II KK 45/26
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuProkurator Prokuratury Okręgowej wystąpił do Sądu Najwyższego z wnioskiem o wyłączenie sędziego SN Antoniego Bojańczyka od rozpoznawania kasacji w sprawie o sygn. akt II KK 45/26. Głównym argumentem wniosku było to, że sędzia został powołany na stanowisko z udziałem Krajowej Rady Sądownictwa, która zdaniem prokuratora nie spełnia konstytucyjnych standardów, co miało powodować, że skład orzekający nie spełnia wymogów sądu ustanowionego ustawą, bezstronnego i niezawisłego. Prokurator powołał się na przepisy unijne (Traktat o UE, Karta Praw Podstawowych UE) oraz polską Konstytucję (art. 45 ust. 1). Sąd Najwyższy, rozpoznając wniosek na posiedzeniu bez udziału stron, postanowił pozostawić go bez rozpoznania. Sąd uzasadnił, że wniosek prokuratora nie podlegał zarejestrowaniu w kontrolce rozstrzygnięć incydentalnych, a przekazano go sędziemu sprawozdawcy celem podjęcia stosownej decyzji, zgodnie z zarządzeniem Prezesa SN. Analiza pisma prokuratora wykazała, że jest ono prawnie niedopuszczalnym wnioskiem o wyłączenie w rozumieniu Kodeksu postępowania karnego. Sąd podkreślił, że wątpliwości co do bezstronności sędziego, jego ustanowienia mocą ustawy czy niezawisłości nie mogą być wywodzone z kwestii ustrojowych związanych z powołaniem, niezależnie od okresu i ewentualnych ułomności procedury nominacyjnej. Zarzuty te muszą mieć charakter konkretny, odnosić się do istoty sprawy, a nie do abstrakcyjnych rozwiązań legislacyjnych czy krytycznej oceny przyjętych przez ustawodawcę rozwiązań. Sąd powołał się na wcześniejsze orzecznictwo SN oraz wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 marca 2020 r. (sygn. P 22/19), który uznał za niezgodne z Konstytucją dopuszczenie rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziego z powodu wadliwości powołania przez Prezydenta RP na wniosek KRS ukształtowanej w trybie ustawy z 2017 r. Sąd zwrócił również uwagę na niekonsekwencję wniosku, który jednocześnie powołuje się na przepisy k.p.k. dotyczące wyłączenia sędziego, a jednocześnie próbuje dowodzić, że osoba, której dotyczy wniosek, sędzią nie jest. Ostatecznie, Sąd Najwyższy uznał, że wniosek prokuratora nie spełnia wymogów formalnych i merytorycznych do jego rozpoznania, dlatego pozostawił go bez rozpoznania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnianie niedopuszczalności wniosków o wyłączenie sędziego opartych wyłącznie na zarzutach ustrojowych dotyczących sposobu powołania sędziego lub Krajowej Rady Sądownictwa.
Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej w postępowaniu karnym przed Sądem Najwyższym, ale zasady interpretacji art. 41 k.p.k. mogą mieć szersze zastosowanie.
Zagadnienia prawne (2)
Czy zarzuty o charakterze ustrojowym, dotyczące sposobu powołania sędziego przez Krajową Radę Sądownictwa, mogą stanowić podstawę do wyłączenia sędziego od udziału w sprawie na podstawie art. 41 § 1 k.p.k.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zarzuty o charakterze ustrojowym, dotyczące sposobu powołania sędziego, nie mogą stanowić podstawy do wyłączenia sędziego od udziału w sprawie na podstawie art. 41 § 1 k.p.k.
Uzasadnienie
Przepisy Kodeksu postępowania karnego dotyczące wyłączenia sędziego wymagają istnienia konkretnych okoliczności faktycznych lub procesowych, które mogłyby uzasadniać wątpliwości co do obiektywnego rozstrzygnięcia sprawy przez konkretnego sędziego. Abstrakcyjne zarzuty dotyczące ustroju sądownictwa lub sposobu powołania sędziego nie spełniają tych wymogów. Dodatkowo, wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 marca 2020 r. (sygn. P 22/19) uznał za niezgodne z Konstytucją dopuszczenie rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziego z powodu wadliwości powołania.
Czy wniosek o wyłączenie sędziego, który kwestionuje sam status sędziego jako niebędącego sądem, może być rozpoznany w trybie przepisów k.p.k. dotyczących wyłączenia sędziego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wniosek taki jest niedopuszczalny, ponieważ tryb wyłączenia sędziego jest przeznaczony do stosowania wobec sędziów, a nie wobec osób kwestionujących status sędziego.
