I ACa 1306/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Apelacyjny w Łodzi rozpoznał apelację pozwanego banku od wyroku Sądu Okręgowego w Płocku, który zasądził od banku na rzecz powodów W.V. i T.V. kwotę 153.524,05 zł wraz z odsetkami oraz kosztami procesu, a także ustalił nieistnienie stosunku prawnego umowy kredytu indeksowanego do CHF z dnia 1 sierpnia 2008 r. Sąd Okręgowy uznał umowę za nieważną, wskazując na sprzeczność z art. 69 Prawa bankowego, art. 58 k.c. i art. 385¹ § 1 k.c. Uzasadniono to niejednoznacznym określeniem wysokości świadczeń, jednostronnym ustalaniem kursu waluty przez bank, brakiem określenia kryteriów ustalania kursów, co prowadziło do naruszenia równowagi kontraktowej i zasad współżycia społecznego. Sąd Apelacyjny oddalił apelację banku, uznając ją za bezzasadną. Potwierdził prawidłowość oceny Sądu Okręgowego co do abuzywności klauzul indeksacyjnych i nieważności umowy. Sąd Apelacyjny podkreślił, że ogłoszenie upadłości banku nie wpływa na możliwość prowadzenia postępowania w zakresie ustalenia nieważności umowy, gdyż jest to roszczenie niepieniężne. Sąd odrzucił zarzuty apelacji dotyczące naruszenia przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym zarzuty dotyczące oceny dowodów, braku indywidualnego uzgodnienia postanowień, niedopełnienia obowiązków informacyjnych przez bank oraz możliwości zastosowania art. 358 § 2 k.c. Sąd Apelacyjny podzielił stanowisko, że abuzywność klauzul indeksacyjnych skutkuje nieważnością całej umowy, zgodnie z orzecznictwem TSUE i Sądu Najwyższego, gdyż usunięcie tych klauzul zmieniałoby charakter główny umowy.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie abuzywności klauzul indeksacyjnych w umowach kredytów walutowych i konsekwencji ich stwierdzenia dla ważności umowy, a także obowiązków informacyjnych banków wobec konsumentów.
Dotyczy umów kredytów indeksowanych do waluty obcej zawartych przed wejściem w życie ustawy antyspreadowej lub w sposób nieprawidłowo ją implementujący. Ocena indywidualnego uzgodnienia postanowień i wypełnienia obowiązków informacyjnych jest każdorazowa.
Zagadnienia prawne (3)
Czy postanowienia umowy kredytu indeksowanego do waluty obcej, dotyczące mechanizmu ustalania kursu waluty, mogą być uznane za abuzywne?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, postanowienia te mogą być uznane za abuzywne, jeśli kształtują prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco naruszają jego interesy, np. poprzez brak transparentności mechanizmu ustalania kursów walut i przerzucenie ryzyka kursowego w całości na konsumenta.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny podzielił ocenę Sądu Okręgowego, że klauzule indeksacyjne w umowie kredytu CHF były abuzywne. Bank nie dopełnił obowiązków informacyjnych, nie przedstawił symulacji ryzyka kursowego, a mechanizm ustalania kursów był niejasny i dawał bankowi swobodę w kształtowaniu zobowiązania konsumenta. Brak indywidualnego uzgodnienia tych klauzul potwierdza ich abuzywny charakter.
Jaki jest skutek stwierdzenia abuzywności klauzul indeksacyjnych w umowie kredytu walutowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Stwierdzenie abuzywności klauzul indeksacyjnych prowadzi do ich bezskuteczności od początku, a w konsekwencji, jeśli umowa nie może funkcjonować bez tych klauzul, do nieważności całej umowy.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał, że usunięcie abuzywnych klauzul indeksacyjnych z umowy kredytu CHF zmieniałoby jej charakter główny, co zgodnie z orzecznictwem TSUE i Sądu Najwyższego, czyni dalsze obowiązywanie umowy niemożliwym. Dlatego umowa została uznana za nieważną w całości.
