brak-sygnatury

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 9 kwietnia 2026 r. Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: sędzia Agnieszka Stachurska Protokolant: starszy sekretarz sądowy Anna Tomaszewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 kwietnia 2026 r. w Warszawie sprawy Z. G. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w O. o rentę socjalną na skutek odwołania Z. G. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w O. z dnia 27 września 2023 r. znak (...) z dnia 17 października 2023 r. znak (...) oddala odwołanie. sędzia Agnieszka Stachurska UZASADNIENIE Pełnomocnik Z. G. w dniu 16 października 2023r. złożył odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w O. z dnia 27 września 2023r., znak: (...) , odmawiającej przyznania renty socjalnej. Wniósł o zmianę ww. decyzji i przyznanie ww. świadczenia. W uzasadnieniu odwołania wskazał, że organ rentowy w zaskarżonej decyzji naruszył art. 107 § 3 k.p.a. W treści uzasadnienia wydanej decyzji nie wyjaśnił, czemu pewne dowody i fakty uznał, a inne nie. Pełnomocnik ubezpieczonego wskazał dodatkowo na dokumentację, jaka została złożona, która opisuje rozpoznania i trudności, z jakimi zmaga się ubezpieczony w codziennym życiu i jak nie rokuje na gruncie zatrudnienia. W decyzji nie zostało uzasadnione, jak poprawiło się funkcjonowanie ubezpieczonego od 2019r., kiedy uznano go za osobę całkowicie niezdolną do pracy do 31 października 2020r., a po tym okresie rozpoznano u niego dodatkowo schizofrenię paranoidalną. Dalej pełnomocnik opisał, jakie schorzenia zostały rozpoznane u Z. G. , jak też zwrócił uwagę, że ubezpieczony zgodnie z orzeczeniem z 16 stycznia 2023r. jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym. Przy kwalifikowaniu do stopnia niepełnosprawności zespół orzekający brał pod uwagę kryteria dotyczące niezdolności do pracy, co oznacza całkowitą niezdolność do wykonywania pracy zarobkowej z powodu fizycznego, psychicznego lub umysłowego naruszenia sprawności organizmu; konieczność sprawowania opieki, jak też konieczność udzielania pomocy, w tym w pełnieniu ról społecznych. Powyższe jest bardzo ważne, gdyż od dnia wydania tego orzeczenia stan zdrowia ubezpieczonego nie uległ zmianie, a tym bardziej poprawie. Pełnomocnik wskazał na główne problemy, z jakimi ubezpieczony się zmaga i zarzucił, że lekarz orzecznik ZUS i sam ZUS nie uwzględnili całego aspektu medycznego oraz nie podjęli obiektywnej oceny, czy Z. G. jest w stanie podjąć zatrudnienie zgodnie z poziomem kwalifikacji i wykształceniem ( odwołanie z 16 października 2023r. – k. 3-10 a.s. ). Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w O. wniósł o oddalenie odwołania wskazując, że Z. G. w dniu 1 sierpnia 2023r. złożył wniosek o rentę socjalną. W toku postępowania sprawę przekazano do lekarza orzecznika ZUS, który w orzeczeniu z 25 sierpnia 2023r. ustalił, że ubezpieczony nie jest całkowicie niezdolny do pracy. Opierając się na tym orzeczeniu, organ rentowy wydał decyzję z 27 września 2023r.. W dniu 28 września 2023r. Z. G. wniósł sprzeciw do komisji lekarskiej ZUS, która w orzeczeniu wydanym 10 października 2023r. również ustaliła brak całkowitej niezdolności do pracy. W oparciu o powyższe została wydana decyzja z 17 października 2023r. ponownie odmawiająca przyznania renty socjalnej ( odpowiedź na odwołanie z 16 listopada 2023r. – k. 11-12 a.s. ). Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny: Z. G. urodził się (...) Był żonaty, a obecnie jest rozwiedziony. Ma wykształcenie średnie, ukończył liceum ogólnokształcące. M. orzeczenie o potrzebie nauczania indywidualnego w roku szkolnym 2013/2014. Po ukończeniu szkoły podejmował prace przy remontowaniu silników. Następnie pracował: - w (...) Z. P. w O. w okresie od 19 listopada 2019r. do 5 października 2021r. jako pracownik restauracji w pełnym wymiarze czasu pracy; - w (...) sp. z o.o. w Nowej U. w okresie od 7 października 2021r. do 9 stycznia 2022r. jako młodszy programista, w pełnym wymiarze czasu pracy; - w (...) sp. z o.o. Oddział w Polsce w okresie od 14 marca 2022r. do 31 maja 2022r. jako Junior B. (...) w pełnym wymiarze czasu pracy; - w (...) N. C. w okresie od 4 lutego 2022r. do 30 września 2022r., w różnym wymiarze czasu pracy, jako pracownik restauracji (świadectwo ukończenia liceum ogólnokształcącego – k. 3, tom I a.r.; świadectwa pracy – a.r. – koperta). U Z. G. rozpoznawano zespół (...) (w roku 2016), zaburzenia lękowo-depresyjne, schizofrenię paranoidalną i nieokreśloną psychozę nieorganiczną. Podczas pracy objawy jego chorób eskalowały. Od 2013r. wielokrotnie podejmował terapie, które przynosiły skutki tylko na krótki czas. Ostatnią terapię podjął w 2021r., trwała 6 miesięcy. Od 25 września 2019r. posiada orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności z symbolem 12-C. W dniu 16 stycznia 2023r. uzyskał kolejne