Pełny tekst orzeczenia III OSK 2340/23

III OSK 2340/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-02-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-09-12
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Ewa Kwiecińska /sprawozdawca/
Mariusz Kotulski
Zbigniew Ślusarczyk /przewodniczący/
Symbol z opisem
6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne
Policja
Sygn. powiązane
II SA/Rz 90/23 - Wyrok WSA w Rzeszowie z 2023-06-13
Skarżony organ
Komendant Policji
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok oraz zaskarżony akt
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1882
art. 121b ust. 5 pkt 8 i art. 121b ust. 6 pkt 4
Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk sędzia NSA Ewa Kwiecińska (spr.) sędzia del. WSA Mariusz Kotulski po rozpoznaniu w dniu 28 lutego 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej R. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 13 czerwca 2023 r. sygn. akt II SA/Rz 90/23 w sprawie ze skargi R. S. na akt Komendanta Powiatowego Policji [...] z dnia 14 grudnia 2022 r. nr K-54/22 w przedmiocie odmowy wypłaty uposażenia za okres przebywania na zwolnieniu lekarskim 1. uchyla zaskarżony wyrok, 2. uchyla zaskarżony akt Komendanta Powiatowego Policji [...] z dnia 14 grudnia 2022 r. nr K-54/22, 3. uznaje uprawnienie R. S. do 100 % uposażenia za okres zwolnienia od zajęć służbowych od 13 listopada 2020 r. do 13 maja 2021 r., 4. zasądza od Komendanta Powiatowego Policji [...] na rzecz R. S. kwotę 737 (siedemset trzydzieści siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 13 czerwca 2023 r., sygn. akt II SA/Rz 90/23, wydanym po rozpoznaniu sprawy ze skargi R.S. (dalej "skarżący") na akt Komendanta Powiatowego Policji [...] z dnia 14 grudnia 2022 r. nr K-54/22 w przedmiocie odmowy wypłaty uposażenia za okres przebywania na zwolnieniu lekarskim, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", oddalił skargę.
Wyrok został wydany w poniższym stanie faktycznym i prawnym.
Raportem z dnia 21 maja 2021 r. skarżący zwrócił się o wypłatę 20% potrąconego uposażenia za okres usprawiedliwionej nieobecności, tj. od 13 listopada 2020 r. do 31 maja 2021 r., spowodowanej zakażeniem koronawirusem oraz przedłużającą się infekcją układu oddechowego w przebiegu COVID-19. Jako podstawę żądania wskazał art. 121b ust. 5 pkt 8 i art. 121b ust. 6 pkt 4 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz.U. z 2021 r. poz. 1882 ze zm.; dalej: "ustawa o Policji") w zw. z art. 3 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 28 października 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w związku z przeciwdziałaniem sytuacjom kryzysowym związanym z wystąpieniem COVID-19 (Dz.U. z 2020 r. poz. 2112).
Pismem z dnia 31 maja 2021 r. Komendant poinformował skarżącego, że brak jest jednoznacznych podstaw do poparcia raportu w sprawie wypłacenia 20% potrąconego uposażenia za okres usprawiedliwionej nieobecności, tj. od dnia 13 listopada 2020 r. do dnia 13 maja 2021 r. związanej z zakażeniem koronawirusem SARS-CoV-2.
Następnie w związku z raportem skarżącego z dnia 15 czerwca 2021 r. oraz żądaniem ponownego rozpatrzenie sprawy, Komendant pismem z dnia 22 czerwca 2021 r. poinformował skarżącego, że podtrzymuje stanowisko z dnia 31 maja 2021 r. o braku jednoznacznych podstaw od poparcia ww. raportu z 21 maja 2021 r.
Pismem z dnia 5 lipca 2021 r. skarżący ponownie zwrócił się o dokonanie korekty do kwoty 100% uposażenia, z uwagi na okoliczności opisane w pierwotnym raporcie z dnia 21 maja 2021 r.
W odpowiedzi na powyższe, pismem z dnia 12 lipca 2021 r., Komendant, powołując art. 121b ust. 5 pkt 8 i ust. 6 pkt 4 ustawy o Policji, odmówił wypłaty 20% potrąconego uposażenia, wskazując przy tym, że w raportach z dnia 21 maja i 15 czerwca 2021 r. brak jest potwierdzonych okoliczności zakażenia wirusem SARS-CoV-2 w trakcie wykonywania zadań służbowych.
Na skutek wniesionej przez skarżącego skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, wyrokiem z dnia 18 listopada 2021 r., sygn. II SA/Rz 1173/21, uchylił akty Komendanta z dnia 22 czerwca 2021 r. oraz z dnia 31 maja 2021 r. i z dnia 12 lipca 2021 r. W uzasadnieniu wyroku WSA w Rzeszowie stwierdził, że wydając powyższe akty, Komendant naruszył prawo materialne, tj. art. 121b ust. 6a ustawy o Policji, poprzez niewyjaśnienie wszystkich istotnych dla regulacji art. 121b ust. 5 pkt 8 i ust. 6 pkt 4 ustawy o Policji okoliczności faktycznych.
