# Jak obliczać ekwiwalent za niewykorzystany urlop policjanta po wyroku TK K 7/15 – 1/30 czy 1/21? *Data publikacji: 2026-05-31 · zweryfikowano: 2026-06-01 · obszar prawa: administracyjne · Wersja HTML: https://lexedit.ai/odpowiedzi/cluster-ekwiwalent-za-urlop-policjanta-wyrok-tk* ## Krótka odpowiedź (TL;DR) Trybunał Konstytucyjny wyrokiem K 7/15 z 30 października 2018 r. uznał współczynnik 1/30 do obliczania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop policjanta za niekonstytucyjny, naruszający [art. 66 ust. 2 konstytucja](https://lexedit.ai/przepisy/konstytucja-rzeczypospolitej-polskiej/art-66). NSA w ugruntowanej linii orzeczniczej potwierdza, że ekwiwalent należy przeliczyć według współczynnika 1/21, a przepisy przejściowe nie mogą ograniczać skutków wyroku TK – również wobec policjantów zwolnionych przed 6 listopada 2018 r. --- ## 1. Dlaczego współczynnik 1/30 był niekonstytucyjny? Trybunał Konstytucyjny w wyroku K 7/15 stwierdził, że art. 115a ustawy o Policji w zakresie ustalania ekwiwalentu w wysokości 1/30 miesięcznego uposażenia jest niezgodny z [art. 66 ust. 2 konstytucja](https://lexedit.ai/przepisy/konstytucja-rzeczypospolitej-polskiej/art-66) w zw. z [art. 31 ust. 3 konstytucja](https://lexedit.ai/przepisy/konstytucja-rzeczypospolitej-polskiej/art-31). TK wskazał, że „świadczeniem ekwiwalentnym za przepracowany dzień urlopu jest wynagrodzenie za jeden dzień roboczy" – współczynnik 1/30 zaniżał wartość świadczenia, ponieważ nie uwzględniał różnicy między dniami kalendarzowymi a roboczymi. Wcześniej, w sprawie „prawo do ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy jest bezwarunkowe" ([SK 48/13](https://lexedit.ai/orzeczenia/sk-48-13/niezgodnosc-art-128-ust-1-pkt-2-ustawy-o-abw-z-konstytucja-3093804)), TK orzekł, że prawo do ekwiwalentu nie może być uzależnione od przyczyny zwolnienia ze służby, co ukształtowało fundamentalną zasadę tej linii orzeczniczej. ## 2. Czy wyrok TK ma zastosowanie do policjantów zwolnionych przed jego publikacją? Tak – NSA konsekwentnie potwierdza, że wyrok TK ma skutek retroaktywny. W sprawie „niekonstytucyjny przepis stracił moc obowiązującą i nie może być podstawą orzekania niezależnie od tego, czy rozstrzygnięcie dotyczy stanu faktycznego sprzed ogłoszenia orzeczenia Trybunału" ([III OSK 2172/22](https://lexedit.ai/orzeczenia/iii-osk-2172-22/wyrownanie-ekwiwalentu-za-urlop-policjanta-po-wyroku-tk-1532655)) NSA wyraźnie stwierdził, że derogowany przepis nie może stanowić podstawy orzekania wobec żadnego stanu faktycznego. Podobnie w „nie można przyjąć, aby art. 9 ust. 1 ustawy nowelizującej stanowił przeszkodę do stosowania art. 115a ustawy o Policji w brzmieniu obowiązującym od 1 października 2020 r. do stanów faktycznych zaistniałych przed tym dniem" ([III OSK 6527/21](https://lexedit.ai/orzeczenia/iii-osk-6527-21/wyrownanie-ekwiwalentu-za-urlop-policjanta-po-wyroku-tk-2691647)) – sąd potwierdził prawo policjanta zwolnionego w 2012 r. do wyrównania ekwiwalentu. ## 3. Czy przepisy przejściowe mogą ograniczać skutki wyroku TK? NSA kategorycznie odrzuca taką możliwość. W sprawie „Nie do zaakceptowania jest bowiem dokonana przez organy literalna wykładnia tych przepisów, która uniemożliwia zastosowanie zgodnych z Konstytucją RP zasad obliczania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop" ([III OSK 820/23](https://lexedit.ai/orzeczenia/iii-osk-820-23/ekwiwalent-za-niewykorzystany-urlop-policjanta-wyrok-nsa-1050163)) sąd wskazał, że literalna wykładnia organów prowadzi do wtórnej niekonstytucyjności. NSA podkreślił również, że „nie ma wątpliwości co do tego, że tego typu działanie narusza wyrażoną w art. 190 ust. 1 Konstytucji RP zasadę powszechnej mocy obowiązującej wyroków Trybunału Konstytucyjnego" ([III OSK 2752/22](https://lexedit.ai/orzeczenia/iii-osk-2752-22/ekwiwalent-za-urlop-policjanta-interpretacja-przepisow-przejsciowych-2242172)). W