takie orzeczenie, gdzie wskazano symbol niepełnosprawności 02-P. Psychiatrycznie leczy się od 2019r. Otrzymał od psychiatry leki D. 25, L. 0,5, F. 10, które przyjmuje doraźnie. W wieku 16 lat podjął próbę samobójczą „grawitacyjną”, po której doznał urazu głowy oraz złamania lewej kości udowej. Próba spowodowana była niedopasowaniem do rówieśników. Kilkukrotnie w życiu palił (...) , ale nie przyjmował innych narkotyków oraz nie nadużywa alkoholu ( dokumentacja medyczna – nienumerowane karty a.r.; orzeczenie o stopniu niepełnosprawności – nienumerowana karta a.r.; opinia biegłej z zakresu psychologii N. G. i biegłej z zakresu psychiatrii N. J. z 23 marca 2024r. – k. 38-44 a.s.; opinia biegłej z zakresu psychologii F. O. (2) z 12 października 2024r. – k. 82-90 a.s.; opinia biegłego z zakresu psychiatrii M. G. z 18 grudnia 2024r. – k. 133-138 a.s.; opinia biegłej z zakresu medycyny pracy W. P. z 7 października 2025r. – k. 215-222 a.s. ). W dniu 16 sierpnia 2019r. ubezpieczony złożył wniosek o przyznanie renty socjalnej. Lekarz orzecznik ZUS w orzeczeniu z 8 października 2019r. stwierdził, że Z. G. jest całkowicie niezdolny do pracy do 31 października 2020r. Wobec tego decyzją z 30 października 2019r., znak: (...) , Zakład Ubezpieczeń Społecznych przyznał rentę socjalną od 1 sierpnia 2019r., tj. od miesiąca, w którym ubezpieczony zgłosił wniosek, do 31 października 2020r. ( wniosek o rentę socjalną z 16 sierpnia 2019r. – k. 1-2 tom I a.r.; orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z 8 października 2019r. – k. 4 tom I a.r.; decyzja ZUS z dnia 30 października 2019r. – k. 5 tom I a.r. ). Z. G. w dniu 24 sierpnia 2020r. wniósł do organu rentowego o ponowne ustalenie prawa do renty socjalnej. Lekarz orzecznik ZUS w orzeczeniu z 5 października 2020r. stwierdził, iż Z. G. nie jest całkowicie niezdolny do pracy i decyzją z 30 października 2020r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił ubezpieczonemu prawa do ww. świadczenia. Od ww. decyzji Z. G. złożył odwołanie, ale postanowieniem z 17 kwietnia 2021r. Sąd Okręgowy Warszawa - M. odrzucił odwołanie ( wniosek o ponowne ustalenie prawa do renty socjalnej z 24 sierpnia 2020r. – k. 11 tom I a.r.; orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z 5 października 2020r. – k. 12 tom I a.r.; decyzja ZUS z dnia 30 października 2020r. – k. 14 tom I a.r.; odwołanie od decyzji ZUS z dnia 1 grudnia 2020r. – k. 17 tom I a.r.; postanowienie Sądu Okręgowego Warszawa-Praga w Warszawie z 17 kwietnia 2021r. – k. 21 tom I a.r. ). Ubezpieczony w dniu 1 sierpnia 2023r. ponownie złożył wniosek o przyznanie renty socjalnej. Lekarz orzecznik ZUS w orzeczeniu z 25 sierpnia 2023r. stwierdził, że Z. G. nie jest całkowicie niezdolny do pracy. Na tej podstawie organ rentowy w dniu 27 września 2023r. wydał decyzję o odmowie przyznania Z. G. prawa do renty socjalnej. Następnie – w związku ze złożonym przez ubezpieczonego sprzeciwem - również komisja lekarska ZUS w orzeczeniu z 10 października 2023r. stwierdziła brak całkowitej niezdolności do pracy. W związku z tym Zakład Ubezpieczeń Społecznych w dniu 17 października 2023r. wydał decyzję zmieniającą decyzję z dnia 27 września 2023r., ponownie odmawiając Z. G. prawa do renty socjalnej ( wniosek o rentę socjalną z 1 sierpnia 2023r. – k. 1-2 tom II a.r.; orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z 25 sierpnia 2023r. – k. 3 tom II a.r.; decyzja z 27 września 2023r. – k. 4 tom II a.r.; orzeczenie komisji lekarskiej ZUS z 10 października 2023r. – k. 5 tom II a.r.; decyzja ZUS z 17 października 2023r. – k. 6 tom II a.r.). Z. G. w dniu 16 października 2023r. odwołał się od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a sąd dopuścił dowód z opinii biegłych sądowych psychiatry, psychologa i specjalisty medycyny pracy celem ustalenia, czy ubezpieczony jest całkowicie niezdolny do pracy zarobkowej oraz czy jest to niezdolność trwała czy okresowa, a jeżeli okresowa to na jaki okres oraz czy naruszenie sprawności organizmu powstało: przed ukończeniem 18 roku życia, w trakcie nauki w szkole wyższej przed ukończeniem 25 roku życia albo w trakcie studiów doktoranckich lub aspirantury naukowej ( postanowienie z 23 listopada 2023r. – k. 14 a.s.; postanowienie z 23 stycznia 2025r. – k. 158 a.s.; postanowienie z 9 września 2024r. – k. 78 a.s. ). Biegła sądowa specjalistka z zakresu psychiatrii N. J. oraz biegła sądowa specjalistka z zakresu psychologii N. G. w opinii łącznej wydanej w dniu 23 marca 2024r. opisały przedstawioną przez ubezpieczonego dokumentację medyczną i wyniki wywiadu psychologicznego i psychiatrycznego. Następnie wskazały, że rozpoznały u badanego zaburzenia nastroju w przebiegu choroby C. . Wydając opinie, podkreśliły, że Z. G. nie jest leczony somatycznie przewlekle. W wywiadzie wystąpiła próba samobójcza, jak też nieregularne leczenie psychiatryczne, bez