I CSK 3597/23

SN
I CSK 3597/23
POSTANOWIENIE
4 grudnia 2024 r.
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Adam Doliwa
na posiedzeniu niejawnym 4 grudnia 2024 r. w Warszawie
‎
w sprawie z powództwa D.W. i B. W.
‎
przeciwko Bank spółce akcyjnej w W.
‎
o zapłatę,
‎
na skutek skargi kasacyjnej Bank spółki akcyjnej w W.
‎
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Białymstoku
‎
z 6 kwietnia 2023 r., I ACa 556/22,
odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
[D.R.]
UZASADNIENIE
Pozwany bank w sprawie o zapłatę wniósł skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z 6 kwietnia 2023 r.
W uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący wskazał na występujące w sprawie istotne zagadnienie prawne, polegające na konieczności ustalenia, czy brak możliwości oszacowania kwoty, którą strona umowy kredytu będzie świadczyć w przyszłości stanowi
per se
‎
o niejednoznaczności tego postanowienia umownego, a w konsekwencji,
‎
czy postanowienie takie powinno podlegać badaniu pod kątem abuzywności.
Pozwany wskazał również na potrzebę wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości i wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, tj. art.
385
1
§ 1 i 2 k.c.
w zakresie, w jakim odnosi się on do skutków uznania postanowień umownych za abuzywne oraz możliwości zastąpienia takich postanowień przepisami dyspozytywnymi.
Skarżący wniósł również o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania,
‎
gdyż w sprawie zachodzi nieważność postępowania przed Sądem Apelacyjnym
‎
z uwagi na rozpoznanie niniejszej sprawy przez Sąd drugiej instancji w składzie jednego sędziego, co ogranicza prawo stron do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy i prowadzi do nieważności postępowania ze względu na sprzeczność składu orzekającego z przepisami prawa.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 398
9
§ 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną
‎
do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości
‎
lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Skarżący
‎
ma obowiązek wskazać i uzasadnić określoną przesłankę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
Skarga kasacyjna pozwanego nie zawiera argumentów dostatecznych, które pozwalają uznać, że skarżący skutecznie wykazał, iż w sprawie zostały spełnione przesłanki określone w art. 398
9
§ 1 pkt 1 i 2 k.p.c.
Sformułowane przez skarżącego zagadnienie prawne zostało już wystarczająco wyjaśnione w orzecznictwie,
‎
w szczególności w uchwale całej Izby Cywilnej z 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22, mającej moc zasady prawnej. W uzasadnieniu uchwały Sąd Najwyższy ugruntował dotychczasową linię orzeczniczą i przyjął że:
1.
W razie uznania, że postanowienie umowy kredytu indeksowanego lub denominowanego odnoszące się do sposobu określania kursu waluty obcej stanowi niedozwolone postanowienie umowne i nie jest wiążące, w obowiązującym stanie prawnym nie można przyjąć, że miejsce tego postanowienia zajmuje inny sposób określenia kursu waluty obcej wynikający z przepisów prawa lub zwyczajów.
2.
W razie niemożliwości ustalenia wiążącego strony kursu waluty obcej w umowie kredytu indeksowanego lub denominowanego umowa nie wiąże także
‎
w pozostałym zakresie.
3.
Jeżeli w wykonaniu umowy kredytu, która nie wiąże z powodu niedozwolonego charakteru jej postanowień, bank wypłacił kredytobiorcy całość lub część kwoty kredytu, a kredytobiorca dokonywał spłat kredytu, powstają samodzielne roszczenia o zwrot nienależnego świadczenia na rzecz każdej ze stron.
4.
Jeżeli umowa kredytu nie wiąże z powodu niedozwolonego charakteru jej postanowień, bieg przedawnienia roszczenia banku o zwrot kwot wypłaconych
‎
z tytułu kredytu rozpoczyna się co do zasady od dnia następującego po dniu,
‎
w którym kredytobiorca zakwestionował względem banku związanie postanowieniami umowy.
5.
Jeżeli umowa kredytu nie wiąże z powodu niedozwolonego charakteru jej postanowień, nie ma podstawy prawnej do żądania przez którąkolwiek ze stron odsetek lub innego wynagrodzenia z tytułu korzystania z jej środków pieniężnych
‎
w okresie od spełnienia nienależnego świadczenia do chwili popadnięcia
‎
w opóźnienie co do zwrotu tego świadczenia.
Należy wskazać, że odstąpienie od zasady prawnej przyjętej przez skład całej Izby Sądu Najwyższego jest zaś możliwe tylko przez wydanie kolejnej uchwały w analogicznym składzie (art. 88 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym, Dz. U. z 2024 r., poz. 622).
W świetle powyższego należy stwierdzić, że w
treści skargi kasacyjnej
‎
nie została skutecznie wykazana potrzeba dokonania wykładni przytoczonych przepisów prawa. Autor skargi nie sprecyzował, z czego wynika potrzeba wykładni wskazanych w skardze przepisów i z jakich przyczyn dotychczasowy dorobek doktryny i orzecznictwa jest niewystarczający. Nie przedstawił także w odniesieniu do poruszanych problemów możliwych rozbieżnych interpretacji prawnych oraz racji jurydycznych stojących za każdą z nich. Jednocześnie o potrzebie wykładni
‎
nie stanowią odmienne stanowiska sądów powszechnych, w szczególności
‎
gdy wykładnia ta, jak w przypadku art. 385
1
§ 1 k.c., została już ugruntowana w orzecznictwie Sądu Najwyższego (zob. m.in wyroki SN: z 4 kwietnia 2019 r.,
‎
III CSK 159/17; z 9 maja 2019 r., I CSK 242/18; z 11 grudnia 2019 r.,
‎
V CSK 382/18; z 30 września 2020 r., I CSK 556/18; z 2 czerwca 2021 r.,
‎
I CSKP 55/21; z 27 lipca 2021 r., V CSKP 49/21; z 3 lutego 2022 r.,
‎
II CSKP 415/22).
Odnosząc się do kwestii nieważności postępowania ze względu na naruszenie zasady kolegialności składu sądu drugiej instancji należy odwołać się do uchwały z 26 kwietnia 2023 r., III PZP 6/22, której nadano moc zasady prawnej. Zgodnie z powołaną uchwałą Sąd Najwyższy stwierdził, że rozpoznanie sprawy cywilnej przez sąd drugiej instancji w składzie jednego sędziego ukształtowanym
‎
na podstawie art. 15zzs1 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r.
‎
o szczegółowych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem
‎
i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 2095 ze zm.) ogranicza prawo do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP). W niniejszej sprawie uchwała ta nie może odnieść zamierzonego skutku, gdyż zaskarżony wyrok został wydany 6 kwietnia 2023 r., a więc przed datą wydania powołanej uchwały.
Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 398
9
§ 1 k.p.c. odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania
[D.R.]
[ał]
‎