II SA/Po 792/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła zwrotu nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego przez A. I. w związku z opieką nad synem J. I. Organ pierwszej instancji ustalił, że świadczenie pielęgnacyjne pobrane od 19 lutego 2024 r. do 28 lutego 2025 r. jest świadczeniem nienależnie pobranym, ponieważ syn strony otrzymał świadczenie wspierające od ZUS od lutego 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy, wskazując, że świadczenie wspierające i świadczenie pielęgnacyjne są świadczeniami konkurencyjnymi i nie mogą być pobierane jednocześnie. Skarżąca wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym brak prawidłowego pouczenia o możliwości przyznania świadczenia wspierającego z mocą wsteczną oraz brak świadomości o tym fakcie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę. Sąd uznał, że przepisy ustawy o świadczeniu wspierającym (u.ś.w.) stanowią lex specialis w stosunku do ustawy o świadczeniach rodzinnych (u.ś.r.). Kluczowe znaczenie miały przepisy art. 63 ust. 6 i 11 u.ś.w., które stanowią, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki ma przyznane prawo do świadczenia wspierającego, a za nienależnie pobrane uważa się świadczenie wypłacone za okres, za który osoba wymagająca opieki otrzymała świadczenie wspierające. Sąd podkreślił, że kwalifikacja świadczenia pielęgnacyjnego jako nienależnie pobranego opiera się na elemencie obiektywnym – zbiegu ze świadczeniem wspierającym, a element subiektywny, czyli dobra wiara czy stan świadomości opiekuna, pozostaje bez znaczenia. Sąd zauważył problem wielomiesięcznego oczekiwania na decyzję ustalającą poziom potrzeby wsparcia i jej wsteczne przyznanie, ale wskazał, że nie wpływa to na należność świadczenia pielęgnacyjnego, choć może stanowić podstawę do umorzenia lub rozłożenia na raty kwoty zwrotu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących konkurencyjności świadczenia pielęgnacyjnego i świadczenia wspierającego oraz definicji nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego.
Dotyczy sytuacji, gdy osoba niepełnosprawna otrzymuje świadczenie wspierające, a opiekun pobierał świadczenie pielęgnacyjne za ten sam okres. Nie dotyczy sytuacji, gdy świadczenie wspierające nie zostało przyznane lub wypłacone.
Zagadnienia prawne (3)
Czy świadczenie pielęgnacyjne pobrane przez opiekuna w okresie, za który osobie niepełnosprawnej przyznano świadczenie wspierające, jest świadczeniem nienależnie pobranym podlegającym zwrotowi, niezależnie od dobrej wiary opiekuna?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, świadczenie pielęgnacyjne pobrane za okres, za który osoba wymagająca opieki otrzymała świadczenie wspierające, jest świadczeniem nienależnie pobranym i podlega zwrotowi, niezależnie od dobrej wiary opiekuna.
Uzasadnienie
Ustawa o świadczeniu wspierającym (art. 63 ust. 11) stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne jest nienależnie pobrane, jeśli zostało wypłacone za okres, za który osoba wymagająca opieki otrzymała świadczenie wspierające. Jest to przepis szczególny (lex specialis), który opiera się na obiektywnym kryterium zbiegu świadczeń, a element subiektywny (dobra wiara, świadomość) nie ma znaczenia.
Czy świadczenie pielęgnacyjne i świadczenie wspierające są świadczeniami konkurencyjnymi, które nie mogą być pobierane jednocześnie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, świadczenie pielęgnacyjne i świadczenie wspierające są świadczeniami konkurencyjnymi.
Uzasadnienie
Ustawodawca wprowadził regulację, zgodnie z którą opiekun osoby niepełnosprawnej traci prawo do pobierania świadczenia pielęgnacyjnego w okresie, gdy osoba z niepełnosprawnością pobiera świadczenie wspierające. Skorzystanie przez osobę niepełnosprawną z prawa do świadczenia wspierającego wiąże się z utratą prawa opiekuna do dotychczas pobieranego świadczenia pielęgnacyjnego.
