II SA/Po 679/25

II SA/Po 679/25 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2025-12-10
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-09-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Arkadiusz Skomra /przewodniczący sprawozdawca/
Robert Talaga
Wiesława Batorowicz
Symbol z opisem
6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 1145
art. 136 ust. 3, art. 137 ust. 1
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Skomra (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędzia WSA Robert Talaga Protokolant specjalista Edyta Rurarz - Kwietniewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 grudnia 2025 r. sprawy ze skargi Miasta [...] na decyzję Wojewody z dnia 18 lipca 2025 r., nr [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości oddala skargę.
Uzasadnienie
Wojewoda (dalej: "Wojewoda" lub "organ II instancji") decyzją z 18 lipca 2025 r., nr [...] na podstawie art. 138 § 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 572, dalej: "k.p.a."), po rozpatrzeniu odwołania Miasta [...], utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] (dalej: "Starosta" lub "organ I instancji") z 21 listopada 2024 r., nr [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości.
Powyższa decyzja wydana została w następującym stanie sprawy.
Pismem z 04 lutego 2003 r. T. P., D. D., M. R., T. R., J. R., B. S., K. B. i W. B. złożyli wniosek o zwrot nieruchomości położonej w P. przy ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] z obrębu [...], arkusz mapy 25 o powierzchni 287 m2, zapisane w dawnej księdze wieczystej KW [...].
Postanowieniem z 12 stycznia 2005 r. Prezydent Miasta [...] przekazał rzeczony wniosek według właściwości Wojewodzie. Wojewoda postanowieniem z 28 stycznia 2005 r. wyznaczył Starostę [...] jako organ właściwy w sprawie zwrotu przedmiotowej nieruchomości.
W toku prowadzonego postępowania ustalono, że decyzją z 09 listopada 1962 r., znak [...] Prezydium Rady Narodowej m. [...] Wydział Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej wskazał, że uznał podział nieruchomości:
a) położonej przy ul. [...], zap. w KW nr [...] cz. o pow. całkowitej 7247 m2 stanowiącej własność T. P., D. D., B. S., K. S., J. S., F. K., C. K., J. S. i R. A.;
b) położonej przy ul. [...], zap. w KW [...] cz. o pow. całkowitej 18239 m2 stanowiącej własność T. P., D. D., B.S. , K.S., J. S., J. S. i R. A.
za zakończony i wprowadziło następujący stan własności na obszarze objętym podziałem: na rzecz Skarbu Państwa przejęto 2 parcele pod ulicę: KW nr [...] cz. parc. Nr [...] i parc. Nr [...] razem o pow. 253 m2 i z KW nr [...] cz. 4 parc. oznaczone nr [...], [...], [...] i [...] razem o pow. 2494 m2, łącznie 2747 m2, które należy dopisać do KW nr [...].
W treści uzasadnienia ww. decyzji wskazano, że 05 grudnia 1960 r. do Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Prezydium Rady Narodowej wpłynął wniosek R. A. i F. K., współwłaścicieli nieruchomości, o dokonanie podziału terenu zgodnie z planem szczegółowym zagospodarowania przestrzennego miasta. Dnia 21 lipca 1961 r. wydana została decyzja o wszczęciu podziału parcele budowlane. Decyzja o zatwierdzeniu podziału ww. nieruchomości została wydana w dniu 10 sierpnia 1961 r.
W toku prowadzonego postępowania organ I instancji ustalił, że w dacie wywłaszczenia dawnej parceli nr [...] o pow. 287 m2 tj. w dniu 09 listopada 1962 r. właścicielami nieruchomości byli: T. P., D. D., B. S., K.S., W. S., W. K., J. S. i R. A..
Jednocześnie ustalono, że wnioski o zwrot nieruchomości złożyły: T. P. pismem z 4 lutego 2003 r. (zmarła [...]); D. D. pismem z 4 lutego 2003 r. (zmarła [...].); M. R. pismem z 4 lutego 2003 r. (zmarł [...].); T. R. pismem z 4 lutego 2003 r.; J. R. pismem z 4 lutego 2003 r.; B. S. pismem z 4 lutego 2003 r.; K. B. pismem z 4 lutego 2003 r. (zmarła [...].); W. B. pismem z 4 lutego 2003 r. (zmarła [...].); Z. B. pismem z 7 czerwca 2006 r.; J. A. pismem z 5 lipca 2006 r.; D. J. pismem z 6 lutego 2019 r.; J. W. pismem z 30 stycznia 2019 r.; A. P. pismem z 12 września 2022 r.; K. S. pismem z 3 października 2023 r.; T. B. pismem z 13 lutego 2023 r.; J. C. pismem z 21 marca 2023 r.
