Orzeczenie · 2026-05-21

C-717/24

Sąd
Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej
Data
2026-05-21
cjeuprawo_ue_ogolnekoordynacja systemów zabezpieczenia społecznegoWysokatrybunal
zabezpieczenie społeczneemeryturykoordynacjasumowanie okresówswoboda przepływu pracownikówgórnicyrozporządzenie 883/2004TSUEprawo UE

Podsumowanie

Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym został złożony przez Najvyšší správny súd Slovenskej republiky w sprawie BD przeciwko Sociálna poisťovňa, ústredie, dotyczącej odmowy przyznania emerytury BD na korzystniejszych warunkach, które przysługiwały górnikom pracującym w kopalniach głębinowych. BD pracował jako górnik w kopalni głębinowej w Czechosłowacji (obecnie Czechy) od 1976 do 1995 roku. Prawo czechosłowackie, a następnie słowackie, klasyfikowało pracę górnika w kopalni głębinowej w kategorii I, która uprawniała do wcześniejszej emerytury. Jednakże, w 1992 roku Czechosłowacja zniosła kategoryzację zawodów, a Słowacja uczyniła to w 1999 roku. BD uzyskał czeską emeryturę, ale słowacki organ odmówił mu przyznania emerytury na korzystniejszych warunkach, twierdząc, że nie spełnił 15 lat pracy w kategorii I przed zniesieniem tej kategoryzacji w Czechach. Sąd odsyłający miał wątpliwości co do wykładni art. 51 ust. 1 rozporządzenia nr 883/2004, w szczególności czy przepis ten ma zastosowanie, gdy państwo właściwe nie posiada formalnie odrębnego systemu dla danej grupy zawodowej, a jedynie przewiduje korzystniejsze warunki w ramach systemu powszechnego. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, analizując różne wersje językowe przepisu oraz cel rozporządzenia, orzekł, że art. 51 ust. 1 rozporządzenia nr 883/2004 należy interpretować w ten sposób, że przewidziany w nim mechanizm sumowania okresów ma zastosowanie zarówno wtedy, gdy państwo członkowskie ustanowiło formalnie odrębny szczególny system zabezpieczenia społecznego, jak i wtedy, gdy państwo to, nie ustanawiając takiego systemu, zastrzega pewne korzyści dla określonej kategorii osób w ramach systemu powszechnego. Trybunał podkreślił, że taka wykładnia jest zgodna z celem zapewnienia swobodnego przepływu pracowników i zapobiegania sytuacji, w której pracownicy korzystający z tej swobody byliby traktowani mniej korzystnie niż pracownicy krajowi. W związku z tym, okresy pracy BD jako górnika w kopalni głębinowej w Czechach powinny zostać uwzględnione przez Słowację przy ustalaniu prawa do emerytury.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Interpretacja art. 51 ust. 1 rozporządzenia nr 883/2004 w kontekście sumowania okresów ubezpieczenia dla emerytur, zwłaszcza w przypadkach braku formalnie odrębnych systemów zabezpieczenia społecznego.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy głównie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w zakresie emerytur i specyficznych warunków dla niektórych zawodów.

Zagadnienia prawne (2)

Czy art. 51 ust. 1 rozporządzenia nr 883/2004 ma zastosowanie do sumowania okresów ubezpieczenia w celu przyznania emerytury, jeśli państwo członkowskie właściwe do przyznania świadczenia nie ustanowiło formalnie odrębnego szczególnego systemu zabezpieczenia społecznego, ale przewiduje korzystniejsze warunki dla określonych zawodów w ramach systemu powszechnego?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, art. 51 ust. 1 rozporządzenia nr 883/2004 należy interpretować w ten sposób, że ma on zastosowanie zarówno wtedy, gdy państwo członkowskie ustanowiło formalnie odrębny szczególny system zabezpieczenia społecznego, jak i wtedy, gdy państwo to, nie ustanawiając takiego systemu, zastrzega pewne korzyści dla określonej kategorii osób w ramach systemu powszechnego.

Uzasadnienie

Trybunał oparł się na celu rozporządzenia, jakim jest zapewnienie swobodnego przepływu pracowników, oraz na kontekście prawnym, w tym na poprzednim rozporządzeniu nr 1408/71, które nie wymagało istnienia formalnie odrębnego systemu. Wykładnia ta zapobiega dyskryminacji pracowników korzystających ze swobody przemieszczania się.

Jakie elementy charakteryzują 'szczególny system' w rozumieniu art. 51 ust. 1 rozporządzenia nr 883/2004?

Odpowiedź sądu

Trybunał nie podał wyczerpującej listy cech charakteryzujących 'szczególny system', ale wskazał, że przepis ma zastosowanie, gdy ustawodawstwo państwa członkowskiego przewiduje przepisy dotyczące emerytur specyficzne dla niektórych zawodów lub rodzajów działalności, nawet jeśli nie stanowią one formalnie odrębnego systemu.

