151 § 1, przez błędną interpretację zakresu obowiązków organu w postępowaniu wznowieniowym oraz skutków przesłanki negatywnej z art. 146 § 1 k.p.a. Zdaniem Wnioskodawcy organ I instancji błędnie uznał, że stwierdzenie przedawnienia zwalnia go z obowiązku rozstrzygnięcia o wszystkich wadach decyzji ostatecznej, w tym wpływu stwierdzonych naruszeń na treść rozstrzygnięcia. Tymczasem takie rozstrzygnięcie będzie miało istotne znaczenie przy dochodzeniu odszkodowania przez osoby, które bez własnej winy zostały pominięte z uczestnictwa w postępowaniu.
Uchylając ww. postanowienie Starosty z 21.7.2025 r. i przekazując sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia – przywołanym na wstępie postanowieniem z 4.9.2025 r. – Wojewoda wytknął, że uzasadnienie postanowienia Starosty jest ogólnikowe i jedynie w niewielkim stopniu odwołuje się do zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Organ I instancji jedynie zasygnalizował, że wniosek dotyczył przesłanki wznowienia z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., nie wyjaśniając, czy ww. podstawa wznowienia zaistniała i jakie to ma znaczenie dla sprawy. Zdaniem Wojewody, w świetle zapadłych w tej sprawie prawomocnych wyroków WSA (z 9.3.2022 r., II SA/Po 577/21) i NSA (z 13.2.2025 r., II OSK 1439/22) oraz dyspozycji art. 153 p.p.s.a., organ I instancji nie może uchylać się od wyjaśnienia wpływu zaistnienia ww. przesłanki wznowienia postępowania na kwestię zastosowania art. 152 § 1 k.p.a. tylko z tego tytułu, że w sprawie wznowieniowej będzie istnieć podstawa do zastosowania art. 146 § 1 k.p.a. W związku z tym za uzasadnione uznał Wojewoda uchylenie postanowienia Starosty w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, by ten:
- ponownie przeanalizował materiał dowodowy, mając na uwadze wskazania organu odwoławczego zawarte w niniejszym rozstrzygnięciu oraz treść orzeczeń sądowych wydanych w sprawie;
- uwzględnił, że nowy inwestor T. Sp. z o.o. Sp.k. jest reprezentowany w sprawie przez pełnomocnika, któremu powinno się doręczać pisma (art. 40 § 2 k.p.a.).
- wyjaśnił, w jaki sposób ustalił krąg stron, do których kieruje korespondencję, z jednoczesnym potwierdzeniem aktualnego miejsca zamieszkania jednej z tych stron, tj. Ł. K. (wszystkie przesyłki adresowane do tej osoby są zwracane jako niepodjęte w terminie);
- zwrócił uwagę na poprawność podawania końcowego elementu znaku/numeru sprawy (XIX -XX), umieszczonego na przywoływanych rozstrzygnięciach.
Sprzeciw do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu od opisanego postanowienia Wojewody z 4.9.2025 r. wniosła T. Sp. z o.o. Sp. k. z siedzibą w P. (dalej jako "Spółka" lub "Skarżąca"), reprezentowana przez a. A., który – zarzuciwszy naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. przez jego nieprawidłowe zastosowanie i niezasadne uchylenie postanowienia Starosty z 21.7.2025 r. i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia temu organowi, pomimo tego, iż w sprawie nie zaistniały przesłanki do zastosowania ww. przepisu, tj. postanowienie Starosty nie zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania i nie pozostawiało koniecznego do wyjaśnienia zakresu sprawy, który miałby istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie – wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i zasądzenie od organu na rzecz Skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu sprzeciwu jego autor stwierdził, że błędne jest stanowisko Wojewody, iż organ I instancji powinien ponownie przeanalizować materiał dowodowy, aby wydać prawidłowe rozstrzygnięcie w kwestii wstrzymania wykonania decyzji. Starosta właściwie ustalił, że w sprawie znajduje zastosowanie art. 146 § 1 k.p.a., zatem w sprawie nie może zostać uchylona Decyzja PnB, a tym samym nie można wstrzymać jej wykonania.
W odpowiedzi na sprzeciw Wojewoda wniósł o jego oddalenie.
Postanowieniem z 17 października 2025 r. o sygn. akt IV SA/Po 907/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, na podstawie art. 64d § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, z późn. zm.; w skrócie "p.p.s.a.") przekazał sprawę do rozpoznania na rozprawie.
Na rozprawie w dniu 20 listopada 2025 r. pełnomocnik (substytucyjny) Skarżącej, r. B., podtrzymała wnioski i wywody zawarte w sprzeciwie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Sprzeciw zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2a p.p.s.a. sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. oraz w sprawach sprzeciwów od postanowień, do których odpowiednie zastosowanie ma przepis art. 138 § 2 k.p.a.
Unormowanie art. 3 § 2a p.p.s.a. koresponduje z dalszymi przepisami:
- art. 64a p.p.s.a. – zgodnie z którym od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a., nie przysługuje skarga, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw;
- art. 64f p.p.s.a. – w brzmieniu: "Od postanowienia, do którego odpowiednie zastosowanie ma przepis art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści postanowienia może wnieść od niego sprzeciw, zwany dalej «sprzeciwem od postanowienia». Przepisy art. 64b-64e stosuje się odpowiednio."