Z uwagi na fakt, że część ww. Wnioskodawców zmarła, organ I instancji ustalił ich następców prawnych na podstawie analizy właściwych postanowień o stwierdzeniu nabyciu spadku oraz aktów poświadczenia dziedziczenia. Na podstawie ww. dokumentów stwierdzono, że:
- spadek po J. R. (nazwisko rodowe S. ) nabyli M. R., J. R. i T. R., każdy w [...] części;
- spadek po K. B. (nazwisko rodowe S. ) nabył w całości Z. B.;
- spadek po D. D. nabyła w całości K. S.;
- spadek po T. P. nabyła w całości A. P.;
- spadek po zmarłym M. R. nabył w całości J. R.;
- spadek po W. B. (nazwisko rodowe S. ) nabyli: J. C., A. B. oraz T. B. każdy w [...] części.
Na gruncie powyższych ustaleń Starosta uznał, że wszystkie ww. osoby, które złożyły wniosek o zwrot nieruchomości poza D. J., J. W. oraz J. A. posiadającą legitymację czynną do występowania w charakterze stron w postępowaniu prowadzonym przez organ. Z uwagi na fakt, iż wniosku o zwrot nieruchomości nie złożyli spadkobiercy po R. A. i W. K., ich udziały w prawie własności działek ewidencyjnych nr [...] i [...] z arkusza mapy 25, obręb [...] (w wysokości odpowiednio [...] części i [...] części) pozostały w dalszym ciągu własnością Miasta [...]. Wniosku o zwrot nieruchomości nie złożyła również jedna z trzech spadkobierców po W. B. tj. A. B., zatem również jej udział w wysokości [...] części pozostał dalej własnością Miasta [...].
Organ I instancji ustalił także na podstawie księgi wieczystej nr [...], że parcela nr [...] o powierzchni 287 m2, odpowiada dawnej działce ewidencyjnej nr [...], arkusz mapy 25, obręb [...] o powierzchni 287 m2. Decyzją Dyrektora Zarządu Geodezji i Katastru Miejskiego [...] z 15 grudnia 2017 r. dokonano podziału ww. nieruchomości na działki ewidencyjne nr [...] o powierzchni 140 m2 i [...] o powierzchni 147 m2.
Pismem z 15 marca 2024 r. Miasto [...] poinformowało organ I instancji, że ww. działki objęte są umowami najmu zawartymi z E. W. (umowa najmu dot. działki [...]) oraz K. B. i E. B. (umowa najmu dot. działki [...]).
Pismem z 08 listopada 2022 r. Wydział Urbanistyki i Architektury Urzędu Miasta [...] poinformował, jakie było przeznaczenie urbanistyczne działek nr [...] i [...] (dawniej działka nr [...]) w P., opierając się na dwóch kluczowych dokumentach planistycznych z lat 60. XX wieku. Plan Ogólny Miasta [...] z 1966 roku, klasyfikował działki w jednostce bilansowej M o symbolu M23MN, co w stanie z 1960 roku oznaczało teren przeznaczony pod uprawy rolne. Był to obszar o powierzchni 19,3 ha, charakteryzujący się niską intensywnością zabudowy. Ponadto wskazano, że ustalenia realizacyjne wg planu szczegółowego dla terenów mieszkaniowych usługi podstawowe należy programować zgodnie z obowiązującymi przepisami. Wielkość parcel w zabudowie o niskiej intensywności w uzależnieniu od możliwości zaopatrzenia w wodę i odprowadzania ścieków, określają szczegółowe plany zagospodarowania przestrzennego zgodnie z obowiązującymi przepisami. Jednocześnie w ww. piśmie wskazano, że miejscowy szczegółowy plan zagospodarowania przestrzennego dla części Grunwaldu, przyjęty w 1961 roku, wskazywał wprost, że rysunek planu przeznaczał działki nr [...] i [...] pod jezdnię.