Czy ogłoszenie upadłości banku-pozwanej strony wpływa na możliwość prowadzenia postępowania w sprawie o ustalenie nieważności umowy kredytu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, ogłoszenie upadłości banku nie wpływa na możliwość prowadzenia postępowania w zakresie ustalenia nieważności umowy kredytu, gdyż jest to roszczenie niepieniężne, które nie podlega zgłoszeniu do masy upadłości.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny wyjaśnił, że roszczenie o ustalenie nieważności umowy kredytu jest odrębne od roszczenia pieniężnego i nie przekształca się w roszczenie pieniężne podlegające zgłoszeniu do masy upadłości. Postępowanie w tej części może być kontynuowane z udziałem syndyka.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| T. V. | osoba_fizyczna | powód |
| W. V. | osoba_fizyczna | powód |
| Syndyk masy upadłości (...) Spółki Akcyjnej w upadłości | spółka | pozwany |
Przepisy (38)
Główne
k.c. art. 189
Kodeks cywilny
Potwierdzenie interesu prawnego powodów w żądaniu ustalenia nieważności umowy kredytu.
k.c. art. 58
Kodeks cywilny
Podstawa stwierdzenia nieważności umowy z powodu sprzeczności z ustawą.
k.c. art. 385¹
Kodeks cywilny
Podstawa stwierdzenia nieważności umowy z powodu abuzywności postanowień.
k.c. art. 410
Kodeks cywilny
Podstawa uznania świadczeń spełnionych przez powodów za świadczenia nienależne.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Podstawa uznania świadczeń spełnionych przez powodów za świadczenia nienależne.
Prawo bankowe art. 69
Ustawa Prawo bankowe
Podstawa stwierdzenia nieważności umowy z powodu nieokreślenia wysokości świadczeń.
k.c. art. 353¹
Kodeks cywilny
Zasada swobody umów i jej granice.
k.c. art. 385¹
Kodeks cywilny
Niedozwolone postanowienia umowne (klauzule abuzywne).
k.c. art. 385²
Kodeks cywilny
Ocena niedozwolonego charakteru postanowień umownych.
k.c. art. 358
Kodeks cywilny
Przeliczanie wartości świadczeń w walutach obcych.
Prawo bankowe art. 69 ust. 1 i 2
Ustawa Prawo bankowe
Definicja umowy kredytu bankowego.
k.c. art. 65
Kodeks cywilny
Wykładnia oświadczeń woli.
Pomocnicze
k.p.c. art. 387
Kodeks postępowania cywilnego
Możliwość przyjęcia ustaleń sądu niższej instancji za własne.
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa orzeczenia o kosztach procesu.
k.p.c. art. 316
Kodeks postępowania cywilnego
Obowiązek uwzględnienia stanu prawnego obowiązującego na dzień zamknięcia rozprawy.
ustawa antyspreadowa art. 4
Ustawa z dnia 29 lipca 2011 r. o zmianie ustawy Prawo bankowe
Regulacje dotyczące umów kredytu walutowego.
k.p.c. art. 233
Kodeks postępowania cywilnego
Zasady oceny dowodów.
k.p.c. art. 271
Kodeks postępowania cywilnego
Ocena zeznań świadka.
k.p.c. art. 299
Kodeks postępowania cywilnego
Przesłuchanie stron.
k.p.c. art. 243
Kodeks postępowania cywilnego
Forma czynności procesowych.
k.p.c. art. 235
Kodeks postępowania cywilnego
Przeprowadzanie dowodów.
k.p.c. art. 227
Kodeks postępowania cywilnego
Przedmiot dowodzenia.
k.p.c. art. 327¹
Kodeks postępowania cywilnego
Elementy uzasadnienia wyroku.
k.c. art. 354
Kodeks cywilny
Wykonywanie zobowiązań.
k.c. art. 5
Kodeks cywilny
Nadużycie prawa podmiotowego.
k.c. art. 481
Kodeks cywilny
Odsetki za opóźnienie.
k.c. art. 455
Kodeks cywilny
Termin spełnienia świadczenia.
k.c. art. 496
Kodeks cywilny
Zarzut zatrzymania.
k.c. art. 497
Kodeks cywilny
Zarzut zatrzymania.
k.c. art. 118
Kodeks cywilny
Terminy przedawnienia.
k.c. art. 120
Kodeks cywilny
Terminy przedawnienia.
k.c. art. 411
Kodeks cywilny
Wyjątki od obowiązku zwrotu świadczenia.