Sąd wskazał, że wnioski końcowe, które stanowią podstawę do przyznania lub odmowy przyznania 100% uposażenia w trakcie przebywania na zwolnieniu lekarskim, powinny zostać przedstawione w samym akcie, o którym mowa w art. 121b ust. 6a ustawy o Policji, a nie w notatce służbowej, jak to miało miejsce w sprawie. Nadto, w ocenie Sądu, analiza przedstawiona w notatce służbowej budzi wątpliwości, jeżeli chodzi o ocenę samego związku zakażenia koronawirusem z wykonywaniem zadań służbowych, a wnioski w niej przedstawione są co najmniej przedwczesne. Sąd zwrócił uwagę, że funkcjonariusz M.Z. rozpoczął izolację domową wcześniej niż małżonka skarżącego – ponieważ już w dniu 11 listopada 2020 r. skarżący miał z nim kontakt do dnia 30 października 2020 r. W dniu 3 listopada skarżący miał również kontakt z biegłym J.F., który na oddziale covidowym w Szpitalu przebywał od połowy listopada 2020 r. a wynik pozytywny testu PCR miał uzyskać 13 listopada 2020 r. Sam skarżący oficjalnie na izolacji domowej przebywał od 18 listopada 2020 r. Nie ulega więc wątpliwości, że czasokres, w którym ww. funkcjonariusz M.Z., skarżący oraz małżonka przebywali w izolacji domowej nakładał się. Jak jednak zaznaczył Sąd – jako pierwszy na izolację skierowany został funkcjonariusz M.Z., co może stanowić przesłankę do uznania, że źródłem zakażenia – w tej konfiguracji osobowej – był jednak ww. funkcjonariusz, natomiast zakażenie samej małżonki oraz skarżącego było już konsekwencją rozprzestrzeniania się zakażenia Covid-19 wśród funkcjonariuszy.
WSA w Rzeszowie zwrócił nadto uwagę, że dla pełnego wyjaśnienia sprawy organ w aktach sprawy powinien zgromadzić dowody dotyczące okresu przebywania w izolacji domowej funkcjonariuszy, z którymi skarżący miał kontakt. Sąd podkreślił również, że w celu zastosowaniu ww. przepisów należy ustalić związek zakażenia wirusem SARS-CoV-2 z zadaniami służbowymi – nie jest natomiast konieczne ustalanie wszystkich pozostałych potencjalnych źródeł zakażenia, które powstały w związku z funkcjonowaniem skarżącego w życiu codziennym.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, w konsekwencji powyższego wyroku, Komendant aktem z dnia 7 lutego 2022 r. nr K-275/21, ponownie odmówił skarżącemu wypłaty 20% potrąconego uposażenia za okres przebywania na zwolnieniu lekarskim związanym z zakażeniem koronawirusem SARS-CoV-2, tj. od dnia 13 listopada 2020 r. do dnia 13 maja 2021 r., wskazując, że z analizy zebranego w toku prowadzonych czynności wyjaśniających materiału nie da się jednoznacznie stwierdzić, że do kontaktu skutkującego zarażeniem się skarżącego wirusem SARS-Cov-2 doszło w trakcie wykonywania obowiązków służbowych.
W wyniku złożenia skargi również i na ten akt Komendanta Powiatowego Policji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, wyrokiem z dnia 2 sierpnia 2022 r., sygn. akt II SA/Rz 321/22, uchylił zaskarżony akt. Sąd stwierdził, że nie zostały w całości wykonane wskazania co do dalszego postępowania oraz ocena prawna wyrażona w wyroku WSA w Rzeszowie o sygn. akt II SA/Rz 1173/21. Sąd zwrócił uwagę, że organ w dalszym ciągu posłużył się lakonicznym stwierdzeniem, które w żadnym wypadku nie stanowi realizacji wytycznych z poprzedniego wyroku w tym zakresie. Ponadto Sąd wskazał, że złożenie notatek służbowych zawierających odpowiedzi na pytania zawarte w piśmie Komendanta z dnia 20 grudnia 2020 r. stanowi jedynie częściową realizację wskazań co do dalszego postępowania, bowiem w uzasadnieniu wyroku wskazano także na biegłego sądowego, jako potencjalne źródło zakażenia, z którym skarżący miał kontakty służbowe. Z akt wprawdzie wynika, że podejmowane były próby sprawdzenia i tego wątku, jednakże wobec milczenia biegłego, Komendant zaniechał zbadania tego źródła zakażenia. Sąd wskazał, że jest to również uchybienie, jeśli się weźmie dodatkowo pod uwagę kolejne raporty skarżącego wskazujące na kontakty z biegłym i zakażenie biegłego wirusem. Końcowo Sąd podkreślił, że zebrane dotychczas dowody nie potwierdzają tezy organu, że do zachorowania skarżącego, jak i podlegania izolacji/kwarantannie nie doszło w związku z wykonywaniem zadań służbowych w okresie stanu epidemii.
