I KZ 20/26

SN
I KZ 20/26
POSTANOWIENIE
Dnia 20 maja 2026 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Marek Pietruszyński
w sprawie R.B.
skazanego z art. 279 § 1 k.k. i in.
po rozpoznaniu na posiedzeniu w Izbie Karnej
w dniu 20 maja 2026 r.
z
ażaleń
skazanego
i jego obrońcy na zarządzenie
Przewodniczącej
IV
Wydziału
K
arnego Odwoławczego Sądu Okręgowego w Świdnicy z 27 stycznia 2026 r., IV Ka 28/23
o uznaniu za bezskuteczny
wniosek skazanego o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie na piśmie i doręczenie uzasadnienia wyroku Sądu Okręgowego w Świdnicy z dnia 31 marca 2023 r. w sprawie o sygnaturze IV Ka 28/23,
na podstawie art. 459 § 1 k.p.k. w zw. z art. 466 § 1 k.p.k.
p o s t a n o w i ł:
zaskarżone
zarządzenie utrzymać w mocy.
UZASADNIENIE
Zarządzeniem Przewodniczącej IV Wydziału Karnego Odwoławczego Sądu Okręgowego w Świdnicy z dnia 27 stycznia 2026 r., sygn. IV Ka 28/23 uznano za bezskuteczny kolejny wniosek skazanego R.B. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie na piśmie i doręczenie uzasadnienia wyroku Sądu Okręgowego w Świdnicy z dnia 31 marca 2023 r., sygn. IV Ka 28/23.
W zarządzeniu podniesiono, że w kolejnym wniosku skazany – w kontekście niedotrzymania terminu do złożenia wniosku  o sporządzenie uzasadnienia wyroku -powielił argumentację o swym złym stanie zdrowia oraz odpowiedzialnością za niedotrzymanie tego termu obarczył swojego obrońcę z wyboru adw. P.P.
Wezwany do uzupełnienia  braku formalnego w postaci wskazania daty przeszkody i powzięcia jej ustania, skazany, na uzasadnienie niedotrzymania terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku sądu odwoławczego,  powielił argumentację przedstawianą w poprzednich wnioskach o przywrócenie terminu dotyczącą stanu jego zdrowia uniemożliwiającą dotrzymanie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Podniesiono też, że skazany nie podał faktycznej daty zaistnienia przeszkody, a powołując się na judykaty Sadu Najwyższego  doszedł do wniosku,  że o przeszkodzie w postaci zaniedbania obrońcy dowiedział się w okresie 16 – 17 września 2025 r.
W uzasadnieniu zarządzenia  podniesiono -  w płaszczyźnie art. 126 § 1 k.p.k., że na stronie ubiegającej się o przywrócenie terminu spoczywa  nie tylko ciężar udowodnienia zaistnienia okoliczności ( przyczyny od strony niezależnej) ale i daty jej ustania.   Wskazano również, że własne oceny skazanego (na podstawie jego osobistych przemyśleń wobec dowolnie wybranego orzecznictwa sądowego) nie dostarczyły informacji istotnych dla możliwości uwzględnienia wniosku skazanego. Wobec niedochowania warunku formalnego wniosek o przywrócenie terminu uznano za prawnie bezskuteczny.
Na to zarządzenie zażalenia wnieśli  skazany i jego obrońca.
Skazany w zażaleniu  zakwestionował  treść tego zarządzenia podnosząc szereg, niekiedy trudno zrozumiałych   faktów, niezwiązanych bezpośrednio z przedmiotem zaskarżonego zarządzenie, a  dotyczących pogorszenia się stanu jego zdrowia psychicznego i twierdzeń wskazujących na pogwałcenia jego praw konstytucyjnych i konwencyjnych wszystkimi stronniczymi czynnościami sądów, które były podejmowane w jego sprawie,
W zażaleniu  wskazał nadto na możliwość zaistnienia bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 1 k.p.k. wskazując, że sędzia która wydała zarządzenia była  „ nieuprawniona do orzekania” a także „ niezdolna do jego wydania” z uwagi na  długotrwałą nieobecność  psychiczną. Wskazał również, że wydając zarządzenie podejmowała tę decyzję we własnej sprawie. Podniósł również, że nie został prawidłowo pouczony o sposobie i terminie opracowania wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku sądu odwoławczego. Wskazał również, że  obrońca wbrew uzgodnieniu nie złożył  wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, a on dowiedział się o tym   między 16 – 17 września 2025 r.
Obrońca skazanego w zażaleniu zarzucił obrazę art. 120 § 2 k.p.k. polegającą na zakwalifikowaniu wniosku skazanego o przywrócenie terminu jako bezskuteczny w oparciu o przesłankę niemieszcząca się w dyspozycji tego przepisu i w sytuacji  gdy skazany zadośćuczynił obowiązkowi uzupełnienia braków  formalnych przez wymienienie daty ujawienia się  przeszkody tamującej możliwość złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Odnośnie do zażalenia skazanego podnieść należało, że  zgodnie z treścią art.439 § 1 pkt 1 k.p.k. osoba nieuprawniona do orzekania to taka, która nie ma uprawnień do orzekania, np. przez brak powołania na stanowisko sędziego. Z kolei osoba niezdolna do orzekania to taka, która jest uprawniona do orzekania, ale jej stan mógłby wpłynąć na treść orzeczenia, np. przyczyną niezdolności do wzięcia udziału w wydaniu orzeczenia byłaby choroba psychiczna.