Prawo upadłościowe art. 145
Ustawa Prawo upadłościowe
Zawieszenie postępowania w przypadku upadłości.
k.p.c. art. 174
Kodeks postępowania cywilnego
Zawieszenie postępowania.
k.p.c. art. 180
Kodeks postępowania cywilnego
Podjęcie zawieszonego postępowania.
k.p.c. art. 317
Kodeks postępowania cywilnego
Wyrok częściowy.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Oddalenie apelacji.
k.p.c. art. 378
Kodeks postępowania cywilnego
Zakres rozpoznania apelacji.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Abuzywność klauzul indeksacyjnych ze względu na brak transparentności, jednostronne ustalanie kursów przez bank i przerzucenie ryzyka kursowego na konsumenta. • Niewypełnienie przez bank obowiązków informacyjnych wobec konsumenta przed zawarciem umowy. • Brak indywidualnego uzgodnienia klauzul indeksacyjnych. • Nieważność umowy kredytu w całości jako konsekwencja abuzywności klauzul indeksacyjnych.
Odrzucone argumenty
Twierdzenie banku o rynkowym charakterze kursów walut i braku dowolności w ich ustalaniu. • Argumentacja banku o należytej informacji udzielonej powodom o ryzyku kursowym. • Twierdzenie banku o indywidualnym uzgodnieniu postanowień umowy. • Możliwość zastosowania art. 358 § 2 k.c. do przeliczeń kursu średniego NBP. • Zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, w tym oceny dowodów i braku odniesienia się do wszystkich dokumentów. • Zarzut przedawnienia roszczeń.
Godne uwagi sformułowania
mechanizm indeksacji odwoływał się do kursów kupna i sprzedaży waluty określanych w tabelach banku według nieujawnionych kryteriów, co powodowało, że wysokość zobowiązania kredytobiorców była zależna wyłącznie od decyzji banku. • postanowienia umowy naruszały również zasady współżycia społecznego, gdyż bank, wykorzystując swoją silniejszą pozycję kontraktową, przedstawił powodom gotowy wzorzec umowny, na którego treść nie mieli oni wpływu, a jednocześnie nie poinformował ich w sposób rzetelny o rzeczywistym zakresie ryzyka kursowego. • skutkiem stwierdzenia nieważności umowy jest uznanie świadczeń spełnionych przez powodów na rzecz banku za świadczenia nienależne w rozumieniu art. 410 § 1 k.c. w zw. z art. 405 k.c. • ogłoszenie upadłości (...) Spółki Akcyjnej jest prawnie irrelewantna dla możliwości prowadzenia postępowania apelacyjnego w części odnoszącej się do roszczenia o ustalenie nieważności spornej umowy kredytu. • Bank ma obowiązek przedstawić kredytobiorcy warunek dotyczący ryzyka kursowego w taki sposób, aby był zrozumiały dla konsumenta zarówno w aspekcie formalnym i gramatycznym. • abuzywność klauzul indeksacyjnych powoduje, że bez nich umowa kredytu nie powinna dalej wiązać stron, gdyż nastąpił brak zasadniczych elementów kontraktu tj. określenia głównego świadczenia stron.
Skład orzekający
Krzysztof Depczyński
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie abuzywności klauzul indeksacyjnych w umowach kredytów walutowych i konsekwencji ich stwierdzenia dla ważności umowy, a także obowiązków informacyjnych banków wobec konsumentów."
Ograniczenia: Dotyczy umów kredytów indeksowanych do waluty obcej zawartych przed wejściem w życie ustawy antyspreadowej lub w sposób nieprawidłowo ją implementujący. Ocena indywidualnego uzgodnienia postanowień i wypełnienia obowiązków informacyjnych jest każdorazowa.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu kredytów frankowych i abuzywności klauzul, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie zarówno wśród prawników, jak i konsumentów.
“Kredyt frankowy nieważny? Sąd Apelacyjny potwierdza: banki muszą uważać na klauzule indeksacyjne!”
Dane finansowe
WPS: 153 524,05 PLN
zasądzona kwota główna: 153 524,05 PLN
zwrot kosztów procesu: 23 617 PLN
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.