Organ I instancji w dniu 22 grudnia 2017 r. przeprowadził oględziny nieruchomości podczas których ustalono, że działka nr [...] od strony ulicy [...] stanowi teren ogrodzony z bramą wjazdową. Teren porośnięty zielenią koszoną. Od strony wschodniej teren urządzony zielenią wysoką i niską. Na tej części działki znajduje się fragment utwardzonego placu zabaw przy działce nr [...] (poza działką nr [...]). Kolejno w dniu 16 grudnia 2024 r. organ I instancji ponownie przeprowadził oględziny przedmiotowych nieruchomości. W protokole oględzin wskazano, że działka nr [...] stanowi fragment ogrodzonego przydomowego ogrodu przy posesji [...], a płot biegnie po granicach północnej i zachodniej. Wzdłuż ogrodzenia osłona wiklinowa, ta część ogrodu zajęta jest pod basen kryty namiotem foliowym. Pozostały teren porośnięty pielęgnowanym trawnikiem oraz nasadzeniami zieleni ozdobnej, a także drzewami i krzewami. Działka nr [...] porośnięta jest pielęgnowana zielenią (trawnik), w części zachodniej znajduje się trampolina, w części środkowej dwie mini bramki do gry. Od strony zachodniej i południowej działka ogrodzona płotem metalowym (granica zachodnia stanowi bramę wjazdową). Granica południowa przebiega po murze z cegły, w tym miejscu furtka do ogrodu przydomowego sąsiadującej posesji ul. [...].
Organ I instancji ustalił również, że na przedmiotowych działkach brak jest infrastruktury elektroenergetycznej, sieci cieplnej (na działce [...] znajduje się fragment nieczynnego przyłącza gazowego), wodno-kanalizacyjnej i telekomunikacyjnej. Na działkach nie były również realizowane inwestycje budowy drogi oraz pozostają one poza pasem drogowym drogi publicznej.
Ponadto organ I instancji ustalił, że nie odnaleziono pełnej dokumentacji wywłaszczeniowej ani w Archiwum Zakładowym Miasta [...], ani w Archiwum Państwowym w [...].
Organ I instancji w dniu 8 maja 2024 r. pozyskał zdjęcia lotnicze obejmujące swym zakresem działki ewidencyjne nr [...] i [...], arkusz mapy 25, obręb [...].
Pismem z 13 sierpnia 2024 r. Zarząd Geodezji i Katastru Miejskiego [...] zawiadomił, że nie prowadzi postępowania o ustalenie i wypłatę odszkodowania za przedmiotowe nieruchomości.
Decyzją z 21 listopada 2024 r. nr [...] organ I instancji orzekł o:
I. zwrocie na rzecz T. R. w [...] części, J. R. w [...] części, B. S. w [...] części, Z. B. w [...] części, A. P. w [...] części, K. S. w [...] części, T. B. w [...] części, J. C. w [...] części nieruchomości położonej w P., oznaczonej w ewidencji gruntów jako: obręb [...], arkusz mapy 25, działki nr [...] i [...] zapisanej w księdze wieczystej KW nr [...];
II. niezobowiązywaniu osób wymienionych w punkcie I ww. decyzji do zwrotu na rzecz Miasta [...] należności określonych w art. 140 ust. 1 i 4 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. (Dz. U. z 2024 r., poz. 1145, dalej: "u.g.n.");
III. umorzeniu postępowania o zwrot nieruchomości położonej w P., oznaczonej w ewidencji gruntów jako: obręb [...], arkusz mapy 25, działki nr [...] i [...] zapisane w księdze wieczystej KW nr [...] w zakresie wniosków złożonych przez D. J., J. W. i J. A..
Odwołanie od powyższej decyzji złożyło Miasto [...] zarzucając naruszenie art. 136 ust. 3, art. 137 u.g.n. oraz art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. z uwagi na błędna ocenę materiału dowodowego. Jednocześnie Miasto [...] wniosło o uchylenie pkt I decyzji Starosty [...] z 21 listopada 2024 r. i orzeczenie o odmowie zwrotu wszystkich w tym punkcie udziałów w nieruchomości lub przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
W uzasadnieniu przywołanej na wstępie decyzji organ II instancji podkreślił, że zaskarżona decyzja Starosty z 21 listopada 2024 r. jest zgodna z prawem, ponieważ w świetle art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 ust. 1 u.g.n. wywłaszczona nieruchomość stała się zbędna na cel wywłaszczenia.
