# Czy rekompensata za koszty odzyskiwania należności wlicza się do wartości przedmiotu sporu?

*Data publikacji: 2026-08-11 · obszar prawa: gospodarcze · Wersja HTML: https://lexedit.ai/odpowiedzi/rekompensata-40-euro-a-wartosc-przedmiotu-sporu*

## Co rozstrzygnęła uchwała III CZP 6/26?

Sąd Najwyższy wprost odpowiedział na pytanie, które od lat dzieliło orzecznictwo sądów powszechnych: „Wartość zryczałtowanej rekompensaty za koszty odzyskiwania należności, o której mowa w art. 10 ust. 1 pkt 1 - 3 ustawy z dnia 8 marca 2013 roku o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1790), dochodzonej obok roszczenia głównego wynikającego z transakcji handlowej, podlega zaliczeniu do wartości przedmiotu sporu" ([III CZP 6/26](https://lexedit.ai/orzeczenia/iii-czp-6-26/rekompensata-za-koszty-odzyskiwania-naleznosci-wps-3269911)). Wcześniejsza próba rozstrzygnięcia tej kwestii w sprawie III CZP 124/22 zakończyła się odmową podjęcia uchwały — SN uznał wtedy, że zagadnienie nie było niezbędne do rozpoznania apelacji. Sąd Okręgowy w Kielcach argumentował wówczas, że „rekompensata ma charakter quasi-odszkodowania za bliżej niesprecyzowane koszty i niedogodności ponoszone przez wierzyciela w związku z koniecznością dochodzenia wierzytelności" ([III CZP 124/22](https://lexedit.ai/orzeczenia/iii-czp-124-22/odmowa-uchwaly-rekompensata-koszty-odzyskiwania-naleznosci-2201800)), co — jego zdaniem — przemawiało za traktowaniem jej jak odsetek wyłączonych z WPS. Uchwała III CZP 6/26 ten spór ostatecznie rozstrzyga.

## Dlaczego rekompensata nie jest kosztem z [art. 20 k.p.c.](https://lexedit.ai/przepisy/kodeks-postepowania-cywilnego/art-20)?

[art. 20 k.p.c.](https://lexedit.ai/przepisy/kodeks-postepowania-cywilnego/art-20) wyłącza z WPS odsetki, pożytki i „koszty, żądane obok roszczenia głównego". SN w III CZP 6/26 uznał jednak, że rekompensata z art. 10 ust. 1 u.p.n.o. nie jest takim kosztem postępowania — stanowi odrębne roszczenie pieniężne ukształtowane przez ustawę. Potwierdza to wcześniejsza uchwała, w której SN wskazał, że „uprawnienie do żądania od dłużnika zryczałtowanego zwrotu kosztów odzyskiwania należności, należy postrzegać jako jeden ze środków służących realizacji tego celu" ([III CZP 94/15](https://lexedit.ai/orzeczenia/iii-czp-94-15/rekompensata-za-koszty-odzyskiwania-naleznosci-40-euro-735083)), to jest zwalczania opóźnień w płatnościach. Rekompensata nie jest więc kosztem procesu ani kosztem windykacji w sensie [art. 20 k.p.c.](https://lexedit.ai/przepisy/kodeks-postepowania-cywilnego/art-20) — jest sankcją ustawową przysługującą wierzycielowi z mocy samego prawa.

## Wpływ na opłatę sądową i właściwość rzeczową

Wliczenie rekompensaty do WPS ma dwojakie znaczenie praktyczne. Po pierwsze, powiększa podstawę obliczenia opłaty od pozwu zgodnie z ustawą o kosztach sądowych. Po drugie, może przesądzać o właściwości rzeczowej sądu — przekroczenie progu 75 000 zł oznacza rozpoznanie sprawy przez sąd okręgowy, a nie rejonowy. Zgodnie z [art. 19 § 1 k.p.c.](https://lexedit.ai/przepisy/kodeks-postepowania-cywilnego/art-19), w sprawach o roszczenia pieniężne podana kwota stanowi WPS. Skoro rekompensata jest roszczeniem pieniężnym dochodzonym obok należności głównej, obie kwoty sumują się. W sprawie III CZP 124/22 SN zwracał uwagę, że różnica w traktowaniu rekompensaty może zmieniać opłatę z 30 zł na 100 zł — choć w tamtej konkretnej sprawie nie miało to wpływu na rozstrzygnięcie.