hospitalizacji, z różnymi rozpoznaniami. Rozpoznawano zaburzenia podobne do schizofrenii, jak i schizofrenię, jednak przegląd dokumentacji, przebieg leczenia i obecny stan ubezpieczonego nie wskazują na występowanie tej jednostki chorobowej. Ubezpieczony podczas badania nawiązał logiczny kontakt, pozostawał w wyrównanym stanie psychicznym, był zorientowany co do diagnozy i przebiegu leczenia. Oświadczył, że leczenia psychiatrycznego nie kontynuuje. Biegły nie zgodziły się z tym, że ubezpieczony nie funkcjonuje adekwatnie do wieku. Podkreśliły, że jest w kolejnym związku, dokształca się, poszukuje pracy, jest sprawny samoobsługowo i gdy ma potrzebę to funkcjonuje społecznie. Nie kontynuuje terapii oraz leczenia psychiatrycznego, bez istotnego pogorszenia stanu psychicznego. Uwzględniając powyższe, biegłe specjalistki z zakresu psychologii i psychiatrii stwierdziły, że nie ma podstaw do stwierdzenia u Z. G. całkowitej niezdolności do pracy z początkiem przed ukończeniem 18 roku życia. Wskazały, że ubezpieczony jest w stanie pracować np. przed komputerem, na stanowisku biurowym, informatycznym, w formie zdalnej lub na indywidualnym stanowisku pracy, bez konieczności ekspozycji społecznej. Może wykonywać prace na poziomie średniego wykształcenia, zgodnie z zainteresowaniami informatycznymi, które deklaruje. Jest osobą sprawną intelektualnie, z potencjałem do pracy, a wywiad kliniczny nie wskazuje na to, że nie funkcjonuje społecznie. Poprawa jego stanu zdrowia polega na wyrównaniu stanu psychicznego i nie występowaniu objawów psychopatologicznych, które skutkowałyby całkowitą niezdolnością do pracy ( opinia biegłej sądowej z zakresu psychologii N. G. i biegłej sądowej z zakresu psychiatrii N. J. z 23 marca 2024r. – k. 38-44 a.s. ). Biegła sądowa specjalistka z zakresu psychologii F. O. (1) w opinii z 12 października 2024r. zrelacjonowała dane z dokumentacji medycznej i z wywiadu z ubezpieczonym, a także podkreśliła, że kilkukrotnie nakłaniała ubezpieczonego do przystąpienia do badań testowych za pomocą rozmów telefonicznych i wiadomości SMS w okresie od 23 do 29 września 2024r. Ostatecznie wskazała, że podczas badania, jakie się odbyło, Z. G. miał pełną orientację co do własnej osoby oraz co do miejsca, czasu i sytuacji własnej. Przeprowadzono psychologiczne badanie testowe metodą N. Wielowymiarowy Inwentarz Osobowości (...) 2, którego wyniki biegła omówiła. Omawiając je, podkreśliła, że ubezpieczony zdaje sobie sprawę z problemów psychologicznych, wiernie opisując swój aktualny stan zdrowia, wobec czego nie stwierdziła u niego cech symulacji. Zarazem jednak wskazała, że pozyskane w toku badania informacje wskazują na to, że u ubezpieczonego występuje znaczna psychopatologia, a największą odnotowano w skali paranoi i schizofrenii. Biegła wskazała również, że myślenie Z. G. może być chaotyczne i autystyczne. Występuje u niego lęk, przygnębienie i apatia. Zgodnie z orzeczeniem o niepełnosprawności z dnia 16 stycznia 2023r., które oznaczone jest kodem 02-P, ubezpieczony wymaga zatrudnienia na stanowisku przystosowanym. Wymaga również wsparcia innych osób w zakresie prowadzenia gospodarstwa domowego, wybranych czynności samoobsługowych, utrzymania higieny osobistej, ubierania i wykonywania obowiązków i prac domowych, ułatwiania kontaktów ze środowiskiem, załatwiania spraw urzędowych i poruszania się poza domem. Ponadto biegła przywołała opinię konsultanta psychologa ZUS z 1 października 2019r. i zwróciła uwagę, że 28 lipca 2020r. w (...) rozpoznano u Z. G. schizofrenię, stąd orzeczenie o niepełnosprawności, z którego wskazanie o potrzebie odpowiedniego zatrudnienia zostało ponownie szerzej rozwinięte. Podsumowując, biegła F. O. (1) wskazała, że Z. G. jest całkowicie niezdolny do pracy zarobkowej, a naruszenie sprawności organizmu powstało przed ukończeniem 18 roku życia ( opinia biegłej sądowej z zakresu psychologii F. O. (1) z dnia 12 października 2024r. – k. 82-90 a.s. ). Biegły sądowy specjalista z zakresu psychiatrii M. G. w opinii z dnia 18 grudnia 2024r., po analizie akty sprawy, zapoznaniu się z dołączoną dokumentacją medyczną oraz po obserwacji ubezpieczonego w trakcie badania i rozmowy kierowanej, wskazał, że ubezpieczony miał zachowaną świadomość i kontakt, a jego nastrój był obojętny. Nie przejawiał myśli rezygnacyjnych czy też samobójczych. Ponadto biegły zacytował fragmenty wypowiedzi ubezpieczonego dotyczące jego codziennego funkcjonowania, poszukiwania pracy i innych kwestii, w tym dotyczących leczenia i przyjmowanych leków. Ubezpieczony zrelacjonował, że na stałe nie przyjmuje leków psychiatrycznych, tylko doraźnie. Do psychiatry zgłasza się zdalnie, otrzymał receptę roczną. Mimo braku stałego zażywania leków jego stan nie pogarsza się. Biegły orzekł, że Z. G. nie jest całkowicie niezdolny do pracy, a jego opinia jest w pełni zgodna ze stanowiskiem wyrażonym przez