Wojewoda wskazał, że zebrany w sprawie materiał dowodowy potwierdza, że przejęte na podstawie decyzji z 09 listopada 1962 r. na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości miały zostać przeznaczone pod budowę ulic, co wynikało z ww. decyzji oraz szczegółowego planu zagospodarowania przestrzennego.
Ponadto Wojewoda wyjaśnił, że zebrany materiał dowodowy, obejmujący archiwalne zdjęcia lotnicze z lat 1976-2006 oraz protokoły z oględzin z 2017 r. i 2024 r., jednoznacznie wykazał, że przedmiotowe nieruchomości nie zostały wykorzystane pod budowę ulic, lecz obecnie stanowią ogródki przydomowe dzierżawione przez Miasto [...].
Organ II instancji podkreślił również, że w przedmiotowej sprawie zostały spełnione obie przesłanki wynikające z treści art. 137 ust. 1 u.g.n., gdyż nie rozpoczęto prac związanych z realizacją celu wywłaszczenia w terminie 7 lat, od dnia w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna oraz sam cel wywłaszczenia nie został zrealizowany w terminie 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna.
Wojewoda potwierdził także, że wywłaszczenie w 1962 r. nastąpiło bez wypłaty odszkodowania na podstawie art. 11 ustawy z dnia 22 maja 1958 r. o terenach budownictwa domów jednorodzinnych w miastach i osiedlach (Dz. U. nr 31, poz. 138). Ponadto Zarząd Geodezji i Katastru Miejskiego [...], pismem z 13 sierpnia 2024 r. przekazał informację, iż nie prowadził i nie prowadzi postępowania o ustalenie i wypłatę odszkodowania za ww. nieruchomości.
W konsekwencji, organ odwoławczy uznał zarzuty podniesione w odwołaniu za niezasadne, stwierdzając, że Starosta zebrał wszystkie niezbędne dowody i zasadnie orzekł o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości.
Skargę na ww. decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniosło Miasto [...] (dalej: "Skarżący") zarzucając naruszenie:
1. art. 7. art. 77 § 1 i art. 80 w zw. z art. 140 k.p.a. polegające na błędnej ocenie zebranego w sprawie materiału dowodowego decyzji z 09 listopada 1962 r. znak [...] Prezydium Rady Narodowej m. [...] Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej, zdjęć lotniczych z 1976, 1982, 1986, 1995, 2001, 2003, 2004 i 2006 r. oraz szczegółowego planu zagospodarowania przestrzennego zatwierdzonego uchwałą nr [...] Prezydium Rady Narodowej m. [...] z dnia 10 lutego 1961 r. i przyjęciu, że decyzja wywłaszczeniowa określała wąsko cel wywłaszczenia działek objętych przedmiotowym postępowaniem jako przeznaczenie pod urządzenie ulic, który to cel nie został zrealizowany w terminie, podczas gdy celem wywłaszczenia było zagospodarowanie tego terenu jako terenu przeznaczonego do mchu pojazdów, także jako np. dojazd do posesji, choćby o charakterze gruntowym (nieutwardzonym) i taki cel został zrealizowany, a ewentualnie powołane decyzja i plan szczegółowy wytyczały złożony cel wywłaszczenia, jakim była budowa osiedla domów jednorodzinnych, w ramach którego mieścić się mogły również tereny zieleni przydomowej i ten ewentualnie cel został zrealizowany;
2. art. 136 i art. 137 u.g.n. przez błędne przyjęcie, że dla działek objętych postępowaniem nie zrealizowano celu wywłaszczenia, podczas gdy cel ten został zrealizowany w postaci terenu przeznaczonego do ruchu pojazdów, także jako np. dojazd do posesji, choćby o charakterze gruntowym (nieutwardzonym), a ewentualnie został on zrealizowany w ramach złożonego celu wywłaszczenia, jakim była zabudowa i zagospodarowanie terenów przeznaczonych pod zabudowę jednorodzinną, w ramach którego mieścić się mogły również tereny zieleni przydomowej i ten ewentualnie cel został zrealizowany.