## Kiedy przysługuje 40, 70 albo 100 euro?

art. 10 ust. 1 u.p.n.o. ustala trzy progi: 40 euro przy świadczeniu do 5000 zł, 70 euro przy świadczeniu od 5000 zł do 50 000 zł i 100 euro powyżej 50 000 zł. Kluczowe orzeczenie SN potwierdza, że „rekompensata za koszty odzyskiwania należności w wysokości 40 euro, przewidziana w art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 2013 r. o terminach zapłaty w transakcjach handlowych (Dz.U. 2013, poz. 403), przysługuje wierzycielowi bez konieczności wykazania, że koszty te zostały poniesione" ([III CZP 94/15](https://lexedit.ai/orzeczenia/iii-czp-94-15/rekompensata-za-koszty-odzyskiwania-naleznosci-40-euro-735083)). Jednocześnie SN zastrzega, że „do sądu orzekającego w sprawach o przyznanie równowartości 40 euro, należy zbadanie, czy w okolicznościach konkretnej sprawy wierzyciel nie nadużył przyznanego mu prawa, biorąc pod uwagę art. 5 k.c." ([III CZP 94/15](https://lexedit.ai/orzeczenia/iii-czp-94-15/rekompensata-za-koszty-odzyskiwania-naleznosci-40-euro-735083)). Sąd Apelacyjny w Łodzi rozwinął tę myśl, stwierdzając, że „żądanie przez powoda zapłaty kwoty ponad 13.000 zł rekompensaty na pokrycie pozasądowych kosztów odzyskiwania należności jest nadużyciem prawa podmiotowego (w zakresie przekraczającym maksymalną kwotę jednej rekompensaty, tj. 100 euro) i z mocy art. 5 k.c. nie podlega ochronie prawnej" ([I ACA 2073/22](https://lexedit.ai/orzeczenia/i-aca-2073-22/oddalenie-apelacji-rekompensata-za-koszty-odzyskiwania-naleznosci-8850)).

## Rekompensata przy wielu fakturach z jednej umowy

Kluczowe dla praktyki jest pytanie, czy przy jednej umowie i wielu fakturach rekompensata przysługuje od każdej faktury. TSUE w wyroku C-419/21 orzekł, że pojęcie „transakcji handlowych" obejmuje każdą kolejną dostawę w wykonaniu tej samej umowy. Sąd Apelacyjny w Warszawie, powołując się na orzecznictwo TSUE na tle dyrektywy 2011/7/UE, przyjął, że „minimalna stała kwota w wysokości 40 EUR tytułem rekompensaty dla wierzyciela za koszty odzyskiwania należności poniesione w wyniku opóźnień w płatnościach dłużnika jest należna w odniesieniu do każdej niezapłaconej w terminie transakcji handlowej wyrażonej w fakturze" ([I ACA 2073/22](https://lexedit.ai/orzeczenia/i-aca-2073-22/oddalenie-apelacji-rekompensata-za-koszty-odzyskiwania-naleznosci-8850)). Nie zmienia to faktu, że nadużycie prawa może prowadzić do ograniczenia roszczenia. Sąd Okręgowy w Szczecinie uznał, że „wytoczenie powództwa o wielokrotność rekompensaty w równowartości kwoty 40 euro przez powoda w sytuacji, gdy pozwany dłużnik uregulował zobowiązania z poszczególnych faktur objętych notami księgowymi załączonymi do pozwu oraz na nieznaczne opóźnienia w płatnościach, powinno być traktowane jako nadużycie prawa w rozumieniu art. 5 kc" ([VIII GA 419/16](https://lexedit.ai/orzeczenia/viii-ga-419-16/naduzycie-prawa-rekompensata-za-koszty-odzyskiwania-naleznosci-1942593)). Odmiennie orzekł Sąd Okręgowy w Rzeszowie, podkreślając, że „obowiązek zapłaty 40 euro za każda transakcję, a takie należy uznać każde z zamówień objętych odrębnymi fakturami, nie pozostaje w zależności od poniesienia przez drugą stronę umowy kosztów windykacji" ([VI GA 405/16](https://lexedit.ai/orzeczenia/vi-ga-405-16/zasadzenie-rekompensaty-za-opoznienia-w-platnosciach-handlowych-2202958)) — zwłaszcza gdy dłużnik systematycznie się spóźnia. Wynika z tego, że co do zasady każda faktura = odrębna transakcja handlowa, ale sąd każdorazowo bada, czy dochodzenie wielokrotności rekompensaty nie stanowi nadużycia prawa.