sprawie „organ musi zrekonstruować treść tego przepisu zgodnie z wyrokiem Trybunału" ([III OSK 2816/21](https://lexedit.ai/orzeczenia/iii-osk-2816-21/ekwiwalent-za-urlop-policjanta-wykladnia-tk-2642362)) NSA dodał, że nawet brak nowej ustawy nie zwalnia z obowiązku prokonstytucyjnej wykładni. ## 4. Jakie „zasady ustalania ekwiwalentu" mają zastosowanie? Kluczowa jest wykładnia pojęcia „zasady ustalania ekwiwalentu" z art. 9 ust. 1 ustawy nowelizującej. NSA w „zasad ustalania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy należy rozumieć jako normy prawne kształtujące in genere zakres publicznego prawa podmiotowego do urlopu" ([III OSK 6090/21](https://lexedit.ai/orzeczenia/iii-osk-6090-21/wyrownanie-ekwiwalentu-za-niewykorzystany-urlop-policjanta-2190167)) wyjaśnił, że pojęcie to obejmuje normy kształtujące prawo do urlopu, a nie tylko sam współczynnik. W „prawo do ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystane urlopy wypoczynkowe i dodatkowe powstaje w dniu zwolnienia funkcjonariusza ze służby w Policji, zaś prawo do urlopu w naturze przekształca się w jego pieniężny ekwiwalent" ([III OSK 189/23](https://lexedit.ai/orzeczenia/iii-osk-189-23/wyrownanie-ekwiwalentu-za-urlop-policjanta-2854745)) NSA doprecyzował, że prawo do ekwiwalentu powstaje w dacie zwolnienia, co ma istotne znaczenie dla ustalenia właściwego przelicznika. ## 5. Jaki współczynnik ostatecznie stosować? Ustawa z 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach wprowadziła nowy współczynnik 1/21, który NSA uznaje za zgodny z wymogiem ekwiwalentności. W sprawie „nie można modyfikować momentu ani skutku czasowego derogacji trybunalskiej" ([III OSK 2127/22](https://lexedit.ai/orzeczenia/iii-osk-2127-22/ekwiwalent-za-urlop-policjanta-interpretacja-przepisow-2233132)) NSA potwierdził, że współczynnik 1/21 ma zastosowanie również do policjantów zwolnionych przed 6 listopada 2018 r., ponieważ niekonstytucyjny współczynnik 1/30 został wyeliminowany z obrotu prawnego. Analogicznie w „świadczeniem ekwiwalentnym za przepracowany dzień urlopu jest wynagrodzenie za jeden dzień roboczy" ([III OSK 1452/22](https://lexedit.ai/orzeczenia/iii-osk-1452-22/ekwiwalent-za-urlop-policjanta-interpretacja-przepisow-1927988)) sąd potwierdził, że nowy współczynnik zapewnia rzeczywistą ekwiwalentność świadczenia. --- **Źródła:** K 7/15 (TK, 30.10.2018); SK 48/13 (TK, 15.04.2014); III OSK 2172/22 (NSA, 11.06.2024); III OSK 6527/21 (NSA, 5.06.2025); III OSK 820/23 (NSA, 25.06.2024); III OSK 2752/22 (NSA, 13.06.2024); III OSK 2816/21 (NSA, 28.02.2023); III OSK 6090/21 (NSA, 19.12.2023); III OSK 189/23 (NSA, 7.06.2024); III OSK 2127/22 (NSA, 28.05.2024); III OSK 1452/22 (NSA, 9.04.2024); art. 115a ustawy o Policji; [art. 66 ust. 2 konstytucja](https://lexedit.ai/przepisy/konstytucja-rzeczypospolitej-polskiej/art-66); [art. 31 ust. 3 konstytucja](https://lexedit.ai/przepisy/konstytucja-rzeczypospolitej-polskiej/art-31); [art. 190 ust. 1 konstytucja](https://lexedit.ai/przepisy/konstytucja-rzeczypospolitej-polskiej/art-190). --- *Uwaga: art. 115a ustawy o Policji nie jest zindeksowany w bazie przepisów narzędzia – powołanie opiera się na treści orzeczeń, w których przepis ten był przedmiotem kontroli konstytucyjnej i wykładni.