Mając na względzie powyższe Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji organu II instancji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w zakresie pkt I decyzji oraz zasądzenie na rzecz Skarżącego kosztów postępowania wg norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Na rozprawie w dniu 10 grudnia 2025 r. pełnomocnik skarżącego podtrzymał skargę, dodatkowo, powołując się na wyroki II SA/Po 382/25, I SA/Po 890/22, utrzymany w mocy wyrokiem NSA o sygn. I OSK 1535/23, wskazał, iż cel wywłaszczenia i jego realizacja powinna uwzględniać okres, w którym jego dokonywano tzn. cel wywłaszczenie powinien być rozumiany szeroko, a nie wąsko oraz, że brak nakładów na realizację celu nie musi świadczyć o braku jego realizacji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej również jako: "p.p.s.a."), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze.
Przedmiotem rozpoznawanej sprawy jest decyzja Wojewody utrzymująca w mocy decyzję Starosty [...] zwrocie na rzecz udziałów w nieruchomości położonej w P., oznaczonej w ewidencji gruntów jako: obręb [...], arkusz mapy 25, działki nr [...] i [...] zapisanej w księdze wieczystej KW nr [...]
Istota sporu w sprawie koncentruje się wokół kwestii, czy na wywłaszczonych działkach został zrealizowany cel publiczny stanowiący podstawę wywłaszczenia, czy może działki te stały się zbędne na ten cel zgodnie z art. 136 ust. 3 u.g.n. Aby móc stwierdzić, czy warunek, o którym mowa w powołanym powyżej przepisie został spełniony, w pierwszej kolejności należy sprecyzować cel wywłaszczenia, by móc następnie ocenić, czy cel ten został zrealizowany.
Jednakże w pierwszej kolejności wskazać należy, iż zasady i tryb zwrotu wywłaszczonych nieruchomości uregulowane zostały przepisami art. 136 - 142 zawartymi w rozdziale 6 działu III u.g.n. i miały one zastosowanie w niniejszej sprawie, gdyż, jak wynika z treści art. 216 ust. 1 tej ustawy, przepisy rozdziału 6 działu III stosuje się odpowiednio m. in. do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie ustawy z dnia 22 maja 1958 r. o terenach budownictwa domów jednorodzinnych w miastach i osiedlach (Dz. U. nr 31, poz. 138).
Stosownie do art. 136 ust. 3 u.g.n. poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej nieruchomości albo części wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej części, jeżeli stosownie do przepisu art. 137, nieruchomość lub jej część stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z wnioskiem o zwrot występuje się do starosty wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, który zawiadamia o tym właściwy organ gospodarujący zasobem nieruchomości. Warunkiem zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, jej części lub udziału w tej części jest zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę odszkodowania lub nieruchomości zamiennej stosownie do art. 140 u.g.n. Zgodnie z art. 137 ust. 1 u.g.n. nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli:
1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo
2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.
Jeżeli w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część.
Zarówno art. 136 jak i art. 137 u.g.n., posługując się pojęciem celu wywłaszczenia, utożsamiają go z celem określonym w decyzji o wywłaszczeniu będącej aktem administracyjnym wydanym w indywidualnej sprawie z zakresu administracji publicznej. Z tego właśnie względu podstawowym źródłem określenia celu wywłaszczenia w konkretnej sprawie jest decyzja wywłaszczeniowa i to właśnie w tym dokumencie należy poszukiwać celu wywłaszczenia (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 5 września 2025 r., sygn. akt II SA/Kr 727/25).
W przedmiotowej sprawie nie budzi wątpliwości fakt, że nieruchomość objęta wnioskiem o zwrot, była przedmiotem wywłaszczenia, które nastąpiło na podstawie decyzji z 09 listopada 1962 r. znak [...] Prezydium Rady Narodowej m. [...] Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej, która wydana została na podstawie ustawy z dnia 22 maja 1958 r. o terenach budownictwa domów jednorodzinnych w miastach i osiedlach (Dz. U. nr 31, poz. 138).
Poza sporem pozostaje również kwestia, że wnioskodawcy są osobami uprawnionymi do żądania zwrotu, co wykazano stosownymi dokumentami.
Przechodząc do kwestii celu wywłaszczenia wskazać należy, iż z decyzji Prezydium Rady Narodowej m. [...] Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej jednoznacznie wynika, że działki przejmowane są pod "ulicę".
Warto również odwołać się do aktów planistycznych obowiązujących w tamtym okresie, a w szczególności miejscowego szczegółowego planu zagospodarowania przestrzennego dla części [...] (uchwała nr [...] Prezydium Rady Narodowej m. [...] z dnia 10 lutego 1961 r. ), który wprost w części rysunkowej określał przeznaczenie obecnych działek nr [...] i [...] pod "jezdnię" (zob. k198 akt administracyjnych). Takie przeznaczenie przedmiotowych działek potwierdził Prezydent Miasta [...] w piśmie z dnia 8 listopada 2022 r. (k. 278 akt administracyjnych).