Źródła: III CZP 6/26, III CZP 94/15, III CZP 124/22, I ACA 2073/22, VIII GA 419/16, VI GA 405/16, C-419/21; art. 10 ust. 1 u.p.n.o., art. 4 pkt 1 u.p.n.o., [art. 20 k.p.c.](https://lexedit.ai/przepisy/kodeks-postepowania-cywilnego/art-20), [art. 19 § 1 k.p.c.](https://lexedit.ai/przepisy/kodeks-postepowania-cywilnego/art-19)

## Źródła (orzeczenia)

- [III CZP 6/26](https://lexedit.ai/orzeczenia/iii-czp-6-26/rekompensata-za-koszty-odzyskiwania-naleznosci-wps-3269911) — Sąd Najwyższy — wyrok z 2026-06-10
  > „Wartość zryczałtowanej rekompensaty za koszty odzyskiwania należności, o której mowa w art. 10 ust. 1 pkt 1 - 3 ustawy z dnia 8 marca 2013 roku o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1790), dochodzonej obok roszczenia głównego wynikającego z transakcji handlowej, podlega zaliczeniu do wartości przedmiotu sporu"
- [III CZP 124/22](https://lexedit.ai/orzeczenia/iii-czp-124-22/odmowa-uchwaly-rekompensata-koszty-odzyskiwania-naleznosci-2201800) — Sąd Najwyższy — wyrok z 2023-01-26
  > „rekompensata ma charakter quasi -odszkodowania za bliżej niesprecyzowane koszty i niedogodności ponoszone przez wierzyciela w związku z koniecznością dochodzenia wierzytelności"
- [III CZP 94/15](https://lexedit.ai/orzeczenia/iii-czp-94-15/rekompensata-za-koszty-odzyskiwania-naleznosci-40-euro-735083) — Sąd Najwyższy — wyrok z 2015-12-11
  > „uprawnienie do żądania od dłużnika zryczałtowanego zwrotu kosztów odzyskiwania należności, należy postrzegać jako jeden ze środków służących realizacji tego celu"
- [I ACA 2073/22](https://lexedit.ai/orzeczenia/i-aca-2073-22/oddalenie-apelacji-rekompensata-za-koszty-odzyskiwania-naleznosci-8850) — Sąd Apelacyjny w Łodzi — wyrok z 2023-10-12
  > „żądanie przez powoda zapłaty kwoty ponad 13.000 zł rekompensaty na pokrycie pozasądowych kosztów odzyskiwania należności od pozwanego jest nadużyciem prawa podmiotowego (w zakresie przekraczającym maksymalną kwotę jednej rekompensaty, tj. 100 euro) i z mocy art. 5 k.c. nie podlega ochronie prawnej"
- [VIII GA 419/16](https://lexedit.ai/orzeczenia/viii-ga-419-16/naduzycie-prawa-rekompensata-za-koszty-odzyskiwania-naleznosci-1942593) — Sąd Okręgowy w Szczecinie — wyrok z 2016-10-26
  > „wytoczenie powództwa o wielokrotność rekompensaty w równowartości kwoty 40 euro przez powoda w sytuacji, gdy pozwany dłużnik uregulował zobowiązania z poszczególnych faktur objętych notami księgowymi załączonymi do pozwu oraz na nieznaczne opóźnienia w płatnościach, powinno być traktowane jako nadużycie prawa w rozumieniu art. 5 kc"
- [VI GA 405/16](https://lexedit.ai/orzeczenia/vi-ga-405-16/zasadzenie-rekompensaty-za-opoznienia-w-platnosciach-handlowych-2202958) — Sąd Okręgowy w Rzeszowie — wyrok z 2017-01-12
  > „obowiązek zapłaty 40 euro za każda transakcję, a takie należy uznać każde z zamówień objętych odrębnymi fakturami, nie pozostaje w zależności od poniesienia przez drugą stronę umowy kosztów windykacji"

## Przepisy

- [art. 20 k.p.c.](https://lexedit.ai/przepisy/kodeks-postepowania-cywilnego/art-20) — Kodeks postępowania cywilnego
- art. 10 ust. 1 u.p.n.o. — Ustawa z dnia 8 marca 2013 r. o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych
- [art. 19 § 1 k.p.c.](https://lexedit.ai/przepisy/kodeks-postepowania-cywilnego/art-19) — Kodeks postępowania cywilnego
- art. 4 pkt 1 u.p.n.o. — Ustawa z dnia 8 marca 2013 r. o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych

---

**Lexedit** — agent AI do researchu prawnego po polskim prawie: 1,4 mln orzeczeń (SN, NSA, WSA, sądy apelacyjne), 100 tys. aktów prawnych z wersjami historycznymi. Każde cytowanie w memo jest klikalne i weryfikowane względem treści źródła. Wypróbuj: https://lexedit.ai/research

Więcej odpowiedzi: https://lexedit.ai/odpowiedzi · Indeks dla agentów AI: https://lexedit.ai/llms.txt