Uzasadnienie

Trybunał skupił się na celu przepisu, jakim jest zapewnienie ochrony praw nabytych przez pracowników przemieszczających się, a nie na formalnej strukturze systemu zabezpieczenia społecznego.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Odpowiedz na pytanie
Strona wygrywająca
skarżący w postępowaniu głównym (pośrednio, poprzez korzystną interpretację prawa)

Strony

NazwaTypRola
BDosoba_fizycznaskarżący w postępowaniu głównym
Sociálna poisťovňa, ústredieorgan_krajowypozwany w postępowaniu głównym
Rząd włoskiinneinterwenient
Rząd polskiinneinterwenient
Komisja Europejskainstytucja_ueinterwenient

Przepisy (11)

Główne

Rozporządzenie nr 883/2004 art. 51 § 1

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004

Przepis ma zastosowanie, gdy państwo członkowskie właściwe do przyznania świadczenia emerytalnego ustanowiło szczególny system zabezpieczenia społecznego formalnie odrębny od systemu powszechnego, obejmujący niektóre zawody lub działalności, jak i wtedy, gdy państwo członkowskie, nie ustanawiając takiego szczególnego systemu, zastrzega pewne korzyści w ramach przyznawania takiego świadczenia dla określonej kategorii osób, które spełniły okresy ubezpieczenia w ramach wykonywania określonego zawodu lub określonej działalności.

Pomocnicze

Rozporządzenie nr 883/2004 art. 6

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004

Ogólna zasada sumowania okresów ubezpieczenia.

Rozporządzenie nr 883/2004 art. 5

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004

Równe traktowanie świadczeń, dochodów, okoliczności lub zdarzeń.

Rozporządzenie nr 883/2004 art. 87 § 2

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004

Uwzględnianie okresów ubezpieczenia spełnionych przed datą wejścia w życie rozporządzenia.

Rozporządzenie nr 1408/71 art. 45 § 2

Rozporządzenie Rady (EWG) nr 1408/71

Poprzednik art. 51 ust. 1 rozporządzenia nr 883/2004, nie uzależniał sumowania od istnienia formalnie odrębnego systemu.

TFUE art. 45

Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

Swoboda przepływu pracowników.

TFUE art. 48

Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

Zabezpieczenie społeczne pracowników.

Ustawa nr 100/1988 art. 14 § 2

Ustawa nr 100/1988 o zabezpieczeniu społecznym (Czechosłowacja)

Klasyfikacja pracy górnika w kopalni głębinowej jako kategorii I.

Ustawa nr 100/1988 art. 21 § 1

Ustawa nr 100/1988 o zabezpieczeniu społecznym (Czechosłowacja)

Warunki nabycia prawa do emerytury dla kategorii I.

Ustawa nr 461/2003 art. 65 § 1

Ustawa nr 461/2003 o ubezpieczeniu społecznym (Słowacja)

Ogólne warunki nabycia prawa do emerytury.

Ustawa nr 461/2003 art. 274 § 1

Ustawa nr 461/2003 o ubezpieczeniu społecznym (Słowacja)

Utrzymanie uprawnień wynikających ze sklasyfikowania zawodów w kategoriach I i II.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Art. 51 ust. 1 rozporządzenia nr 883/2004 powinien być interpretowany szeroko, aby zapewnić swobodny przepływ pracowników i ochronę ich praw nabytych. • Cel rozporządzenia nr 883/2004 oraz jego poprzednika (rozporządzenie nr 1408/71) wskazuje na potrzebę uwzględniania okresów ubezpieczenia niezależnie od formalnej struktury systemu zabezpieczenia społecznego. • Wykładnia restrykcyjna prowadziłaby do dyskryminacji pracowników korzystających ze swobody przemieszczania się.

Odrzucone argumenty

Argument, że art. 51 ust. 1 rozporządzenia nr 883/2004 ma zastosowanie tylko wtedy, gdy istnieje formalnie odrębny szczególny system zabezpieczenia społecznego. • Argument, że okresy pracy w innym państwie członkowskim nie mogą być uwzględniane na podstawie art. 5 lit. b) rozporządzenia nr 883/2004.

Godne uwagi sformułowania

zasada sumowania okresów ma zastosowanie we wszystkich wypadkach, w których ustawodawstwo państwa członkowskiego właściwego do przyznania świadczenia emerytalnego przewiduje przepisy dotyczące emerytur specyficzne dla niektórych zawodów lub rodzajów działalności, w tym również wtedy, gdy przepisy te nie stanowią ani nie wchodzą w skład szczególnego systemu zabezpieczenia społecznego formalnie odrębnego od systemu powszechnego. • nie ma znaczenia, czy państwo członkowskie właściwe do przyznania świadczenia emerytalnego ustanowiło szczególny system zabezpieczenia społecznego formalnie odrębny od systemu powszechnego, czy też postanowiło przyjąć zbiór przepisów dla określonych rodzajów działalności lub zawodów w ramach systemu powszechnego.

Skład orzekający

F. Biltgen

prezes izby

I. Ziemele

sędzia

A. Kumin

sędzia

S. Gervasoni

sprawozdawca

M. Bošnjak

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 51 ust. 1 rozporządzenia nr 883/2004 w kontekście sumowania okresów ubezpieczenia dla emerytur, zwłaszcza w przypadkach braku formalnie odrębnych systemów zabezpieczenia społecznego."

Ograniczenia: Dotyczy głównie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w zakresie emerytur i specyficznych warunków dla niektórych zawodów.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu prawa UE - koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego i swobody przepływu pracowników, z praktycznym zastosowaniem dla osób pracujących w różnych krajach UE, zwłaszcza w specyficznych zawodach.

Emerytura górnika po latach pracy za granicą: TSUE wyjaśnia zasady sumowania okresów ubezpieczenia.

Sektor

praca

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Powiązane tematy