konsultanta psychiatrę ZUS w dniu 25 sierpnia 2023r. oraz komisję lekarską ZUS w orzeczeniu z 10 października 2023r. Podkreślił, że ubezpieczony choć nie bierze leków psychiatrycznych na stałe, to nie prezentuje takiego pogorszenia stanu zdrowia, które powodowałoby niezdolność do jakiejkolwiek pracy. Ubezpieczony do 12 godzin dziennie spędza na samokształceniu w zakresie programowania, rozsyła CV i szuka pracy, czując się gotowym do jej podjęcia, tylko póki co nie może jej znaleźć ( opinia biegłego z zakresu psychiatrii M. G. z 18 grudnia 2024r. – k. 133-138 a.s. ). Biegła sądowa specjalistka z zakresu medycyny pracy W. P. - po przeprowadzeniu badania ubezpieczonego w dniu 7 października 2025r., jak również po analizie akt sprawy, dokumentacji medycznej oraz opinii innych biegłych sądowych, co obszernie opisała - ustaliła, że opiniowany cierpi na zespół (...) , przebyty w roku 2013 uraz głowy ze stłuczeniem płata czołowego lewego i krwawieniem podpajęczynówkowym oraz złamanie lewej kości udowej, leczonej operacyjnie w 2013r. i w 2014r. W jej ocenie schorzenia i stopień ich zaawansowania nie spowodowały u Z. G. całkowitej niezdolności do pracy ( opinia biegłej sądowej specjalistki medycyny pracy z 7 października 2025r. – k. 215-222 a.s. ). Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o zebrane w sprawie dokumenty, w tym dokumentację medyczną Z. G. , która była niezbędna do wydania opinii przez biegłych sądowych. Ww. dokumenty zostały ocenione jako wiarygodne, ponieważ ich treść i forma nie budziły zastrzeżeń stron. Ustalając stan faktyczny Sąd oparł się również na opiniach biegłych specjalistów z zakresu psychiatrii, psychologii i medycyny pracy, choć nie wszystkich. Jedna z opinii, wydana przez biegłą z zakresu psychologii F. O. (1) , odbiega od reszty zebranych w sprawie opinii. Wspomniana biegła, jako jedyna, wskazała, że Z. G. jest całkowicie niezdolny do pracy, ale Sąd tej oceny nie zaaprobował. Przede wszystkim, formułując tezę o całkowitej niezdolności do pracy, dodatkowo na stałe, F. O. (1) nie uzasadniła przedstawionego stanowiska. Odwoływała się wprawdzie do opinii konsultanta ZUS, ale z roku 2019, pomijając późniejsze opinie, w tym opinię psychiatryczną i nie wyjaśniła z jakich przyczyn jedynie opinia wydana niemalże 5 lat wcześniej, ma tak istotne znaczenie, że została zacytowana przez biegłą. Poza tym biegła wybiórczo odwołała się do dokumentacji z leczenia psychiatrycznego. Choć tę dokumentację w początkowej części opinii opisała, to już w części oznaczonej jako „omówienie”, na końcu której pojawił się wniosek o całkowitej niezdolności do pracy, odnotowała tylko diagnozę schizofrenii, postawioną w lipcu 2020r. Nie uwzględniła przy tym stanowiska biegłego psychiatry, który wcześniej opiniował i wskazał, że przegląd dokumentacji, przebieg leczenia i obecny stan ubezpieczonego nie wskazują na występowanie tej jednostki chorobowej. Zdaniem Sądu, takie stwierdzenie, w sprawie istotne, powinno być przez specjalistkę z dziedziny psychologii uwzględnione, psycholog nie jest bowiem psychiatrą, nie ma wiedzy medycznej, powinien więc brać pod uwagę nie tylko wybiórczy, lecz całościowy i poprawny, zgodny z rzeczywistością, obraz schorzeń osoby badanej. Inną przyczyną nieuwzględnienia opinii psychologicznej, wydanej przez F. O. (1) , jest wadliwe opieranie się na wskazaniach, jakie wynikają z orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, przy czym przyczyny takiego stanowiska Sądu, zostaną szerzej omówione w dalszej części. W tym miejscu natomiast należy jeszcze podkreślić, że psycholog F. O. (1) – choć przedstawiła wyniki przeprowadzonego badania psychologicznego i akcentowała kilka elementów, w tym psychopatologię, to nie odniosła tych wyników do tego, jak faktycznie ubezpieczony funkcjonuje i czy ta sugestia psychopatologii ma odzwierciedlenie w jego zachowaniach. Ten aspekt nie został omówiony, a dla postawienia tak daleko idącej oceny jak trwała całkowita niezdolność do pracy, było to konieczne, szczególnie, że wcześniej opiniujący zespół psychologiczno – psychiatryczny zaprezentował inne stanowisko i inny obraz funkcjonowania Z. G. . Podsumowując, Sąd nie podzielił zatem stanowiska z analizowanej opinii. Trzeba jeszcze dodać, że uwzględnione zostały zastrzeżenia, jakie odnośnie tej opinii zgłosił organ rentowy, słusznie podkreślając, że opinia psychologiczna – z uwagi na rodzaj schorzeń występujących u ubezpieczonego - jest jedynie opinią pomocniczą dla opinii wydanej przez biegłego psychiatrę. To opinia psychiatryczna w powiązaniu z opinią specjalisty medycyny pracy powinny być w sprawie wiodące. Wskazane opinie, jak też łączna opinia psychiatryczno – psychologiczna w podobny sposób prezentują sposób funkcjonowania ubezpieczonego, stwierdzone schorzenia i przebieg leczenia. Wnioski z tych opinii wynikające również są spójne i wskazują na brak