Taki sprzeciw – od postanowienia Wojewody z 04 września 2025 r. ([...]) uchylającego postanowienie Starosty [...] z 21 lipca 2025 r. ([...]) o odmowie wstrzymania wykonania ostatecznej Decyzji PnB (tj. decyzji Starosty [...] z 31 stycznia 2017 r. nr [...] zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę; znak sprawy: [...]) – wniosła w niniejszej sprawie T. Sp. z o.o. Sp. k. z siedzibą w P. , na rzecz której Decyzja PnB została wcześniej przeniesiona.
Kluczową w tej sprawie kwestię dopuszczalności wstrzymania wykonania ostatecznej decyzji po wznowieniu postępowania nią zakończonego normuje art. 152 § 1 k.p.a., w myśl którego organ administracji publicznej właściwy w sprawie wznowienia postępowania wstrzyma z urzędu lub na żądanie strony wykonanie decyzji, jeżeli okoliczności sprawy wskazują na prawdopodobieństwo uchylenia decyzji w wyniku wznowienia postępowania.
Co do zasady rację ma organ II instancji, że ocena tego prawdopodobieństwa musi być dokonana przez pryzmat możliwości zaistnienia w sprawie zgłoszonej we wniosku podstawy wznowienia postępowania, w świetle zebranego dotychczas materiału dowodowego – gdyż z art. 151 § 1 k.p.a. jasno wynika, że stwierdzenie wystąpienia przesłanki wznowieniowej w danej sprawie stanowi warunek konieczny dopuszczalności uchylenia decyzji dotychczasowej (tu: Decyzji PnB). Nie jest to jednak warunek wystarczający – co z kolei wynika z art. 146 i art. 151 § 2 k.p.a., w świetle których to przepisów możliwość uchylenia decyzji dotychczasowej została dodatkowo uwarunkowana niewystąpieniem przesłanek wyszczególnionych w art. 146 § 1 i 2 k.p.a., czyli niezaistnieniem sytuacji, w której:
(§ 1) od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji dotychczasowej upłynął okres (zwany potocznie okresem "przedawnienia" uchylenia):
- 10 lat – dot. przesłanek wznowieniowych określonych w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a.;
- 5 lat – dot. przesłanek wznowieniowych określonych w art. 145 § 1 pkt 3-8 oraz w art. 145a-145b k.p.a. – a więc także, stwierdzonej w niniejszej sprawie, przyczyny wznowienia, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.;
(§ 2) w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej.
W konsekwencji ocenę istnienia wymaganego, w świetle art. 152 k.p.a., "prawdopodobieństwa uchylenia decyzji w wyniku wznowienia postępowania" w konkretnej sprawie należy de facto rozpocząć od zbadania, czy nie upłynął już odnośny okres "przedawnienia" uchylenia decyzji dotychczasowej, określony w art. 146 § 1 k.p.a., a w przypadku udzielenia odpowiedzi pozytywnej – stwierdzić, że nie jest prawdopodobne, aby w wyniku wznowienia decyzja dotychczasowa została uchylona. Takie stwierdzenie zamyka zaś drogę do zastosowania w danej sprawie przepisu art. 152 k.p.a., bez potrzeby prowadzenia jakiegokolwiek dalszego postępowania wyjaśniającego.
W kontrolowanej sprawie jest poza sporem, że upłynął już, przewidziany w art. 146 § 1 k.p.a. dla przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. – na którą w tej sprawie powołał się Wnioskodawca – 5-letni okres "przedawnienia" uchylenia decyzji dotychczasowej (tu: Decyzji PnB). Dlatego też – jak trafnie podniesiono w sprzeciwie – błędne jest stanowisko Wojewody, iż organ I instancji powinien ponownie przeanalizować materiał dowodowy, aby wydać prawidłowe rozstrzygnięcie w kwestii wstrzymania wykonania decyzji. Powołanie się w tym zakresie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji na wskazania zawarte w zapadłych uprzednio prawomocnych wyrokach WSA (z 9.3.2022 r., II SA/Po 577/21) i NSA (z 13.2.2025 r., II OSK 1439/22), jest chybione, gdyż wskazania te dotyczą "głównej" sprawy wznowieniowej – zawisłej przed tutejszym Sądem pod sygn. akt IV SA/Po 905/25 – a nie postępowania "wpadkowego", jakim jest kontrolowane tu postępowanie w kwestii wstrzymania wykonania decyzji.
Mając wszystko to na uwadze, Sąd podzielił stanowisko Skarżącej, że Starosta właściwie ustalił, iż w sprawie znajdzie zastosowanie art. 146 § 1 k.p.a., co oznacza, że Decyzja PnB nie będzie już mogła zostać uchylona, niezależnie od ostatecznego wyniku postępowania wznowieniowego, a w konsekwencji – że nie jest dopuszczalne wstrzymanie wykonania tej decyzji na podstawie art. 152 k.p.a.
Z tych względów Sąd, na podstawie art. 151a § 1 w zw. z § 4 p.p.s.a., uchylił w całości zaskarżone postanowienie (pkt 1 sentencji wyroku).
O kosztach postępowania (pkt 2 sentencji wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., uwzględniając poniesiony przez Skarżącą koszt wpisu od skargi (100 zł) oraz należne jego pełnomocnikowi wynagrodzenie, ustalone według stawek minimalnych zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c w zw. z § 15 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023 r. poz. 1964, z późn. zm.), w wysokości 480 zł, a także koszt opłaty skarbowej od złożonego do akt pełnomocnictwa (17 zł) – łącznie 597 zł.