W tym miejscu odnosząc się do argumentacji Skarżącego zgłoszonego na rozprawie o konieczności szerokiej interpretacji celu wywłaszczenia i powołanego orzecznictwa zaznaczyć należy, iż skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela stanowisko wyrażone w przytoczonym przez Skarżącego wyroku tutejszego Sądu z dnia 13 sierpnia 2025 r., sygn. akt. II SA/Po 382/25, iż "aby dokonać oceny zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia w rozumieniu art. 137 u.g.n., podstawowym zagadnieniem wymagającym wyjaśnienia jest dokładne ustalenie celu wywłaszczenia. W orzecznictwie akcentuje się, że cel ten wynika przede wszystkim z treści decyzji wywłaszczeniowej (umowy sprzedaży) lub z innych aktów poprzedzających bezpośrednio proces wywłaszczenia (np. zezwolenia na nabycie nieruchomości, decyzji lokalizacyjnej, decyzji o zatwierdzeniu planu realizacyjnego). Dopiero w sytuacji, gdy na podstawie wskazanych wyżej dowodów nie da się ustalić celu wywłaszczenia należy sięgnąć do innych dowodów, w szczególności dokumentacji poprzedzającej proces inwestycyjny i tej zgromadzonej w postępowaniu wywłaszczeniowym, planu zagospodarowania przestrzennego i na podstawie całokształtu okoliczności sprawy cel ten. Innymi słowy, ocena celu wywłaszczenia musi się opierać w pierwszej kolejności na dokumentach (lub dowodach zmierzających do odtworzenia dokumentów), w oparciu o które dokonano wywłaszczenia. Dokumenty wytworzone po dokonaniu wywłaszczenia mogą być przydatne do określenia celu wywłaszczenia tylko wtedy, jeżeli są ściśle związane z samym wywłaszczeniem, tzn. gdy nie ma wątpliwości, że stanowią uszczegółowienie celu wywłaszczenia wskazanego np. w decyzji o wywłaszczeniu, umowie sprzedaży lub decyzji o zatwierdzeniu planu realizacyjnego. Niedopuszczalna jest natomiast rekonstrukcja celu wywłaszczenia w oparciu o dokumenty powstałe już po wywłaszczeniu, jeżeli dokumenty te nie odzwierciedlają wcześniejszych ustaleń w tym zakresie (zob. wyroki NSA z 4 sierpnia 2015 r., I OSK 1044/14, z 11 stycznia 2022 r., I OSK 276/19, z 6 kwietnia 2022 r., I OSK 446/19, z 21 maja 2025 r., z I OSK 1158/22, z 5 lutego 2025 r., I OSK 1442/23; http://orzeczenia.nsa.gov.pl)."
W przywołanym orzeczeniu wskazano również, iż "interpretacja celu wywłaszczenia powinna uwzględniać realia, w jakich ono następowało. Kryteria oraz standardy oceny sposobu formułowania i znaczenia celu wywłaszczenia zależne są bowiem między innymi od okresu, w jakim dochodziło do wywłaszczenia. Wymagania odnośnie szczegółowości celu wywłaszczenia powinny być oceniane adekwatnie do standardu prawnego i funkcjonalnego z chwili wydania rozstrzygnięcia wywłaszczeniowego, a nie z daty dokonywania kontroli. Innymi słowy, w im dalszej przeszłości był określany cel wywłaszczenia, tym ogólniej mógł być on ujęty w decyzji wywłaszczeniowej, a nawet mógł wynikać z kontekstu sprawy i całokształtu jej okoliczności (zob. wyroki NSA z 25 maja 2016 r. I OSK 1966/14, z 14 czerwca 2017 r., I OSK 2625/16, z 18 października 2022 r., I OSK 2053/21, z 14 lutego 2024 r., I OSK 1919/20; http://orzeczenia.nsa.gov.pl)."
Na gruncie niniejszej sprawy do wywłaszczenie doszło w 1962 r. to jednakże nie można uznać, iż cel wywłaszczenia określony w decyzji był ogólny i wymagał szerokiej interpretacji. Jak wskazano już wyżej cel wywłaszczenia w decyzji z 1962 r. został precyzyjnie określony i był zgodny z określonym w planie szczegółowym przeznaczeniem tych działek.
