Krótka odpowiedź: WSA w Gliwicach wielokrotnie oddalał skargi na uchwały Rady Miasta Chorzów ustalające stawki podatku od nieruchomości, uznając je za zgodne z art. 5 ust. 1 u.p.o.l. oraz górnymi granicami ogłaszanymi przez Ministra Finansów. Sądy potwierdzają, że rada gminy działa w ramach delegacji ustawowej, jeśli stawki nie przekraczają limitów z obwieszczenia MF. Jednocześnie orzecznictwo wyznacza wyraźne granice autonomii podatkowej gmin – zakazane jest różnicowanie stawek kryteriami podmiotowymi oraz zmiana stawek w trakcie roku podatkowego.
Czy stawki podatku od nieruchomości w Chorzowie są zgodne z prawem?
WSA w Gliwicach konsekwentnie potwierdza legalność uchwał Rady Miasta Chorzów. W sprawie „stawki ustalone w zaskarżonej uchwale są zgodne z przepisami prawa" → I SA/GL 1135/23 sąd oddalił skargę na uchwałę nr LV/892/2022, stwierdzając, że stawki odpowiadają górnym granicom z Obwieszczenia Ministra Finansów na 2023 r. Podobnie w „błędny jest wywód skarżącego, zgodnie z którym Rada Miasta Chorzów wprowadziła nieistniejące stawki podatku od nieruchomości" → I SA/Gl 1050/23 sąd odrzucił argumentację opartą na własnych wzorach obliczeniowych skarżącego. W I SA/Gl 15/25 potwierdzono zgodność uchwały na 2025 r. z obwieszczeniem MF – stawki ustalone przez Radę Chorzowa odpowiadały górnym granicom ogłoszonym przez Ministra Finansów. W I SA/GL 1554/23 sąd wyraźnie wskazał, że argumentacja skarżącego o „niemianowanej, względnej, dowolnej wysokości stawki" nie znajduje uzasadnienia w obowiązujących przepisach, a Rada Miasta ustaliła stawki w ramach górnych granic określonych przez Ministra Finansów.
Kiedy można zaskarżyć uchwałę o stawkach – przed czy po publikacji?
Orzecznictwo NSA i WSA potwierdza, że skargę na uchwałę można wnieść już od momentu jej podjęcia, nie trzeba czekać na publikację. W „Jeżeli postanowienia uchwały naruszają przepisy prawa, to takie naruszenie ma miejsce już w momencie jej podjęcia, a nie dopiero od momentu jej wejścia w życie" → I SA/Gl 15/25 sąd powołał się na ugruntowaną linię NSA (II OSK 41/20, II OSK 1132/08). Podobnie w „sam fakt podjęcia uchwały przez organ gminy uprawnia do wystąpienia ze skargą na tę uchwałę do sądu administracyjnego" → I SA/GL 1554/23 potwierdzono, że naruszenie interesu prawnego powstaje z chwilą podjęcia uchwały, a nie dopiero z jej wejściem w życie.
Czy rada gminy może różnicować stawki według kryteriów podmiotowych?
Nie – to jedna z najważniejszych granic autonomii podatkowej gmin. W „delegacja ustawowa upoważnia do różnicowania wysokości stawek podatku od nieruchomości radę gminy, ale to różnicowanie dopuszczalne jest wyłącznie w granicach przedmiotu opodatkowania" → I SA/Wr 77/05 WSA we Wrocławiu potwierdził nieważność uchwały obniżającej stawki dla emerytów i rencistów, wskazując, że kryteria podmiotowe naruszają art. 32 Konstytucji RP. W „przyjęte przez Radę Gminy kryterium zróżnicowania stawek podatku według wielkości łącznej powierzchni użytkowej nie ma charakteru przedmiotowego, lecz podmiotowy" → III SA/Wa 1887/06 WSA w Warszawie stwierdził nieważność uchwały różnicującej stawki według skali działalności podatnika. Z kolei w „Sąd administracyjny nie jest zaś uprawniony do oceny zasadności skorzystania bądź nie przez Radę Gminy z takiego uprawnienia" → I SA/Łd 657/06 podkreślono, że art. 5 ust. 3 u.p.o.l. przyznaje radzie gminy fakultatywne uprawnienie do różnicowania stawek, a nie obowiązek.
Czy można zmienić stawki podatku w trakcie roku podatkowego?
Zasadniczo nie. W „podatek od nieruchomości jest podatkiem rocznym, a jego stawki powinny być jednolite w ciągu roku podatkowego" → I SA/Op 606/24 WSA w Opolu potwierdził nieważność uchwały obniżającej stawki z dniem 1 czerwca, ponieważ prowadzi to do dwóch różnych stawek w jednym roku i różnicuje sytuację prawną podatników. W „W sferze prawa daninowego jednostce samorządu terytorialnego wolno zatem tyle, ile jest wyraźnie i ustawowo dozwolone" → III SA/Wa 1540/11 WSA w Warszawie podkreślił ograniczony charakter autonomii podatkowej gmin. Natomiast w „rada gminy nie może stosować zróżnicowanych stawek w ujęciu podmiotowym" → I SA/SZ 120/04 WSA w Szczecinie potwierdził, że różnicowanie ze względu na sposób wykorzystania gruntu (kryterium przedmiotowe) jest dopuszczalne.
Co się dzieje, gdy uchwałę o stawkach uznano za nieważną?
Gdy uchwała rady gminy zostaje uznana za nieważną, zastosowanie znajduje art. 20a u.p.o.l. – stosuje się stawki z roku poprzedniego. W „Na równi z nieuchwaleniem przez radę gminy stawek podatkowych należy traktować sytuację, gdy wprawdzie stawki te zostały uchwalone, ale następnie została stwierdzona nieważność przepisu uchwały" → I SA/SZ 614/04 WSA w Szczecinie potwierdził, że art. 20a ma zastosowanie również przy częściowej nieważności uchwały. Podobnie w „decydujące znaczenie ma dokumentacja architektoniczno-budowlana danego obiektu" → I SA/GL 172/07 WSA w Gliwicach wskazał, że kwalifikacja budynku rekreacyjnego jako „pozostałego" jest dopuszczalna w ramach art. 5 ust. 1 u.p.o.l..
Źródła
- I SA/GL 1135/23 (WSA Gliwice, 8.11.2023)
- I SA/Gl 1050/23 (WSA Gliwice, 27.12.2023)
- I SA/Gl 15/25 (WSA Gliwice, 17.6.2025)
- I SA/GL 1554/23 (WSA Gliwice, 15.2.2024)
- I SA/Wr 77/05 (WSA Wrocław, 19.5.2005)
- III SA/Wa 1887/06 (WSA Warszawa, 19.9.2006)
- I SA/Łd 657/06 (WSA Łódź, 28.6.2006)
- I SA/Op 606/24 (WSA Opole, 4.9.2024)
- III SA/Wa 1540/11 (WSA Warszawa, 30.6.2011)
- I SA/SZ 120/04 (WSA Szczecin, 26.5.2004)
- I SA/SZ 614/04 (WSA Szczecin, 21.4.2005)
- I SA/GL 172/07 (WSA Gliwice, 31.5.2007)