Po przeprowadzeniu ponownych czynności wyjaśniających, w dniu 14 grudnia 2022 r. Komendant Powiatowy Policji w [...] wydał akt nr K-54/22, którym po raz kolejny odmówił skarżącemu przyznania 20% potrąconego uposażenia za okres przebywania na zwolnieniu lekarskim, tj. od dnia 13 listopada 2020 r. do dnia 13 maja 2021 r.
Komendant stwierdził, że jedynym źródłem zakażenia skarżącego w opisanej szczegółowo w uzasadnieniu aktu konfiguracji osobowej była I.S. – żona skarżącego. Skarżący otrzymał pozytywny wynik testu na COVID-19
w dniu 18 listopada 2020 r. w trakcie pobytu na kwarantannie spowodowanej izolacją żony, a nie w związku z wykonywaniem czynności służbowych w budynku KPP w [...]. Organ wskazał, że ponieważ nie można powiązać zakażenia się skarżącego z wykonywaniem zadań służbowych i następnie przebywania ww. na zwolnieniu lekarskim, to nie jest zasadne zastosowania przepisu z art. 121b ust. 5 pkt 8 i ust. 6 pkt 4 ustawy o Policji.
W skardze do WSA w Rzeszowie na powyższy akt skarżący wniósł o jego uchylenie w całości, ewentualnie uznanie uprawnienia skarżącego w całości do 100% uposażenia za okres zwolnienia od zajęć służbowych od 13 listopada 2020 r. do 13 maja 2021 r., bądź w dalszej kolejności rozważenie podstaw do zastosowania art. 145a § 1 p.p.s.a. i zobowiązanie organu do wydania w określonym terminie rozstrzygnięcia ze wskazaniem sposobu załatwienia sprawy lub jej rozstrzygnięcia. Nadto wniósł o załączenie w poczet materiału dowodowego akt spraw o sygn. akt II SA/Rz 1173/21, II SA/Rz 321/22 oraz II SA/Rz 360/22.
Sąd I instancji uznał, że skarga podlega oddaleniu. WSA w Rzeszowie stwierdził przy tym, że wiążące dla organu, ale i Sądu rozpoznającego skargę
w niniejszej sprawie, wskazania co do dalszego postępowania, zamieszone w wyroku z dnia 2 sierpnia 2022 r., sygn. akt II SA/Rz 321/22, zostały wykonane.
Odnosząc się do większości zarzutów sformułowanych w skardze dotyczących naruszenia przepisów k.p.a., WSA w Rzeszowie wyjaśnił, że już w uzasadnieniu prawomocnego wyroku z dnia 2 sierpnia 2022 r. Sąd zaznaczył, że czynności poprzedzające wydanie przez Komendanta aktu o odmowie wypłaty 20% potrąconego uposażenia za okres przebywania na zwolnieniu lekarskim związanej z zakażeniem koronawirusem SARS-CoV-2 nie stanowią postępowania jurysdykcyjnego, do którego mają zastosowanie przepisy tego Kodeksu. Wówczas też Sąd zauważył, że odnośnie do materii stanowiącej przedmiot aktu ustawa o Policji nie zawiera żadnego odesłania, w tym w szczególności do przepisów k.p.a.
i w takim wypadku należy kierować się zasadą praworządności, zasadą bezstronności i równego traktowania wynikającymi z Konstytucji RP (art. 2, art. 7 i art. 32 konstytucji RP).
W tej zaś sytuacji Sąd I instancji uznał, że organ nie mógł naruszyć wymienionych w skardze przepisów k.p.a., skoro nie miały one zastosowania. Funkcjonariusze czy biegły mogli złożyć zeznania na piśmie, a skarżący nie wskazał, jakie kwestie, o które chciałby zapytać te osoby – istotne dla stanowiska Komendanta, nie zostały wyjaśnione.
Zdaniem WSA w Rzeszowie, w uzasadnieniu zaskarżonego aktu szczegółowo zostały przeanalizowane możliwości kontaktów skarżącego z wymienionymi w tymże uzasadnieniu funkcjonariuszami Policji. I tak, ostatni kontakt skarżącego
z M.Z., który zachorował najwcześniej z funkcjonariuszy, miał miejsce w dniu 30 października 2020 r., a więc 18 dni przed pobraniem od skarżącego materiału do badania. Wg Sądu I instancji, oprócz twierdzeń skarżącego dotyczących kaszlu i złego samopoczucia, które miały u niego występować od 6 listopada 2020 r. nie ma żadnego dowodu na to, że skarżący zachorował na COVID-19 wcześniej niż zgłosił się do testu, tj. w dniu 17 listopada 2020 r. Wówczas już od 5 dni przebywał na kwarantannie, którą został objęty w związku z chorobą swojej żony od 13 listopada 2020 r. Z kolei żona skarżącego była do tego dnia objęta izolacją. Pozostali funkcjonariusze (oprócz M. Z.), których wskazywał skarżący jako potencjalne źródło zakażenia, zachorowali w dniach 17 – 19 listopada 2020 r., a więc w tym samym czasie co skarżący. J.F. stanowczo stwierdził, że do 12 listopada 2020 r. nie był zakażony wirusem SARS-CoV-2, a skoro miał kontakt ze skarżącym 3 listopada 2020 r. to nie ma podstaw do ustalenia, że to biegły był kontaktowym źródłem zachorowania na COVID-19 przez skarżącego.