* ## Źródła (orzeczenia) - [SK 48/13](https://lexedit.ai/orzeczenia/sk-48-13/niezgodnosc-art-128-ust-1-pkt-2-ustawy-o-abw-z-konstytucja-3093804) — Trybunał Konstytucyjny — wyrok z 2014-04-15 > „prawo do ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy ma inne cele i uz" - [III OSK 2172/22](https://lexedit.ai/orzeczenia/iii-osk-2172-22/wyrownanie-ekwiwalentu-za-urlop-policjanta-po-wyroku-tk-1532655) — Naczelny Sąd Administracyjny — wyrok z 2024-06-11 > „niekonstytucyjny przepis stracił moc obowiązującą i nie może być podstawą orzeczenia w procesie stosowania prawa niezależnie od tego czy rozstrzygnięcie dotyczy stanu faktycznego sprzed ogł" - [III OSK 6527/21](https://lexedit.ai/orzeczenia/iii-osk-6527-21/wyrownanie-ekwiwalentu-za-urlop-policjanta-po-wyroku-tk-2691647) — Naczelny Sąd Administracyjny — wyrok z 2025-06-05 > „nie można przyjąć, aby art. 9 ust. 1 ustawy nowelizującej stanowił przeszkodę do stosowania art. 115a ustawy o Policji w brzmieniu obowiązującym od 1 października 2020 r. nadanym ustawą nowelizującą, do stanów faktycznych zaistniałych przed tym dniem" - [III OSK 820/23](https://lexedit.ai/orzeczenia/iii-osk-820-23/ekwiwalent-za-niewykorzystany-urlop-policjanta-wyrok-nsa-1050163) — Naczelny Sąd Administracyjny — wyrok z 2024-06-25 > „Nie do zaakceptowania jest bowiem dokonana przez organy literalna wykładnia tych przepisów, która uniemożliwia zastosowanie zgodnych z Konstytucją RP zasad obliczania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop" - [III OSK 2752/22](https://lexedit.ai/orzeczenia/iii-osk-2752-22/ekwiwalent-za-urlop-policjanta-interpretacja-przepisow-przejsciowych-2242172) — Naczelny Sąd Administracyjny — wyrok z 2024-06-13 > „Nie ma wątpliwości co do tego, że tego typu działanie narusza wyrażoną w art. 190 ust. 1 Konstytucji RP zasadę powszechnej mocy obowiązującej wyroków Trybunału Konstytucyjnego" - [III OSK 2816/21](https://lexedit.ai/orzeczenia/iii-osk-2816-21/ekwiwalent-za-urlop-policjanta-wykladnia-tk-2642362) — Naczelny Sąd Administracyjny — wyrok z 2023-02-28 > „organ musi zrekonstruować treść tego przepisu zgodnie z wyrokiem Trybunału" - [III OSK 6090/21](https://lexedit.ai/orzeczenia/iii-osk-6090-21/wyrownanie-ekwiwalentu-za-niewykorzystany-urlop-policjanta-2190167) — Naczelny Sąd Administracyjny — wyrok z 2023-12-19 > „zasad ustalania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy", przez które to zasady należy rozumieć normy prawne kształtujące in genere zakres publicznego prawa podmiotowego do urlopu" - [III OSK 189/23](https://lexedit.ai/orzeczenia/iii-osk-189-23/wyrownanie-ekwiwalentu-za-urlop-policjanta-2854745) — Naczelny Sąd Administracyjny — wyrok z 2024-06-07 > „prawo do ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystane urlopy wypoczynkowe i dodatkowe powstaje w dniu zwolnienia funkcjonariusza ze służby w Policji, zaś prawo do urlopu w naturze przekształca się w jego pieniężny ekwiwalent" - [III OSK 2127/22](https://lexedit.ai/orzeczenia/iii-osk-2127-22/ekwiwalent-za-urlop-policjanta-interpretacja-przepisow-2233132) — Naczelny Sąd Administracyjny — wyrok z 2024-05-28 > „nie można modyfikować momentu ani skutku czasowego derogacji trybunalskiej" - [III OSK 1452/22](https://lexedit.ai/orzeczenia/iii-osk-1452-22/ekwiwalent-za-urlop-policjanta-interpretacja-przepisow-1927988) — Naczelny Sąd Administracyjny — wyrok z 2024-04-09 > „świadczeniem ekwiwalentnym za przepracowany dzień urlopu jest wynagrodzenie za jeden dzień roboczy" ## Przepisy - [art. 66 ust. 2 konstytucja](https://lexedit.ai/przepisy/konstytucja-rzeczypospolitej-polskiej/art-66) — Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej - [art. 31 ust. 3 konstytucja](https://lexedit.ai/przepisy/konstytucja-rzeczypospolitej-polskiej/art-31) — Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej - [art. 190 ust. 1 konstytucja](https://lexedit.ai/przepisy/konstytucja-rzeczypospolitej-polskiej/art-190) — Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej --- **Lexedit** — agent AI do researchu prawnego po polskim prawie: 1,4 mln orzeczeń (SN, NSA, WSA, sądy apelacyjne), 100 tys. aktów prawnych z wersjami historycznymi. Każde cytowanie w memo jest klikalne i weryfikowane względem treści źródła. Wypróbuj: https://lexedit.ai/research Więcej odpowiedzi: https://lexedit.ai/odpowiedzi · Indeks dla agentów AI: https://lexedit.ai/llms.txt