W kontekście tego uchybienia podnieść jednak  należało, że bezwzględne przyczyny odwoławcze wskazane w art. 439 § 1 k.p.k. dotyczą orzeczeń, a więc wyroków i postanowień sądu, a zarządzenie do tej kategorii decyzji procesowych nie należy. W kontekście tej części argumentacji skazanego, podnieść należało,   pomijając w płaszczyźnie teoretycznej kategoryzację decyzji sądu w rozumieniu  art. 439 § 1 k.p.k.,  że  SSO X.Y. została powołana na urząd sędziego sądu okręgowego postanowieniem Prezydenta RP z […]  2004 r., a  jej niezdolność do orzekania pozostawała jedynie w sferze nieuzasadnionych  domniemań skazanego.
Skazany nie wykazał też aby w rzeczywistości  SSO X.Y. wydając zaskarżone zarządzenie procedowała  w swojej sprawie.
Co  do braku pouczenia o sposobie i trybie złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku sądu odwoławczego, podnieść należało, że Sąd Najwyższy procedując uprzednio w przedmiocie  zażalenia  skazanego na odmowę przywrócenia terminu, wykazał w postanowieniu z 9 kwietnia 2024 r., I KZ 12/24, z pewnością znanego skazanemu,  w sposób niebudzący wątpliwości, że skazany został prawidłowo pouczony o terminie  i sposobie złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie  uzasadnienia sądu odwoławczego, powołując się  na dokumenty z akt sprawy ( k.1608 – 1608 v). Zatem taki zarzut skazanego był niezasadny.
Odnośnie do zarzutu zaniedbania obrońcy skazanego uniemożliwiającego sporządzenie kasacji, podnieść należało, że skazany nie wykazał aby   wniosek o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku, nie został sformułowany i złożony wyłącznie z winy obrońcy. Twierdzenie strony w tym zakresie musi mieć bowiem charakter kategoryczny i powinno zostać należycie uzasadnione. Skazany poza własnymi stwierdzeniami o zaniedbaniu obowiązków obrończych obrońcy ustanowionego z wyboru, nie wskazał żadnych realnych, sprawdzalnych okoliczności, które uzasadniałby przypisania jego reprezentantowi procesowemu  wyłącznej winy za niezłożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku sądu odwoławczego.
W kontekście wskazywanych przez skazanego - w tej sprawie – okoliczności i czasu powstania przeszkody  uniemożliwiającej w terminie złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, wskazać   należało, odwołując się  uprzedniej sprawy  dotyczącej zarządzenia z 17 grudnia 2024 r. o uznaniu wniosku skazanego o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia za bezskuteczny  i wniesionego zażalenia na to zarządzenie, która była przedmiotem procedowania Sądu Najwyższego ( sprawa I KZ 1/25 - postanowienie z 25 lutego 2025 r. o utrzymaniu zaskarżonego zarządzenia w mocy), na istotną niekonsekwencję relacji skazanego, a to z uwagi na fakt,  że   w tamtej sprawie podnosił, iż mógł działać w błędzie co do uświadomienia sobie sensu pouczeń o terminie i sposobie złożenia wniosku  o sporządzenie uzasadnienia wyroku sądu odwoławczego i błąd ten lokował w 2023 r. Taka nieuzasadniona zmienność  wywodów skazanego,  w zakresie daty powstania i ustania  przeszkody uniemożliwiającej złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia w terminie, nie  mogła pozostać bez wpływu na ocenę tego konkretnego zarzutu zażalenia i wiarygodności wskazywanych przez skazanego w zażaleniu powodów  niezłożenia w terminie wskazanego wniosku.
Co do zażalenia obrońcy skazanego podnieść należało, nie podzielając zarzutu zażalenia, że w zaskarżonym zarządzeniu   słusznie wywiedziono, iż skazany nie podał faktycznej daty zaistnienia przeszkody – zaniedbania obrońcy , a przywołując judykaty Sądu Najwyższego doszedł do własnego  przekonania, że  o zaniedbaniu obrońcy dowiedział się 16 – 17 września  2025 r. Słuszność rozumowania sądu potwierdził skazany w swoim zażaleniu, w którym wskazał, iż datę 16 lub 17 września 2025 r. przyjął jako następstwo faktycznego domniemania powiązanego z oczywistym zaniedbaniem obowiązków obrończych, których dopuścił się jego obrońca w terminie od 31 marca 2023 r. do 7 kwietnia 2023 r.
Domniemanie to jawi się jednak jako  ułomne,  gdyż, jak to już wskazano,  skazany nie wykazał w sposób uzasadniony wyłącznego zawinienia obrońcy w zakresie braku złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku sądu odwoławczego w ustawowym terminie.
Z tych względów postanowiono jak na wstępie.
[WB]
[a.ł]
‎