Sąd zwrócił też uwagę, że u żony skarżącego, która jest lekarzem rodzinnym, zachorowanie na COVID-19 zostało potwierdzone wynikiem testu w dniu 13 listopada 2020 r., zaś u skarżącego dopiero w dniu 18 listopada 2020 r., a był on objęty kwarantanną w warunkach domowych od dnia 13 listopada 2020 r. w związku
z zachorowaniem żony. W ocenie Sądu, Komendant zasadnie uznał, że nie ma podstaw do przyjęcia, że do zakażenia skarżącego doszło w związku
z wykonywaniem zadań służbowych w okresie, o którym mowa w art. 121b ust. 5 pkt 8 ustawy o Policji. Sąd wyprowadził wniosek, że zebrany materiał nie potwierdza w żaden sposób, aby skarżący zachorował na COVID-19 wcześniej niż zgłosił się na test, tj. przed 17 listopada 2020 r. W sytuacji gdy w najbliższej rodzinie jest lekarz rodzinny, biorąc pod uwagę sytuację pandemiczną jaka panowała w okresie października i listopada 2020 r. i wyczulenie nawet na katar, jeśli się u kogoś pojawił, nie wydaje się prawdopodobne, aby lekceważone były takie objawy i nikt nie zwrócił uwagi na kaszel i złe samopoczucie.
W końcowej części uzasadnienia ww. wyroku Sąd wyjaśnił, że przedstawionego stanowiska nie podważa fakt, że także inny policjant z tej samej Komendy również dochodził wypłaty 20% uposażenia. W tym zakresie Sąd I instancji stwierdził, że z dołączonych na wniosek skarżącego akt sprawy o sygn. II SA/Rz 360/22 wynika bowiem, że ten inny funkcjonariusz zachorował później niż skarżący bo 23 listopada 2020 r., a skarżący od 13 listopada 2020 r. przebywał przecież na kwarantannie, a wcześniej od 7 listopada 2020 r. nie był obecny na Komendzie.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł skarżący, reprezentowany przez adwokata. Skarżący kasacyjnie zaskarżył wyrok w całości.
Skarżący kasacyjnie, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a., wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie. Alternatywnie - w oparciu o art. 188 p.p.s.a. - wystąpił o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości oraz zaskarżonego aktu Komendanta Powiatowego Policji w [...] z dnia 14 grudnia
2022 r. nr K-54/22 w całości i rozpoznanie skargi z uwagi na to, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona.
Zamieścił też wniosek o zasądzenie na rzecz skarżącego kasacyjnie od Komendanta Powiatowego Policji w [...] zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przypisanych. Dodatkowo złożył wniosek o nieobciążanie skarżącego kasacyjnie obowiązkiem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego na rzecz organu.
Oświadczył, że zrzeka się przeprowadzenia rozprawy i wnosi o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym.
Skarżący kasacyjnie zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy oraz przepisów prawa materialnego poprzez ich błędne zastosowanie, a mianowicie:
1. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 121b ust. 5 pkt 8 i art. 121b ust. 6 pkt 4, ust. 6a ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz.U. z 2021 r. poz. 1882 ze zm.; dalej ,,ustawa o Policji") w zw. z art. 3 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 28 października 2020 r.
o zmianie niektórych ustaw w związku z przeciwdziałaniem sytuacjom kryzysowym związanym z wystąpieniem COVID-19 (Dz.U. z 2020 r. poz. 2112), poprzez wadliwie przyjęcie, że organ administracji prawidłowo odmówił R.S. wypłaty 20 % potrąconego uposażenia za okres przebywania na zwolnieniu lekarskim, tj. od dnia 13 listopada 2020 r. do 13 maja 2021 r. spowodowanej zakażeniem koronawirusem oraz przedłużającej się infekcji układu oddechowego w przebiegu COVID-19, będące skutkiem wadliwego przyjęcia, że skarżący kasacyjnie zwolniony był od zajęć służbowych w tym czasie z przyczyn powstałych w innych okolicznościach niż wykonywanie zadań służbowych przez funkcjonariusza, podczas gdy - zebrany przez organ materiał obrazujący stan faktyczny sprawy potwierdzał w sposób oczywisty uprawnienie skarżącego kasacyjnie, o jakim mowa w powołanych wyżej przepisach prawa materialnego;
2. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 33, art. 34 i art. 2 pkt 25 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu i zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz.U. z 2022 r. poz. 1657 ze zm.; dalej,,u.z.z.c.) w zw. z art. 121b ust. 5 pkt 8 i art. 121b ust. 6 pkt 4, ust. 6a ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji poprzez jego niezastosowanie, a w konsekwencji wadliwie przyjęcie, że organ administracji prawidłowo odmówił R.S. wypłaty 20% potrąconego uposażenia za okres przebywania na zwolnieniu lekarskim, tj. od dnia 13 listopada 2020 r. do 13 maja 2021 r. spowodowanej zakażeniem koronawirusem oraz przedłużającej się infekcji układu oddechowego w przebiegu COVID-19, podczas gdy skarżący kasacyjnie był narażony na chorobę zakaźną i pozostawał w styczności ze źródłem biologicznego czynnika chorobotwórczego przy wykonywaniu zadań służbowych, co potwierdza zebrany przez organ materiał obrazujący stan faktyczny i w sposób oczywisty daje uprawnienie skarżącego kasacyjnie do