Uzasadnienie
Uruchomienie postępowania incydentalnego w trybie art. 41 § 1 k.p.k. jest możliwe wyłącznie w odniesieniu do sędziów. Wniosek, który jednocześnie powołuje się na przepisy k.p.k. dotyczące wyłączenia sędziego, a jednocześnie próbuje dowodzić, że osoba, której dotyczy wniosek, sędzią nie jest, jest wewnętrznie sprzeczny i niedopuszczalny.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| P. B. | osoba_fizyczna | skazany |
Przepisy (9)
Główne
k.p.k. art. 42 § 1
Kodeks postępowania karnego
Przepis ten, w zw. z art. 41 § 1 k.p.k., stanowi podstawę do wniosku o wyłączenie sędziego.
k.p.k. art. 41 § 1
Kodeks postępowania karnego
Określa przesłanki wyłączenia sędziego, które muszą mieć charakter konkretnych okoliczności faktycznych lub procesowych, a nie ustrojowych.
Konstytucja RP art. 45 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Gwarantuje prawo do sądu.
Pomocnicze
k.p.k. art. 41 § 2
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy sytuacji, gdy sędzia nie może brać udziału w wydaniu orzeczenia o pozostawieniu wniosku o wyłączenie bez rozpoznania.
k.p.k. art. 40 § 1
Kodeks postępowania karnego
Wskazuje na istnienie innych uzasadnionych wątpliwości co do bezstronności sędziego.
k.p.k. art. 439 § 1
Kodeks postępowania karnego
Określa bezwzględne przyczyny odwoławcze, w tym rażące naruszenie prawa.
Ustawa o Krajowej Radzie Sądownictwa
Ustawa z dnia 8 grudnia 2017 r. dotycząca sposobu ukształtowania KRS, która była przedmiotem zarzutów prokuratora.
Konstytucja RP art. 179
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Dotyczy powoływania sędziów.
Konstytucja RP art. 144 § 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Określa kompetencje Prezydenta RP.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zarzuty o charakterze ustrojowym nie mogą stanowić podstawy do wyłączenia sędziego na gruncie art. 41 § 1 k.p.k. • Wniosek o wyłączenie sędziego musi opierać się na konkretnych okolicznościach faktycznych lub procesowych, a nie na abstrakcyjnej krytyce rozwiązań legislacyjnych. • Tryb wyłączenia sędziego jest przeznaczony do stosowania wobec sędziów, a nie wobec osób kwestionujących status sędziego. • Wyrok TK P 22/19 wyklucza rozpoznawanie wniosków o wyłączenie z powodu wadliwości powołania sędziego.
Odrzucone argumenty
Udział sędziego powołanego z udziałem wadliwej KRS narusza standardy konstytucyjne i unijne, podważając jego bezstronność i niezawisłość. • Skład orzekający, w którym zasiada sędzia powołany w wadliwym trybie, nie spełnia wymogów sądu ustanowionego ustawą.
Godne uwagi sformułowania
wniosek o wyłączenie od rozpoznawania kasacji jest niedopuszczalny z mocy ustawy • zarzuty mające uzasadniać wyłączenie sędziego, nie mogą mieć bowiem charakteru abstrakcyjnego i odnosić się do całych grup powołanych sędziów • nie obejmuje tych sytuacji, w których wątpliwości podnoszone przez stronę nie mają charakteru ściśle wiążącego się z istotą sprawy • kontestuje się w nim wyłącznie zagadnienia o charakterze ustrojowym jest niedopuszczalne • nie sposób zatem nie dostrzec – zaiste osobliwej – niekonsekwencji w rozumowaniu prawnym przedstawionym przez autora wniosku
Skład orzekający
Antoni Bojańczyk
przewodniczący-sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnianie niedopuszczalności wniosków o wyłączenie sędziego opartych wyłącznie na zarzutach ustrojowych dotyczących sposobu powołania sędziego lub Krajowej Rady Sądownictwa."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej w postępowaniu karnym przed Sądem Najwyższym, ale zasady interpretacji art. 41 k.p.k. mogą mieć szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy fundamentalnych kwestii ustrojowych związanych z niezależnością sądownictwa i prawem do sądu, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie w środowisku prawniczym i społecznym.
“Sąd Najwyższy: Zarzuty ustrojowe nie wystarczą do wyłączenia sędziego.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.