Czy naruszenie przepisów postępowania, w tym brak prawidłowego pouczenia i zapewnienia czynnego udziału strony, może wpływać na uznanie świadczenia pielęgnacyjnego za nienależnie pobrane w świetle art. 63 ust. 11 ustawy o świadczeniu wspierającym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, naruszenia przepisów postępowania dotyczące pouczenia czy czynnego udziału strony nie wpływają na uznanie świadczenia pielęgnacyjnego za nienależnie pobrane, jeśli spełniona jest przesłanka obiektywna z art. 63 ust. 11 ustawy o świadczeniu wspierającym.
Uzasadnienie
Kwalifikacja świadczenia pielęgnacyjnego jako nienależnie pobranego na podstawie art. 63 ust. 11 ustawy o świadczeniu wspierającym opiera się wyłącznie na elemencie obiektywnym (zbieg okresów pobierania świadczeń), a element subiektywny (wina, świadomość, dobra wiara) nie ma znaczenia. Kwestie proceduralne nie mogą podważyć tej obiektywnej przesłanki.
Przepisy (17)
Główne
u.ś.w. art. 63 § ust. 6
Ustawa o świadczeniu wspierającym
Świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki ma przyznane prawo do świadczenia wspierającego.
u.ś.w. art. 63 § ust. 11
Ustawa o świadczeniu wspierającym
Za nienależnie pobrane świadczenie pielęgnacyjne uważa się świadczenie wypłacone za okres, za który osoba wymagająca opieki otrzymała świadczenie wspierające.
u.ś.r. art. 30 § ust. 1
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
Kwoty nienależnie pobranych świadczeń podlegają zwrotowi.
Ustawa z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym art. 63 § ust. 11
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych art. 30 § ust. 1
P.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1
P.p.s.a. art. 134
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
u.ś.r. art. 30 § ust. 2 pkt 1
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
Przepis ten nie ma zastosowania w sprawie ze względu na treść art. 63 ust. 6 i 11 u.ś.w.
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych art. 30 § ust. 2 pkt 1
K.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 77 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 107 § § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 8
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 9
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 10
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Świadczenie wspierające i świadczenie pielęgnacyjne są świadczeniami konkurencyjnymi, co oznacza, że nie mogą być pobierane jednocześnie. • Przyznanie świadczenia wspierającego osobie niepełnosprawnej skutkuje utratą prawa do świadczenia pielęgnacyjnego przez opiekuna za okres, za który przyznano świadczenie wspierające. • Kwalifikacja świadczenia pielęgnacyjnego jako nienależnie pobranego na podstawie art. 63 ust. 11 ustawy o świadczeniu wspierającym opiera się na obiektywnym kryterium zbiegu świadczeń i nie zależy od dobrej wiary czy świadomości opiekuna.
Odrzucone argumenty
Argumenty skarżącej dotyczące braku świadomości przyznania świadczenia wspierającego z mocą wsteczną. • Argumenty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, w tym braku prawidłowego pouczenia i zapewnienia czynnego udziału strony. • Argumenty oparte na pobieraniu świadczenia w dobrej wierze i przeznaczeniu go na bieżące utrzymanie.
Godne uwagi sformułowania
świadczenie wspierające oraz świadczenie pielęgnacyjne są świadczeniami konkurencyjnymi • kwalifikacja świadczenia pielęgnacyjnego jako nienależnie pobranego opiera się wyłącznie na elemencie obiektywnym – zbiegu ze świadczeniem wspierającym • element subiektywny, czyli stan świadomości (woli) osoby pobierającej świadczenie pielęgnacyjne pozostaje zasadniczo bez znaczenia
Skład orzekający
Tomasz Świstak
przewodniczący
Paweł Daniel
sprawozdawca
Robert Talaga
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących konkurencyjności świadczenia pielęgnacyjnego i świadczenia wspierającego oraz definicji nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy osoba niepełnosprawna otrzymuje świadczenie wspierające, a opiekun pobierał świadczenie pielęgnacyjne za ten sam okres. Nie dotyczy sytuacji, gdy świadczenie wspierające nie zostało przyznane lub wypłacone.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii społecznej związanej z prawami opiekunów osób niepełnosprawnych i zmianami w systemie świadczeń. Wyjaśnia kluczowe różnice między świadczeniem pielęgnacyjnym a wspierającym.
“Świadczenie pielęgnacyjne a wspierające: Kiedy opiekun musi zwrócić pieniądze?”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.