100 % wymiaru uposażenia za okres przebywania na zwolnieniu lekarskim, tj. od dnia 13 listopada 2020 r. do 13 maja 2021 r. spowodowanego zakażeniem koronawirusem oraz przedłużającej się infekcji układu oddechowego w przebiegu COVID-19;
3. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 2, art. 7 i art. 32 Konstytucji RP (Dz.U. z 1997 r., Nr 78, poz. 483) w zw. z art. 121b ust. 5 pkt 8 i art. 121b ust. 6 pkt 4 ustawy o Policji
i w zw. z art. 33 i art. 34 u.z.z.c., poprzez dokonanie błędnej oceny materiału dowodowego skutkujące wadliwym przyjęciem, że okoliczności niniejszej sprawy dawały podstawy do uznania, że skarżącemu kasacyjnie w sposób oczywisty nie przysługiwało uprawnienie do 100% uposażenia w okresie zwolnienia lekarskiego i w okresie zwolnienia od zajęć służbowych, tj. od dnia 13 listopada 2020 r. do dnia 13 maja 2021 r. - okresy usprawiedliwionej nieobecności, zamiast dokonania oceny materiału dowodowego z uwzględnieniem zasady praworządności oraz zasady bezstronności i równego traktowania mającymi zakotwiczenie w Konstytucji RP;
4. art. 153 p.p.s.a w zw. z art. 151 p.p.s.a. i w zw. z art. 2, art. 7 i art. 32 Konstytucji RP i w zw. art. 121b ust. 5 pkt 8 i art. 121b ust. 6 pkt 4 ustawy o Policji poprzez dokonanie błędnej oceny materiału dowodowego skutkujące wadliwym przyjęciem, że okoliczności niniejszej sprawy dawały podstawy do przyjęcia, że skarżącemu kasacyjnie w sposób oczywisty nie przysługiwało uprawnienie do 100 % uposażenia w okresie zwolnienia lekarskiego i w okresie zwolnienia od zajęć służbowych, tj. od dnia 13 listopada 2020 r. do dnia 13 maja 2021 r. – okresy usprawiedliwionej nieobecności, zamiast dokonania oceny dowodów zebranych w ramach postępowania wyjaśniającego z uwzględnieniem wiążących wytycznych wynikających z prawomocnego wyroku WSA w Rzeszowie z dnia 18 listopada 2021 r. sygn. akt II SA/Rz 1173/21 oraz wyroku WSA w Rzeszowie
z 2 sierpnia 2022 r. sygn. akt II SA/Rz 321/22, z uwzględnieniem konstytucyjnych zasad praworządności oraz zasady bezstronności i równego traktowania.
Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935), zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu, dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. W tych okolicznościach w sprawie badaniu podlegały wyłącznie zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej na uzasadnienie przytoczonych podstaw kasacyjnych.
Istota zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej sprowadza się do podważania stanowiska Sądu I instancji, zgodnie z którym to stanowiskiem stwierdzone u skarżącego zakażenie lub zachorowanie nie powstało w związku z wykonywaniem zadań służbowych w okresie ogłoszenia stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii z powodu tej choroby, a tym samym skarżącemu nie przysługiwało prawo do 100 % uposażenia. Należy bowiem zauważyć, że we wszystkich postawionych zarzutach (w punktach od 1 do 3) skargi kasacyjnej skarżący kasacyjnie kwestionuje prawidłowość oddalenia jego skargi przez Sąd I instancji właśnie z uwagi na błędy w ocenie stanu faktycznego sprawy w świetle okoliczności wymaganych hipotezą normy wynikającej z przepisu art. 121b ust. 5 pkt 8 i art. 121b ust. 6 pkt 4 ustawy o Policji. Są to – po pierwsze - przede wszystkim kwestie o znaczeniu podstawowym dla kierunku rozstrzygnięcia sprawy przez Sąd I instancji, czyli ustalenie powstania stwierdzonego zakażenia lub zachorowania w związku z wykonywaniem zadań służbowych. Po drugie – są to pozostałe kwestie wynikające z hipotezy tej normy, tzn. okoliczność obowiązywania, ale i brzmienia przepisów związkowych do tej normy, które to przepisy norma ta wymienia wprost ("przepisy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi", "podlegania obowiązkowej kwarantannie, izolacji lub izolacji w warunkach domowych") lub nawiązuje do nich pośrednio ("okres ogłoszenia stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii").
Chodzi tu zatem o powiązane z zarzutem naruszenia przepisu art. 151 p.p.s.a. nie tylko przepisy art. 121b ust. 5 pkt 8 i art. 121b ust. 6 pkt 4 ustawy o Policji, ale także i przepisy art. 33, art. 34 i art. 2 pkt 25 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r.
o zapobieganiu i zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz.U. z 2022 r. poz. 1657 ze zm.).
Z uwagi na powyższe, postawione w skardze kasacyjnej, w jej punktach od 1 do 3, zarzuty winny zostać rozpoznane łącznie. W pierwszej zatem kolejności należy dokonać wykładni użytego przez ustawodawcę w treści art. 121b ust. 5 pkt 8 oraz ust. 6 pkt 4 ustawy o Policji sformułowania " w związku z wykonywaniem zadań służbowych". Tylko bowiem prawidłowa – całościowa - wykładnia tego sformułowania pozwala na właściwą ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego. Aby dokonać takiej wykładni, nie można pomijać regulacji szczegółowych, do których odsyła tenże przepis. Trzeba podkreślić, że dla potrzeb ustalenia tego, czy usprawiedliwiona nieobecność na służbie funkcjonariusza została spowodowana zakażeniem, zachorowaniem, skierowaniem na kwarantannę, czy izolacją w związku
z wykonywaniem zadań służbowych należało sięgnąć do przepisów ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz.U. z 2022 r. poz. 1657 ze zm.; zwana dalej u.z.z.c.), określających warunki poddania danej osoby sanitarnym reżimom administracyjnym. W tym zakresie Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą skargę kasacyjną w pełni podziela ocenę prawną zamieszczoną przez WSA w Rzeszowie w uzasadnieniu wyroku z dnia 17 sierpnia 2022 r., sygn. akt II SA/Rz 360/22, wydanego w sprawie innego funkcjonariusza. NSA wyjaśnia, że akta tej sprawy zostały na wniosek skarżącego dołączone do niniejszej sprawy przez Sąd I instancji, a stanowisko przyjęte za własne przez NSA dotyczy tylko i wyłącznie oceny prawnej wyrażonej przez ten Sąd (czyli dotyczy wyjaśnienia treści przepisów
i sposobu ich stosowania).
I tak, przepisy art. 33 i 34 u.z.z.c. określają przesłanki nałożenia na osobę zakażoną lub chorą na chorobę zakaźną m.in. obowiązku kwarantanny w izolacji lub izolacji w warunkach domowych. Przepisy u.z.z.c. pozwalają organom inspekcji sanitarnej na nałożenie tego rodzaju obowiązków w sytuacji, gdy osoby były narażone na chorobę zakaźną lub pozostawały w styczności ze źródłem biologicznego czynnika chorobotwórczego (art. 34 ust. 2 u.z.z.c.). Potwierdzenie tego rodzaju sytuacji w czasie służby w Policji, przy uwzględnieniu łatwości transmisji wirusa i dalszego rozprzestrzeniania się, będzie świadczyć o istnieniu związku pomiędzy ustawowymi powodami usprawiedliwionej nieobecności funkcjonariusza, a pełnieniem przez niego służby – wykonywaniem zadań służbowych. Wg definicji legalnej zamieszczonej przez ustawodawcę w art. 2 pkt 25 u.z.z.c. "styczność", to bezpośredni lub pośredni kontakt osoby ze źródłem zakażenia, jeżeli charakter tego kontaktu zagrażał lub zagraża przeniesieniem na tę osobę biologicznych czynników chorobotwórczych. Oznacza to, że wystarczy sam stan narażenia na chorobę zakaźną lub pozostawania w styczności ze źródłem biologicznego czynnika chorobotwórczego wynikający z bezpośredniego lub pośredniego kontaktu danej osoby ze źródłem zakażenia. Nie jest to zatem tożsame z obowiązkiem ustalania jak najbardziej prawdopodobnego źródła zakażenia, tak jak uczynił to organ w zaskarżonym akcie, a co Sąd I instancji uznał z kolei za prawidłowe.
Z ustaleń poczynionych przez organ wynika, że skarżący (skarżący kasacyjnie) najpóźniej do 6 listopada 2020 r. miał styczność z co najmniej trzema osobami mogącymi stanowić źródło zakażenia podczas pełnienia służby, a mianowicie: 3 listopada 2020 r. z J.F. (biegłym, z udziałem którego skarżący wykonywał czynności służbowe), który już 10 dni później był objęty izolacją domową, a 15 dni później trafił do szpitala w celu leczenia śródmiąższowego zapalenia płuc; w dniu 30 października 2020 r. z M.Z. (od 23 października 2020 r.), który w dniu 11 listopada 2020 r. otrzymał pozyty wynik testu na Sars-CoV-2 i od tego dnia do 20 listopada 2020 r. przebywał na izolacji domowej oraz z M.Z1., z którym miał kontakt od dnia 2 listopada 2020 r. do 6 listopada 2020 r., a który był objęty kwarantanną od 17 listopada 2020 r., a izolacją domową od 18 listopada do 30 listopada 2020 r. Dodatkowo skarżący mógł mieć pośredni kontakt z funkcjonariuszem M.M., pełniącym służbę w tym samym budynku, na którego w dniu 18 listopada 2020 r. nałożono kwarantannę, a który w dniach od 19 listopada 2020 r. do 2 grudnia 2020 r. był objęty izolacją w warunkach domowych.
Ponadto jak słusznie zauważył WSA w Rzeszowie w wyroku z dnia 17 sierpnia 2022 r., sygn. akt II SA/Rz 360/22: "Istnienie wysokiego stopnia zagrożenia przenoszenia się koronowirusa SARS – COV 2, także pomimo zastosowanych środków sanitarnych, jest podnoszone we wszystkim znanych opracowaniach dotyczących tego tematu. Z dostępnych powszechnie publikowanych badań naukowych opisujących sposób przenoszenia infekcji wynika, że koronawirus SARS-COV 2 przenosi się drogą kropelkową z człowieka na człowieka. W wynikach tych badań podkreśla się zgodnie, iż nie ma konieczności bardzo bliskiego kontaktu zakażonego ze źródłem zakażenia. Ponadto, nie została określona minimalna dawka infekcyjna tego rodzaju koronowirusa. Co również istotne, zakażenie COVID-19 jest możliwe także tylko przez dotknięcie powierzchni, czy przedmiotu, na którym znajduje się wirus, a następnie dotknięcie ust, nosa lub oczu. Koronawirusy mogą pozostać zakaźne na powierzchniach nieożywionych nawet do 3 dni. Stwierdzono również, że najwyższe ryzyko transmisji choroby to wczesny etap infekcji zaś okres inkubacji SARS - COV 2 wynosi od 2 do 14 dni przed wystąpieniem objawów (zob. E. Nowakowska, S. Sulimiera - Michalak, COVID-19 – CHOROBA WYWOŁANA ZAKAŻENIEM WIRUSEM SARS-COV-2 GLOBALNYM ZAGROŻENIEM DLA ZDROWIA PUBLICZNEGO, POSTĘPY MIKROBIOLOGII – ADVANCEMENTS OF MICROBIOLOGY 2020, 59, 3, s. 227–236, Charakterystyka choroby Covid-19. Objawy oraz skutki zdrowotne rekomendacje doświadczenia polskich klinicystów. Nauka przeciw pandemii. Praca Zbiorowa, Warszawa 2021 r., https://naukaprzeciwpandemii.pl/app/uploads/2021/04/biala-ksiega_charakterystyka-choroby-covid-19_kwiecien-2021.pdf)".
W konsekwencji oznacza to, że Sąd I instancji dokonał błędnej oceny zebranego materiału dowodowego, przyjmując, że stwierdzone u skarżącego zakażenie i zachorowanie nie powstało w związku z wykonywaniem zadań służbowych. W istocie dokonując takiej oceny materiału dowodowego, Sąd I przyjął wykładnię nie tylko odmienną - w oderwaniu od pojęcia "styczności" – ale bardziej rygorystyczną sprowadzającą się de facto (a nie de iure) do konieczności każdorazowego ustalania, że stwierdzone zakażenie lub zachorowanie powstało "w wyniku" wykonywania zadań służbowych, a nie "w związku z ich wykonywaniem".
W świetle powyższego zasadne okazały się nie tylko zarzuty zamieszczone w pkt 1-3 skargi kasacyjnej, ale za zasadny należało uznać również zarzut z pkt. 4 skargi kasacyjnej (choć nie w całości), w którym skarżący kasacyjnie stawia zaskarżonemu wyrokowi zarzut naruszenia art. 153 p.p.s.a w zw. z art. 151 p.p.s.a. i w zw. z art. 2, art. 7 i art. 32 Konstytucji RP i w zw. art. 121b ust. 5 pkt 8 i art. 121b ust. 6 pkt 4 ustawy o Policji.
Rację ma skarżący, że WSA w Rzeszowie w prawomocnym wyroku z dnia 18 listopada 2021 r., sygn. akt II SA/Rz 1173/21, zawarł wiążące zarówno ten Sąd, jak też organ wskazania, na które to wskazania zwrócił uwagę tenże Sąd
w późniejszym prawomocnym wyroku z dnia 2 sierpnia 2022 r., sygn. akt II SA/Rz 321/22, wydanym w tej samej sprawie. Sprowadzały się one do jednoznacznego stwierdzenia, że: "W ocenie Sądu w celu zastosowaniu wyżej wskazanych przepisów należy ustalić związek zakażenia wirusem SARS-CoV-2 z zadaniami służbowymi – nie jest natomiast konieczne ustalanie wszystkich pozostałych potencjalnych źródeł zakażenia, które powstały w związku z funkcjonowaniem Skarżącego w życiu codziennym. W niniejszej sprawie natomiast zaistnienie w jednym okresie zakażeń wirusem SARS-CoV-2 kolejnych funkcjonariuszy, w tym Skarżącego, przy uwzględnieniu, że jako pierwszy wynik pozytywny otrzymał mł. asp. M.Z. a nie małżonka Skarżącego – karze zdaniem Sądu ponownie rozważyć możliwość spełnienia przesłanek z art. 121b ust. 5 pkt 8 i ust. 6 pkt 4 ustawy o Policji w przypadku Skarżącego". NSA zauważa w tym miejscu, że jest również związany tymi wyrokami na mocy art. 170 p.p.s.a.