Z tych też względów argumentacja skargi, co do błędnego ustalenia celu wywłaszczenia nie mogła zostać uwzględniona.
Kolejną kwestią sporną, a mająca istotne znaczenie dla oceny zaskarżonej decyzji, jest kwestia czy cel wywłaszczenia został zrealizowany.
W tym zakresie Sąd w pełni podziela ustalenia organów, iż dokumentacja zgromadzona w aktach sprawy jak i oględziny nieruchomości jednoznacznie wskazują, że cel wywłaszczenia nigdy nie został zrealizowany.
Pozyskane zdjęcia lotnicze z roku 1976, 1982 i 1986 r. jednoznacznie wskazują, że obecne działki [...] i [...] nie stanowiły ulic. Również pozostała dokumentacja pozyskana z Systemu Informacji Przestrzennej Miasta [...] potwierdza, iż również w późniejszym okresie działka nie została zajęta pod ulicę.
Warto również wskazać, iż dokonane oględziny w dniu 22 grudnia 2017 r. oraz w dniu 16 grudnia 2024 r. i sporządzona dokumentacja fotograficzna jednoznacznie wskazuję, iż również obecnie działki nie są przeznaczone pod drogę.
W protokole oględzin z dnia 16 grudnia 2024 r. wskazano, że działka nr [...] stanowi fragment ogrodzonego przydomowego ogrodu przy posesji [...] a płot biegnie po granicach północnej i zachodniej. Wzdłuż ogrodzenia osłona wiklinowa, ta część ogrodu zajęta jest pod basen kryty namiotem foliowym. Pozostały teren porośnięty pielęgnowanym trawnikiem oraz nasadzeniami zieleni ozdobnej, a także drzewami i krzewami. Działka nr [...] porośnięta jest pielęgnowana zielenią (trawnik), w części zachodniej znajduje się trampolina, w części środkowej dwie mini bramki do gry. Od strony zachodniej i południowej działka ogrodzona płotem metalowym (granica zachodnia stanowi bramę wjazdową). Granica południowa przebiega po murze z cegły, w tym miejscu furtka do ogrodu przydomowego sąsiadującej posesji ul. [...].
Natomiast fakt, iż na pozyskanej dokumentacji widać wąską, wydeptaną ścieżkę nie może prowadzić, wbrew twierdzeniom skargi, do uznania że doszło do realizacji celu wywłaszczenia w postaci ulicy.
Ponadto w niniejszej sprawie odnotować należy, iż Zarząd Dróg Miejskich w [...] przyznał, że na działkach [...] i [...] nie realizował inwestycji budowy drogi (pismo z dnia 21 października 2022 r. ). Przy czym zgodzić należy się ze skarżącym, iż fakt braku nakładów nie może świadczyć o braku realizacji drogi w sytuacji gdyby działka wywłaszczona faktycznie była wykorzystywana w tym celu. Jak wskazano już wyżej zgromadzona dokumentacja jednoznacznie wskazuje, iż obecne działki nr [...] i [...] nigdy nie były wykorzystywane w charakterze "ulicy".
Na marginesie Sąd wskazuje, iż na przedmiotowych działkach brak jest infrastruktury elektroenergetycznej, sieci cieplnej (na działce [...] znajduje się fragment nieczynnego przyłącza gazowego), wodno-kanalizacyjnej i telekomunikacyjnej.
Mając to wszystko na uwadze Sąd, uznał, że ocena organów co do celu wywłaszczenia jak i braku jego realizacji jest prawidłowa i znajduje potwierdzenie w prawidłowo zgromadzonej dokumentacji.
Tym samym wbrew zarzutom skargi organ nie dopuścił się błędnej oceny materiału dowodowego, a wnioski wyprowadzone na podstawie zgromadzonych dokumentów doprowadziły do słusznych wniosków o konieczności orzeczenia o zwrocie udziałów nieruchomości.
Sąd w tym miejscu wskazuje, co nie było kwestionowane przez Skarżącego, iż również ustalenia organu co do wnioskodawców czy też ich następców prawnych są prawidłowe, a określone w decyzji udziały w nieruchomości odpowiadają wynikającym z dokumentacji spadkowej udziałom w spadku.
W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił.