Krótka odpowiedź (TL;DR)
Decyzja o pozwoleniu na budowę strzelnicy może zostać uchylona, gdy organ pominie w postępowaniu podmiot posiadający interes prawny – np. gminę jako właściciela nieruchomości sąsiedniej. Kluczowe znaczenie ma prawidłowe ustalenie kręgu stron na podstawie art. 28 ust. 2 u.p.b. oraz art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.. Jednocześnie uchylenie decyzji ostatecznej jest wykluczone po upływie 5 lat od jej doręczenia (art. 146 § 1 k.p.a.), a strzelnica otwarta stanowi budowlę ziemną wymagającą pozwolenia na budowę.
1. Gmina jako strona postępowania o pozwolenie na budowę strzelnicy
Gmina, będąca właścicielem nieruchomości sąsiadującej z terenem planowanej strzelnicy, musi zostać uznana za stronę postępowania, jeśli jej nieruchomość znajduje się w obszarze oddziaływania obiektu. WSA w Poznaniu uchylił decyzję Wojewody udzielającą pozwolenia na budowę strzelnicy właśnie z tego powodu, stwierdzając, że „Gmina słusznie wywodzi potrzebę ochrony swego interesu prawnego z prawa własności nieruchomości" → II SA/Po 475/25. Sąd podkreślił, że ustalenie obszaru oddziaływania nie może ograniczać się wyłącznie do analizy projektanta – organ ma obowiązek weryfikacji tego ustalenia. W innym postępowaniu WSA we Wrocławiu potwierdził, że „z art. 146 § 1 k.p.a. wynika bezwzględny zakaz merytorycznego orzekania w sprawie" → II SA/Wr 312/23, co oznacza, że terminowość działania gminy ma krytyczne znaczenie.
2. Strzelnica otwarta jako budowla wymagająca pozwolenia
Orzecznictwo konsekwentnie klasyfikuje strzelnicę otwartą jako budowlę ziemną w rozumieniu art. 3 pkt 20 u.p.b., wymagającą pozwolenia na budowę. WSA w Opolu stwierdził wprost, że „strzelnica otwarta jest obiektem budowlanym, a konkretnie budowlą" → I SA/Op 1096/24 oraz że „Regulamin może zostać zatwierdzony jedynie w odniesieniu do legalnie istniejącego obiektu strzelnicy" → I SA/Op 1096/24. Podobnie WSA w Gdańsku potwierdził, że „strzelnicę wybudowano w przedziale lat 2017 - 2019, bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę" → II SA/Gd 813/23, kwalifikując ją jako obiekt budowlany. NSA w sprawie dotyczącej nakazu rozbiórki podkreślił, że „Nielegitymowanie się przez inwestora decyzją o warunkach zabudowy jest wystarczającą okolicznością uzasadniającą nakaz rozbiórki" → II OSK 2418/21.
3. Wznowienie postępowania a przedawnienie uchylenia decyzji
Nawet gdy strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.), uchylenie decyzji ostatecznej jest niemożliwe po upływie 5 lat od jej doręczenia. NSA oddalił skargę kasacyjną, podzielając stanowisko, że „upływ pięcioletniego terminu wskazanego w art. 146 § 1 K.p.a." → II OSK 590/24 stanowi bezwzględny zakaz merytorycznego orzekania. W podobnej sprawie NSA potwierdził, że „nie można uchylić decyzji Starosty z dnia 7 kwietnia 2009 r., z powodu upływu pięcioletniego terminu" → II OSK 601/24, dodając, że brak możliwości uchylenia nie oznacza sanacji wadliwej decyzji.
4. Samowola budowlana strzelnicy a nakaz rozbiórki
Budowa strzelnicy bez wymaganego pozwolenia stanowi samowolę budowlaną, a odmowa ustalenia warunków zabudowy przez wójta gminy wyklucza legalizację. WSA w Kielcach potwierdził, że „Procedura legalizacyjna, uregulowana w art. 48 P.b., nie zawiera norm uznaniowych, lecz normy bezwzględnie obowiązujące" → II SA/KE 421/22. NSA dodał, że „Środowisko naturalne ma bowiem naturalną zdolność do adaptacji do zmieniających się warunków i okoliczność ta nie niweczy samowoli budowlanej" → II OSK 2418/21 – argumenty ekologiczne nie niwelują faktu samowoli.
5. Zatwierdzenie regulaminu strzelnicy wymaga legalnej budowy
Zatwierdzenie regulaminu strzelnicy jest możliwe wyłącznie dla obiektu legalnie zlokalizowanego i zbudowanego. WSA w Krakowie potwierdził, że „organ zatwierdzający regulamin ma obowiązek zbadać, czy takiej ocenie strzelnica została poddana przez inne organy" → III SA/Kr 1335/24. WSA w Lublinie uchylił decyzje odmawiające zatwierdzenia regulaminu z innego powodu – stwierdził „strzelnica z pewnością stanowi obiekt budowlany w rozumieniu ustawy Prawo budowlane" → III SA/Lu 332/25, podkreślając jednocześnie, że strzelnica pozostaje obiektem budowlanym.
6. Oddziaływanie hałasu a interes prawny gminy
Potencjalne oddziaływanie hałasu z planowanej strzelnicy na tereny mieszkalne gminy stanowi podstawę do uznania jej interesu prawnego. NSA w sprawie rozbiórki strzelnicy wskazał, że „strzelnica typu otwartego przekracza dopuszczalne poziomy hałasu nawet dla pojedynczych strzałów" → II OSK 2418/21. WSA w Poznaniu podkreślił, że „Właściciel działki znajdującej się w obszarze oddziaływania inwestycji powinien mieć możliwość uczestniczenia w postępowaniu" → II SA/Po 475/25 – kwestia akustyczna jest zatem kluczowa przy ustalaniu kręgu stron.
Źródła:
- II SA/Po 475/25 (WSA Poznań, 2026-02-11)
- II OSK 2418/21 (NSA, 2024-06-19)
- II SA/KE 421/22 (WSA Kielce, 2022-10-25)
- II SA/Wr 312/23 (WSA Wrocław, 2023-10-26)
- II OSK 590/24 (NSA, 2025-03-25)
- II OSK 601/24 (NSA, 2025-03-25)
- I SA/Op 1096/24 (WSA Opole, 2025-03-06)
- II SA/Gd 813/23 (WSA Gdańsk, 2024-02-28)
- III SA/Kr 1335/24 (WSA Kraków, 2025-02-27)
- III SA/Lu 332/25 (WSA Lublin, 2025-12-04)