całkowitej niezdolności do pracy. Jako podstawę takiej oceny biegłe z zakresu psychologii N. G. i z zakresu psychiatrii N. J. wykazały to, że obecny stan psychiczny Z. G. jest stabilny. Ubezpieczony funkcjonuje w społeczeństwie, nie poddaje się psychoterapii i nie leczy stale psychiatryczne. Według biegłych może wykonywać prace adekwatne do swojego wykształcenia. Z kolei biegły sądowy psychiatra M. G. podkreślił, że stan ubezpieczonego nie pogarsza się, mimo braku regularnego leczenia, tym samym nie ma podstaw do uznania go za niezdolnego do pracy. Takie stanowisko zaaprobowała również biegła sądowa z dziedziny medycyny pracy W. P. . Uwzględniając dokumentację medyczną i wyniki badania, jak też odwołując się do innych opinii wydanych w sprawie – sama bowiem nie jest ani psychologiem, ani psychiatrą – podsumowała, że u Z. G. nie ma przesłanek do stwierdzenia całkowitej niezdolności do pracy. Sąd ocenił, że ww. opinie N. G. , N. J. , M. G. i W. P. nie budzą zastrzeżeń i zostały sporządzone z zachowaniem staranności i rzetelności wymaganej od biegłych sądowych. Są one również spójne i wzajemnie się uzupełniają. Ww. opinie stały się zatem podstawą do dokonania ustaleń faktycznych i wydania rozstrzygnięcia. Pełnomocnik ubezpieczonego zgłosił zastrzeżenia do wskazanych opinii. Opinii łącznej psychologiczno – psychiatrycznej zarzucił niezgodność ze stanem faktycznym oraz prawnym, akcentował różne aspekty, o których będzie mowa w rozważaniach, a ponadto wniósł o powołanie biegłego specjalizującego się w zaburzeniach rozwoju, wskazując, że opinię w sprawie mogłaby wydać specjalistka psychiatrii U. I. , N. X. (1) lub M. G. oraz psycholog F. O. (1) . Kiedy tak się stało i Sąd przeprowadził dowód z opinii psychiatry M. G. i psychologa F. O. (1) , pełnomocnik ubezpieczonego miał również zastrzeżenia do opinii psychiatrycznej. Podobne zastrzeżenia zgłosił także w stosunku do opinii biegłej specjalistki z zakresu medycyny pracy W. P. . Sąd nie podzielił zgłoszonych zarzutów, ponieważ – choć ubezpieczony nie kształcił się trybie zwykłym, nie spełnił się w roli małżonka, nie utrzymał pracy, nie posiada źródeł utrzymania – to z tych tylko przyczyn nie musi być osobą całkowicie niezdolną do pracy. Wobec tego formułowanie przez pełnomocnika zarzutów, że wskazane okoliczności powinny dać biegłym do myślenia, jest próbą skierowania oceny tych biegłych na okoliczności, które – choć w opiniach zostały odnotowane – nie zostały uwzględnione jako kluczowe. Biegli akcentowali bowiem nie tylko te niepowodzenia, jakie uwypuklał pełnomocnik w sytuacji, kiedy ich źródło może być różne, ale i inne aspekty medyczne i pozamedyczne, które ustalili w oparciu o dokumentację medyczną i wywiad z ubezpieczonym. Jeśli chodzi o dokumentację, to pełnomocnik nie zarzucał biegłym pominięcia jakichś danych medycznych, choć wskazywał na diagnozę odwołującą się tylko do zespołu (...) . Nie uwzględnił jednak, że biegli wszystkie dane medyczne wynikające z dokumentacji odnotowali, w tym schizofrenię paranoidalną. Trzeba jednak podkreślić, odwołując się do opinii łącznej psychiatryczno – psychologicznej, że przegląd dokumentacji, przebieg leczenia i obecny stan ubezpieczonego nie wskazują na występowanie tej jednostki chorobowej. Istotne jest też funkcjonowanie chorego na takie schorzenie, nawet gdyby występowało, a jak wynika z opinii biegłych, ubezpieczony funkcjonuje prawidłowo, nie ma omamów, myśli samobójczych czy urojeniowych, pozostaje w logicznym kontakcie, nie jest poddawany psychoterapii, w której uczestniczył, ale w przeszłości, a leczenie psychiatryczne nie jest bardzo częste i regularne. Leki przyjmuje w razie potrzeby. W sytuacji opisanego sposobu funkcjonowania – wbrew sugestiom pełnomocnika – nie było podstaw do oceny, że jednostki chorobowe występujące u Z. G. , w tym schizofrenia, gdyby przyjąć, że faktycznie występuje, powodują całkowitą niezdolność do pracy. Opisany przez biegłych sposób funkcjonowania ubezpieczonego, ustalony podczas wywiadu, jaki każdy z biegłych przeprowadził, nie dawał też podstaw do czynienia zarzutów wobec opinii z tej przyczyny, że biegli nie widzieli podstaw do wywiadu z ojcem ubezpieczonego. Gdyby funkcjonowanie Z. G. nie pozwalało na dokonanie koniecznych ustaleń, a dokumentacja medyczna byłaby niewystarczająca do oceny, być może taki wywiad byłby konieczny, natomiast w sytuacji, kiedy dorosły ubezpieczony samodzielnie prezentuje wszystkie dane na temat leczenia i schorzeń, jest w logicznym kontakcie i udziela odpowiedzi na pytania biegłych, nie ma podstaw do formułowania zastrzeżeń, o jakich mowa. Sąd na podstawie art. 235 2 § 2 i 5 pominął dowód z zeznań świadka N. X. (2) . W ocenie Sądu powołanie ww. świadka prowadziłoby jedynie do wydłużenia przedmiotowego postępowania. Ponadto należy wskazać, że zgodnie z żądaniem pełnomocnika ubezpieczonego, ww. świadek zeznawać miał na okoliczność całkowitej niezdolności do pracy odwołującego. Taka okoliczność wymaga wiadomości specjalnych i podlega ocenie na podstawie opinii biegłych specjalistów, wobec czego zeznania świadka nie mogłyby stanowić podstawy ustaleń w ww. zakresie. Świadek, jako osoba nieposiadająca wiadomości specjalnych, nie ma kompetencji do obiektywnej oceny ewentualnej niezdolności do pracy odwołującego się i jej stopnia. W związki z powyższym Sąd postanowił pominąć wniosek o przeprowadzenie ww. dowodu. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 27 czerwca 2023r. o rencie socjalnej ( tekst jedn. Dz. U. z 2026r., poz. 377 ), renta socjalna przysługuje osobie pełnoletniej całkowicie niezdolnej do pracy z powodu naruszenia sprawności organizmu, które powstało: 1) 
        przed ukończeniem 18. roku życia; 2) 
        w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej - przed ukończeniem 25. roku życia; 3) 
        w trakcie kształcenia w szkole doktorskiej, studiów doktoranckich lub aspirantury naukowej. Zgodnie z ust. 2 ww. przepisu, osobie, która spełnia warunki określone w ust. 1 przysługuje renta socjalna stała, jeżeli całkowita niezdolność do pracy ma charakter trwały lub renta socjalna okresowa, jeżeli niezdolność do pracy ma charakter okresowy. Przepis art. 15 ust. 1 ustawy o rencie socjalnej zawiera odesłanie ustawowe do niektórych przepisów ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2022r., poz. 504 – dalej również jako ustawa emerytalna), z zaznaczeniem, że przepisy te stosuje się odpowiednio. Odesłanie to obejmuje między innymi art. 12 ustawy emerytalnej, który zawiera definicję niezdolności do pracy. Zgodnie z treścią tego przepisu niezdolną do pracy w rozumieniu ustawy jest osoba, która całkowicie lub częściowo utraciła zdolność do pracy zarobkowej z powodu naruszenia sprawności organizmu i nie rokuje odzyskania zdolności do pracy po przekwalifikowaniu. Całkowicie niezdolną do pracy jest osoba, która utraciła zdolność do wykonywania jakiejkolwiek pracy, natomiast osobą częściowo niezdolną do pracy jest osoba, która w znacznym stopniu utraciła zdolność do pracy zgodnej z poziomem posiadanych kwalifikacji. Przy ocenie stopnia i trwałości tej niezdolności oraz rokowania, co do jej odzyskania uwzględnia się zarówno stopień naruszenia sprawności organizmu, możliwość przywrócenia niezbędnej sprawności w drodze leczenia i rehabilitacji, jak i możliwość wykonywania pracy dotychczasowej lub podjęcia innej oraz celowość przekwalifikowania zawodowego, biorąc pod uwagę rodzaj i charakter dotychczas wykonywanej pracy, poziom wykształcenia, wiek i predyspozycje psychofizyczne ubezpieczonego (art. 13 ust. 1 ustawy emerytalnej) (por. wyrok Sądu Najwyższego z 28 stycznia 2004 roku, II UK 222/03). Wskazać również należy, że przesłanka niezdolności do jakiejkolwiek pracy odnosi się do każdego zatrudnienia w innych warunkach niż specjalnie stworzone na stanowiskach pracy odpowiednio przystosowanych do stopnia i charakteru naruszenia sprawności organizmu (por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 8 grudnia 2000r., II UKN 134/00; z dnia 7 września 1979r., II URN 111/79; z dnia 8 grudnia 2000r., II UKN 134/00, OSNAPiUS 2002 Nr 15, poz. 369; z dnia 3 kwietnia 2003r., II UK 206/02, M.P.Pr. - wkł. 2004 Nr 3, poz. 13; z dnia 7 października 2003r., II UK 79/03, OSNP 2004 Nr 13, poz. 234; z dnia 13 października 2009r., II UK 106/09, LEX nr 558589; z dnia 4 lipca 2013r., II UK 403/12, LEX nr (...) ). Konieczność odniesienia się do normalnych (typowych) warunków pracy można uznać za pogląd utrwalony także w piśmiennictwie (por. T. Bińczycka-Majewska: Wokół projektu zmian prawa rentowego, (...) 1995 nr 5, s. 3; O. G. : Orzekanie o niezdolności do pracy dla celów rentowych (w:) B.M. S. (red.), Prawo pracy, ubezpieczenia społeczne, polityka społeczna. Wybrane zagadnienia, K. 1998 s. 385; D. M. : Niezdolność do pracy w przepisach prawa emerytalno-rentowego, PiZS 1998, nr 1, s. 4 ). W świetle powołanych przepisów zasadność odwołania Z. G. uzależniona była od ustalenia, czy jest on osobą całkowicie niezdolną do pracy i czy niezdolność ta powstała z powodu naruszenia sprawności organizmu w okresie wskazanym w przepisie art. 4 ust. 1 ustawy o rencie socjalnej . Ocena we wskazanym zakresie wymaga wiadomości specjalnych i musi znaleźć oparcie w dowodzie z opinii biegłych lekarzy posiadających odpowiednią wiedzę medyczną adekwatną do rodzaju schorzeń ubezpieczonego (por. np. wyroki Sądu Najwyższego: z 12 kwietnia 2000r., II UKN 498/99, OSNAPiUS 2001 nr 19, poz. 597; z 7 lipca 2005r., II UK 277/04, OSNP 2006 nr 56, poz. 97; z 14 marca 2007r., III UK 130/06, OSNP 2008 nr 7-8, poz. 113; z 12 stycznia 2010r., I UK 204/09, LEX nr 577813 oraz powołane w nich orzecznictwo). Powołani w sprawie biegli z zakresu psychiatrii i medycyny pracy, jak też jeden z opiniujących psychologów, zgodnie