Pominięcie tychże wskazań niewątpliwie narusza zasadę praworządności, jako przejaw innej konstytucyjnej zasady - zasady demokratycznego państwa prawa (art. 2 i art. 7 Konstytucji RP). Nie można natomiast uznać, że Sąd I instancji naruszył zasadę równości wobec prawa (art. 32 Konstytucji RP), dopuszczając się naruszeń prawa procesowego w tej konkretnej sprawie skarżącego (skarżącego kasacyjnie).
Mając zatem na uwadze potwierdzony zebranym materiałem dowodowym kontakt bezpośredni, a także pośredni skarżącego z funkcjonariuszami Komendy Powiatowej Policji w [...], u których zarówno na kilka dni przed testem (mł. asp. M. Z.), jak i w dniu wykonania u skarżącego testu (nadkomisarz M. Z1.) oraz w dniu następnym (asp. M.M.) potwierdzono zarażenie wirusem SARS-CoV-2, jak również powszechnie dostępne materiały naukowe opisujące sposób transmisji w/w wirusa, jako nieprawidłowa jawi się dokonana przez organ i zaakceptowana przez Sąd I instancji ocena zawartej w art. 121b ust. 5 pkt 8 oraz ust. 6 pkt 4 ustawy o Policji przesłanki powstania stwierdzonego zakażenia lub zachorowania w związku z wykonywaniem zadań służbowych lub podlegania kwarantannie lub izolacji w związku z wykonywaniem zadań służbowych w okresie ogłoszenia stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii z powodu tej choroby. Z materiału dowodowego sprawy wynika, że skarżący kasacyjnie funkcjonariusz wykonywał swą służbę w ramach czasowych, w których mogła mieć miejsce nie tylko pośrednia (styczność z powierzchniami w budynku Komendy) ale i bezpośrednia (rozmowa z zakażonymi funkcjonariuszami i biegłym) styczność ze źródłami zakażenia, a charakter tego narażenia związany z transmisją wirusa zagrażał przeniesieniem na skarżącego biologicznych czynników chorobotwórczych. Nie było zatem przeszkód w okolicznościach faktycznych sprawy do stwierdzenia wykonywania zadań służbowych w warunkach określonych w art. 121b ust. 5 pkt 8 oraz ust. 6 pkt 4 ustawy o Policji. Błędna ocena prawidłowo tym razem zebranego materiału dowodowego - zgodnie z wytycznymi Sądu - doprowadziła organ do niewłaściwych wniosków wyrażonych w zaskarżonym do WSA w Rzeszowie akcie. Stwierdzone uchybienia w zakresie oceny treści notatek służbowych funkcjonariuszy i wykładni art. 126b ust. 5 pkt 8, ust. 6 pkt 4 ustawy o Policji miały istotny wpływ na wynik sprawy, co musiało skutkować uwzględnieniem skargi w sposób przewidziany w art. 146 § 1 w zw. z art. 145 § pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. Stosownie bowiem do art. 146 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4-4b, uchyla ten akt. Przepis art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. stosuje się odpowiednio.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, skoro istota sprawy została dostatecznie wyjaśniona, to uzasadnione jest uchylenie zaskarżonego wyroku i zaskarżonego aktu Komendanta Powiatowego Policji w [...] z dnia 14 grudnia 2022 r. nr K-54/22 w przedmiocie odmowy wypłaty uposażenia za okres przebywania na zwolnieniu lekarskim.
Z kolei w sprawach skarg na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, sąd może w wyroku uznać uprawnienie lub obowiązek wynikające z przepisów prawa (art. 146 § 2 p.p.s.a.). Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę R.S. na ww. akt Komendanta Powiatowego Policji w [...], skorzystał
z tej możliwości i uznał uprawnienie skarżącego do 100 % uposażenia za okres zwolnienia od zajęć służbowych od 13 listopada 2020 r. do 13 maja 2021 r. z powodu podlegania obowiązkowej izolacji, kwarantannie, jak również z powodu przebywania na zwolnieniu lekarskim. Uprawnienie to wynikało bowiem z art. 126b ust. 5 pkt 8 oraz ust. 6 pkt 4 ustawy o Policji.
Wyrok sądu uznający uprawnienie lub obowiązek wynikające z przepisów prawa zastępuje rozstrzygnięcie organu administracji (por. także wyrok NSA
z dnia 8 lutego 2011 r., sygn. akt I OSK 1747/10, orzeczenia.nsa.gov.pl). Oznacza to, że organ zobowiązany jest do dokonania obliczenia i wypłaty należnego skarżącemu potrąconego uposażenia.
Z tych względów i na podstawie art. 188 w związku z art. 146 § 1 i § 2 w zw.
z art. 145 § pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak
w punktach 1-3 sentencji wyroku. O kosztach postępowania sądowego Sąd, w punkcie 4. sentencji wyroku, orzekł na podstawie art. 200 w związku z art. 203 pkt 1 p.p.s.a.