stwierdzili, że Z. G. , mimo istniejących u niego schorzeń, nie jest osobą całkowicie niezdolną do pracy. Ich opinie Sąd ocenił jako spójne, wzajemnie uzupełniające się i logicznie powiązane, co wykazane zostało w części dotyczącej oceny dowodów. Biegli odnieśli się zarówno do dokumentacji medycznej ubezpieczonego, jak i do jego aktualnego stanu. Dokonali oceny możliwości funkcjonowania Z. G. w kontekście jego aktywności zawodowej i społecznej i wskazali, że ubezpieczony - pomimo zaburzeń takich jak zespół (...) , lękowo-depresyjnych, czy dawniej stwierdzonej schizofrenii paranoidalnej i nieokreślonej psychozy nieorganicznej - funkcjonuje w przypisanych rolach. Nie jest osobą z niepełnosprawnością intelektualną, ukończył liceum ogólnokształcące i może pracować na stanowiskach, jakie przykładowo wskazuje łączna opinia psychiatryczno – psychologiczna. Odmienną ocenę stanu zdrowia Z. G. przedstawiła jedynie biegła specjalistka z zakresu psychologii F. O. (1) . Jej opinia nie mogła jednak stanowić podstawy rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie z powodów, które zostały wskazane. Dodatkowo należy podkreślić, że odwołanie w tej opinii do orzeczenia o stopniu niepełnosprawności i do wskazań, jakie w nim wpisano, nie jest wystarczające. Już w wyroku z dnia 4 października 2013r. ( I UK 101/13 , LEX nr (...) ), Sąd Najwyższy wskazał, że orzeczenie o stopniu niepełnosprawności nie jest równoznaczne z orzeczeniem o niezdolności do pracy jako przesłance prawa do renty - służy bowiem do innego celu niż nabycie na jego podstawie świadczeń z ubezpieczenia społecznego (w szczególności renty z tytułu niezdolności do pracy). Niepełnosprawność nie jest odpowiednikiem niezdolności do pracy rozumianej jako utrata zdolności do pracy zarobkowej z powodu naruszenia sprawności organizmu i brak rokowań co do odzyskania zdolności do pracy po przekwalifikowaniu ( art. 12 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS), gdyż zdefiniowana została jako spowodowana naruszeniem sprawności organizmu niezdolność do wypełniania ról społecznych. Skutkiem niezdolności do wypełniania ról społecznych może być, ale nie musi, niezdolność do pracy (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 28 września 2011r., I UK 96/11 , LEX nr 1102261). Ocena całkowitej bądź częściowej niezdolności do pracy, w zakresie dotyczącym naruszenia sprawności organizmu i wynikających stąd ograniczeń możliwości wykonywania pracy, wymaga z reguły wiadomości specjalnych (opinii biegłego z zakresu medycyny - art. 278 § 1 k.p.c. ). Ostateczna ocena, w jakim stopniu ubezpieczony jest niezdolny do pracy, musi uwzględniać także inne elementy, poza stricte medycznymi, należącymi do kompetencji biegłych z zakresu medycyny. O niezdolności do pracy w rozumieniu art. 12 ustawy o emeryturach i rentach z FUS nie przesądza wyłącznie ocena medyczna, stwierdzająca występowanie określonych jednostek chorobowych i ich wpływ na funkcjonowanie organizmu człowieka; decydujące znaczenie ma ocena prawna dokonana w oparciu o okoliczności natury medycznej i okoliczności innej natury, w tym zwłaszcza poziom kwalifikacji ubezpieczonego, możliwości zarobkowania w zakresie tych kwalifikacji, możliwość wykonywania dotychczasowej pracy lub podjęcia innej pracy oraz celowość przekwalifikowania zawodowego, z uwzględnieniem rodzaju i charakteru dotychczas wykonywanej pracy, poziomu wykształcenia, wieku i predyspozycji psychofizycznych (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 października 2009r., II UK 106/09 , LEX nr 558589). W orzecznictwie Sądu Najwyższego utrwalony jest zarazem pogląd, że przy ocenie niezdolności do pracy warunkującej prawo do renty, orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności nie może być pomijane ( por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 28 stycznia 2004r., II UK 222/03 , OSNP 2004 Nr 19, poz. 340; z dnia 16 lutego 2005r., I UK 179/04 , LEX nr 375620; z dnia 9 października 2014r., II UK 11/14 , LEX nr 1545033). Podkreśla się jednak – zgodnie z tym co już zostało wskazane - że pojęcie niepełnosprawności, ujęte w art. 3-5 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych , ściśle koresponduje z pojęciem niezdolności do pracy, przy czym jest kwalifikacją szerszą od niezdolności do pracy w rozumieniu ustawy emerytalnej. Niepełnosprawność obejmuje swym zakresem także niezdolność do wykonywania zatrudnienia, co znajduje wyraz w definicji niepełnosprawności jako trwałej lub okresowej niezdolności do wypełniania ról społecznych z powodu stałego lub długotrwałego naruszenia sprawności organizmu, w szczególności powodującą niezdolność do pracy (art. 2 pkt 10 ustawy o rehabilitacji zawodowej). W konsekwencji, każda osoba niezdolna do pracy jest więc osobą niepełnosprawną, choć nie każda osoba niepełnosprawna jest równocześnie osobą niezdolną do pracy. Różnice w płaszczyźnie definicyjnej, jak i w procesie orzekania o niepełnosprawności i niezdolności do pracy nie uzasadniają jednak pominięcia orzeczenia o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Niezdolność do pracy jest kategorią ubezpieczenia społecznego łączącą się z całkowitą lub częściową utratą niezdolności do pracy zarobkowej z powodu naruszenia sprawności organizmu bez rokowania jej odzyskania po przekwalifikowaniu ( art. 12 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych ). Przy ocenie stopnia i trwałości niezdolności do pracy oraz rokowania co do jej odzyskania, uwzględnia się zarówno stopień naruszenia sprawności organizmu, możliwość przywrócenia niezbędnej sprawności w drodze leczenia i rehabilitacji, jak i możliwość wykonywania pracy dotychczasowej lub podjęcia innej, oraz celowość przekwalifikowania zawodowego, biorąc pod uwagę rodzaj i charakter dotychczas wykonywanej pracy, poziom wykształcenia, wiek i predyspozycje psychofizyczne ubezpieczonego ( art. 13 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych ). Wpływ na ocenę niezdolności do pracy w rozumieniu art. 12 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach orzeczenia o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, którego przesłanką jest stwierdzenie zdolności do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej (w przypadku skarżącej - na stanowisku przystosowanym), może natomiast wynikać z art. 4 ust. 2 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej. Ten przepis określa bowiem przesłanki zaliczenia do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności osoby z naruszoną sprawnością organizmu, po pierwsze - niezdolnej do pracy albo po drugie - zdolnej do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej lub po trzecie - wymagającej czasowej lub częściowej pomocy innych osób w celu pełnienia ról społecznych. Dlatego właśnie orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności wydane w odniesieniu do osoby ubiegającej się o świadczenie rentowe nie może być pomijane przy ocenie niezdolności do pracy warunkującej prawo do tego świadczenia. Sąd Okręgowy podzielając powyższe poglądy, zwraca uwagę, że choć należało mieć na względzie wydane ubezpieczonemu orzeczenie z 16 stycznia 2023r., to nie jest ono decydujące i przesądzające. Tymczasem opinia biegłej F. O. (1) na tym głównie się koncentruje, przy jednoczesnych brakach, jakie wcześniej zostały omówione. Natomiast pozostali biegli, choć tego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności nie zignorowali, to badali także inne konieczne elementy, jakie SN akcentuje i Sąd ich opinie ocenił jako pełne i rzetelne. W świetle tych opinii nie można zaprzeczyć twierdzeniu, że Z. G. jest osobą chorą i niepełnosprawną, ale twierdzenie to nie jest równoznaczne z jego całkowitą niezdolnością do pracy. Okolicznością wskazującą na taką niezdolność nie jest wreszcie przyznana ubezpieczonemu w latach 2019 -2020 renta socjalna. Później ubezpieczony jej nie pobierał, pracował w różnych miejscach – krócej lub dłużej, ale był aktywny zawodowo. Obecnie, co potwierdzili biegli, nie ma podstaw do oceny o całkowitej niezdolności do pracy. Dodatkowo – choć pełnomocnik już odwołaniu akcentował brak poprawy stanu Z. G. – w łącznej opinii psychologiczno – psychiatrycznej wyjaśnione zostało, że taka poprawa wiązała się z wyrównaniem stanu psychicznego i niewystępowaniem objawów psychopatologicznych. Potwierdzeniem tego może być brak prowadzonej psychoterapii, niezbyt częste wizyty psychiatryczne, brak na stałe przyjmowania leków i brak pogorszenia stanu zdrowia, jak też ogólne funkcjonowanie Z. G. , o jakim była już mowa. Nie przeczy temu dokumentacja medyczna, jaką pełnomocnik ubezpieczonego przedstawił w końcowej fazie sporu. Wynika z niej m.in., że w drugiej połowie 2025r. wystąpił epizod urazu ciętego lewego nadgarstka – przecięci nożem – k. 243, wcześniej jednak w okresie badanym takich epizodów nie wykazywano. Sąd zatem okoliczności tej nie analizował, szczególnie że rola Sądu jest kontrolna. Sąd orzeka biorąc pod uwagę stan zdrowia osoby ubezpieczonej na dzień wydania decyzji ZUS. Jeśli zaś doszło do jego pogorszenia, tak jak być może w analizowanym przypadku, to Z. G. na tej podstawie może co najwyżej wystąpić do ZUS z nowym wnioskiem o rentę socjalną. W toczącym się postępowaniu, zainicjowanym odwołaniem od decyzji z 2023r., Sąd nie ma podstaw do zmiany decyzji, szczególnie że epizodów, o jakich mowa, nie odnotowano wcześniej, a opinie poddane analizie, jasno wskazują na brak podstaw do orzeczenia w okresie poddanym badaniu całkowitej niezdolności do pracy. Reasumując, organ rentowy poprawnie ocenił stan ubezpieczonego w dacie wydawania decyzji z 27 września 2023r., a potem z 17 października 2023r., dlatego - na podstawie art. 477 14 § 1 k.p.c. – Sąd odwołanie oddalił. sędzia Agnieszka Stachurska